Thích

Chia sẻ

Sử dụng thuốc cấp cứu (Epinephrine·Atropine)

Miễn dịchHỏi & ĐápDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Tổng hợp vai trò, thời điểm sử dụng và những điểm lưu ý chủ nuôi cần biết về Epinephrine và Atropine dùng trong trường hợp ngừng tim hoặc sốc ở chó·mèo.

Thuốc cấp cứu là gì?

Hình ảnh bác sĩ thú y chuẩn bị thuốc trong tình huống cấp cứu

Thuốc cấp cứu là thuốc cốt lõi được tiêm ngay lập tức trong các tình huống nguy kịch như ngừng tim·sốc·nhịp tim chậm để khôi phục nhịp tim và hô hấp. Điều quan trọng nhất là, việc đánh giá và tiêm thuốc chỉ thuộc về bác sĩ thú y. Chủ nuôi cần nắm rõ tên thuốc và vai trò của chúng, nhưng trong tình huống cấp cứu, việc di chuyển ngay đến bệnh viện thú y 24 giờ là liên kết cứu mạng nhanh nhất. Các thuốc tiêu biểu chính là Epinephrine và Atropine.

Hai loại thuốc này dùng khi nào?

Epinephrine và Atropine có công dụng khác nhau. Epinephrine được dùng trong các tình huống như ngừng tim (không co bóp·hoạt động điện tim không mạch) khi tim ngừng đập hoặc cần duy trì huyết áp trong quá trình hồi sức tim phổi. Đây là thuốc co mạch cốt lõi được tiêm lặp lại mỗi 2 chu kỳ theo giao thức CPR dựa trên hướng dẫn RECOVER. Atropine được dùng trong trường hợp nhịp tim chậm bất thường hoặc nhịp tim giảm do ngộ độc·kích thích thần kinh phế vị. Tuy nhiên, nhịp tim chậm đôi khi không đáp ứng tốt với Atropine. Sách giáo khoa y học cấp cứu thú y phân loại hai loại thuốc này là thuốc cốt lõi bắt buộc có trong xe crash cart (xe thuốc cấp cứu).

So sánh Epinephrine và Atropine một cái nhìn

Hạng mục	Epinephrine	Atropine
Công dụng chính	Ngừng tim (không co bóp·hoạt động điện tim không mạch)	Nhịp tim chậm nghiêm trọng·nhịp tim chậm do ngộ độc
Cơ chế tác dụng	Tăng lực co bóp tim·tăng huyết áp	Tăng nhịp tim·ức chế thần kinh phó giao cảm
Đường dùng	Tĩnh mạch·trong khí quản·trong tủy xương	Tĩnh mạch·cơ·dưới da·trong khí quản
Thời gian phát huy tác dụng	Phát huy tác dụng nhanh (trong vài phút)	Trong vài phút (tiêu chuẩn IV)
Chủ nuôi tự sử dụng

Cả hai loại thuốc đều không phải để chủ nuôi tự tiêm. Phải được sử dụng dưới sự đánh giá của bác sĩ thú y.

Epinephrine: Thuốc khiến tim đập lại

Epinephrine là thuốc kích thích mạnh hệ thần kinh giao cảm, khiến tim đập lại và co mạch để tăng huyết áp. Theo hướng dẫn RECOVER (tiêu chuẩn quốc tế về hồi sức tim phổi thú y), đây là thuốc co mạch được ưu tiên sử dụng nhất trong tình huống ngừng tim (không co bóp·hoạt động điện tim không mạch). Thuốc được tiêm lặp lại mỗi 2 chu kỳ trong quá trình hồi sức tim phổi, tùy tình huống có thể dùng xen kẽ hoặc phối hợp với vasopressin. Bác sĩ thú y sẽ quyết định liều lượng và khoảng cách lặp lại dựa trên cân nặng.

Bàn tay bác sĩ thú y chuẩn bị Epinephrine vào bơm tiêm

Nếu thấy các dấu hiệu này hãy đến phòng cấp cứu ngay

Nếu có các triệu chứng sau, đừng do dự mà di chuyển ngay đến bệnh viện thú y cấp cứu 24 giờ. - Khó thở nghiêm trọng: Lưỡi hoặc nướu chuyển sang màu xanh - Ngã·ngất: Không phản ứng dù được gọi - Sưng mặt đột ngột: Xảy ra trong vài phút đến vài chục phút sau tiêm vắc-xin·thuốc·bị ong đốt - Mạch đập chậm hoặc không bắt được: Nghe tim bằng tai áp vào ngực cũng thấy tiếng tim yếu - Suy nhược sau nôn·tiêu chảy kéo dài: Có thể tiến triển thành sốc Khi đó có thể cần thuốc từ xe crash cart. Gọi điện báo trước tình trạng sẽ giúp việc xử trí bắt đầu ngay khi đến bệnh viện.

Atropine: Thuốc đánh thức nhịp tim chậm

Atropine là thuốc chặn tác dụng của hệ thần kinh phó giao cảm (thần kinh phế vị) để tăng nhịp tim chậm và giảm lượng nước bọt·dịch phế quản quá mức. Được dùng trong các tình huống giảm nhịp tim khi gây mê, nhịp tim chậm do ngộ độc·kích thích thần kinh phế vị, một số rối loạn nhịp tim chậm. Sách giáo khoa thú y cho rằng có thể cân nhắc dùng Atropine cho nhịp tim chậm ở bệnh nhân ngộ độc, nhưng giải thích rằng cần thận trọng vì nhịp tim chậm thường không đáp ứng tốt với Atropine và việc sử dụng trong một số trường hợp ngộ độc có thể gây tranh cãi. Liều lượng Atropine cũng do bác sĩ thú y quyết định theo cân nặng·trạng thái.

