Thích

Chia sẻ

강아지 망막 변성·노화성 망막 변화 자주 묻는 질문 Q&A — 보호자가 꼭 알아야 할 핵심

Thoái hóa võng mạc ở chó là gì — Làm thế nào để nhận biết suy giảm thị lực do lão hóa

Sức khỏe mắtHỏi & ĐápDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Thoái hóa võng mạc ở chó là bệnh lý khiến thị lực suy giảm dần do lão hóa hoặc yếu tố di truyền. Chúng tôi tổng hợp các thông tin cốt lõi mà người nuôi cần biết.

Thoái hóa võng mạc và biến đổi võng mạc do lão hóa ở chó là gì?

Chó lớn tuổi nhìn đồ chơi trong tình trạng thị lực mờ nhạt

Thoái hóa võng mạc ở chó (teo võng mạc, retinal atrophy) là bệnh lý hai mắt trong đó các tế bào quang thụ thể (tế bào thị giác) dần mất chức năng và chết đi chủ yếu do yếu tố di truyền, khiến thị lực suy giảm từ từ. Thời điểm khởi phát rất đa dạng: thể khởi phát sớm xuất hiện từ khoảng 6 tuần đến 6 tháng tuổi và thường tiến triển đến mù lòa trong giai đoạn 1–5 tuổi; thể khởi phát muộn bắt đầu khoảng 3–5 tuổi và thường dẫn đến mù lòa trong giai đoạn 6–8 tuổi. Giai đoạn đầu, đồng tử giãn rộng hơn bình thường (giãn đồng tử) và xuất hiện triệu chứng giảm thị lực ban đêm (quáng gà) như đi lại không vững hoặc không tìm được cửa khi ở nơi tối. Về sau, thị trường thu hẹp ngay cả ở nơi sáng, chó thường xuyên va vào vật cản và phản ứng chậm hơn. Vì bệnh tiến triển từ từ, người nuôi cần theo dõi liên tục. - Thoái hóa võng mạc: Bệnh lý gây suy giảm thị lực do tế bào quang thụ thể mất chức năng và chết đi, cuối cùng có thể dẫn đến mù lòa hoàn toàn, vì vậy việc phát hiện sớm rất quan trọng. - Di truyền và yếu tố giống chó: Là bệnh lý hai mắt có tính di truyền, thường gặp hơn và tiến triển nhanh hơn ở một số giống như Irish Setter, Miniature Schnauzer, Collie, Labrador Retriever.

Nguyên nhân chính của bệnh này là gì?

Nguyên nhân cốt lõi của thoái hóa võng mạc (teo võng mạc) ở chó là di truyền. Về mặt lý thuyết, bệnh này được phân loại là bệnh võng mạc hai mắt có tính di truyền, với gen gây bệnh khác nhau tùy theo từng giống chó. Thể khởi phát sớm (loạn sản tế bào que-nón, v.v.) được ghi nhận nhiều ở Irish Setter, Miniature Schnauzer, Norwegian Elkhound, Dachshund; thể liên kết nhiễm sắc thể X gặp ở Samoyed, Siberian Husky, Collie; thể khởi phát muộn (thoái hóa tế bào que-nón tiến triển, PRCD) gặp ở Labrador, Chesapeake Bay Retriever và một số giống khác. Ngoài ra, các sản phẩm chứa thành phần chống oxy hóa đôi khi được khuyến nghị để làm chậm tiến triển, nhưng không thể ngăn chặn việc mù lòa. - Yếu tố di truyền: Đột biến gen đặc hiệu làm giảm khả năng sống và chức năng của tế bào quang thụ thể — đây là nguyên nhân cốt lõi nhất. - Yếu tố giống chó: Một số giống có nguy cơ cao như Collie, Labrador Retriever, Golden Retriever, nên xét nghiệm gen rất hữu ích. - Stress oxy hóa: Việc các sản phẩm chống oxy hóa được khuyến nghị để kiềm hãm tiến triển cho thấy có mối liên hệ với tổn thương tế bào. - Biến đổi thứ phát: Theo thời gian, có thể xuất hiện các biến đổi thứ phát như đục thủy tinh thể.

Sơ đồ giải phẫu minh họa các tế bào võng mạc bị tổn thương do lão hóa

Những triệu chứng nào có thể xuất hiện?

Triệu chứng sớm nhất của thoái hóa võng mạc ở chó là giãn đồng tử và giảm thị lực ban đêm. Ở nơi tối, chó có thể đi lại không vững, không tìm được cửa, hoặc đi loanh quanh lạc lối. - Giãn đồng tử: Dấu hiệu sớm khi đồng tử mở rộng hơn bình thường. - Giảm thị lực ban đêm (quáng gà): Tín hiệu sớm khi khả năng di chuyển trong môi trường tối kém đi. - Thu hẹp thị trường: Phạm vi nhìn thu hẹp khiến chó dễ va vào vật cản. - Phản ứng chậm và di chuyển không ổn định: Phản ứng với âm thanh hoặc chuyển động chậm hơn, chó đi loạng choạng hoặc mất phương hướng lặp đi lặp lại. Vì đây là biến đổi từ từ, người nuôi cần theo dõi