Mèo đang được theo dõi nhịp tim tại bệnh viện thú y

Những gì chủ nuôi có thể làm vs không thể làm

Thuốc cấp cứu không phải là thuốc để chủ nuôi tự chuẩn bị hoặc tự tiêm. Dùng sai liều lượng hoặc đường dùng có thể dẫn đến rối loạn nhịp tim·co giật·tử vong. - Có thể làm: Quan sát triệu chứng, liên hệ trước với bệnh viện, vận chuyển an toàn, ghi lại thuốc·thức ăn đã ăn - Không thể làm: Tiêm thuốc cấp cứu tại nhà, tiêm thuốc mua qua internet, chia sẻ thuốc dùng cho người Biện pháp cấp cứu lớn nhất của chủ nuôi là đến bệnh viện 24 giờ nhờ phán đoán nhanh chóng.

Lưu ý theo giống·trạng thái

Thuốc cấp cứu không tác dụng giống nhau ở mọi động vật. - Khác biệt phản ứng thuốc theo giống·cá thể: Cùng một loại thuốc nhưng phản ứng có thể khác nhau tùy giống hoặc đặc điểm cá thể. Cần báo cho bệnh viện về tiền sử phản ứng bất lợi với thuốc - Bệnh nhân tim cao tuổi: Tác dụng kích thích thần kinh giao cảm của Epinephrine có thể làm trầm trọng thêm rối loạn nhịp tim hiện có nên cần điều chỉnh liều - Mang thai·cho con bú: Thuốc có thể ảnh hưởng đến thai nhi·con non nên bác sĩ thú y sẽ cân nhắc lợi hại để quyết định - Glaucoma·nhịp tim nhanh nghiêm trọng: Atropine có thể làm tăng thêm nhịp tim nên việc sử dụng trong trường hợp này có thể bị hạn chế Chuẩn bị sẵn danh sách thuốc·thực phẩm chức năng đang dùng trước khi khám sẽ rất hữu ích trong tình huống cấp cứu.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-26

Câu hỏi thường gặp

Có nên chuẩn bị Epinephrine ở nhà không?

Đây không phải là thuốc để chủ nuôi thông thường chuẩn bị hoặc tự tiêm tại nhà. Việc kê đơn·tiêm đều thuộc phạm vi của bác sĩ thú y. Thay vào đó, việc lưu trữ trước vị trí và số điện thoại của bệnh viện thú y cấp cứu 24 giờ gần nhất sẽ thực tế hơn nhiều.

Mặt bị sưng sau khi bị ong đốt. Có cần tiêm Epinephrine ngay không?

Nếu có các triệu chứng toàn thân như khó thở·ngã thì có thể là tình huống cấp cứu đe dọa tính mạng nên phải đến bệnh viện thú y ngay lập tức. Dù có sưng mặt nhưng triệu chứng có thể xấu đi nhanh chóng nên việc được bác sĩ thú y khám ngay là an toàn hơn. Phương pháp điều trị và lựa chọn thuốc cần thiết do bác sĩ thú y quyết định sau khi xem xét tình trạng.

Atropine có tác dụng phụ không?

Có thể có các tác dụng phụ như tăng nhịp tim đột ngột (nhịp tim nhanh), rối loạn nhịp thất, giảm tiết dịch đường thở và nước bọt. Cần đặc biệt lưu ý khi sử dụng ở bệnh nhân bị glaucoma hoặc đã có nhịp tim nhanh. Vì vậy, liều lượng·khoảng cách được điều chỉnh chính xác dựa trên cân nặng và tình trạng tim.

Tại sao dùng Atropine trước khi gây mê?

Để ngăn ngừa nhịp tim giảm đột ngột hoặc tăng tiết nước bọt trong quá trình gây mê. Không dùng cho tất cả bệnh nhân mà bác sĩ thú y sẽ lựa chọn sử dụng tùy theo giống·trạng thái sức khỏe.

Trước khi đến phòng cấp cứu, chủ nuôi nhất định phải làm gì?

Gọi điện báo trước tình trạng cho bệnh viện, cố định con cưng an toàn vào lồng vận chuyển rồi di chuyển nhanh và yên tĩnh. Ghi chú lại thức ăn·thuốc·chất độc đã ăn, thời gian bắt đầu triệu chứng, danh sách thuốc đang dùng sẽ giúp việc đánh giá tại hiện trường nhanh hơn nhiều.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

So sánh bệnh viện thú y cấp 1 và cấp 2

Tác dụng và hướng dẫn bổ sung Vitamin C

7 giống chó chân ngắn hàng đầu

Câu hỏi thường gặp về chứng giãn vòm miệng ở chó — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Câu hỏi thường gặp về thoát vị cơ hoành ở chó — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Viêm mũi mãn tính và dịch tiết mũi ở chó: Những câu hỏi thường gặp — Điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Câu hỏi thường gặp về chẩn đoán phân biệt ho mãn tính ở chó — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Câu hỏi thường gặp về nội soi phế quản cho chó — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Câu hỏi thường gặp về thuốc giãn phế quản cho chó — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Hội chứng đường thở ở chó đầu ngắn (BOAS) – Câu hỏi thường gặp Q&A: Những điều cốt lõi chủ nuôi cần biết

Tài liệu tham khảo

[1] Veterinary Emergency and Critical Care Procedures, 3rd Edition - Crash Cart Drugs Chapter

[2] Advanced Monitoring for Small Animal Emergency and Critical Care, 2nd Edition - Pharmacy Section

[3] Feline Emergency and Critical Care Medicine, 2nd Edition

[4] RECOVER CPR Guidelines (Reassessment Campaign On Veterinary Resuscitation)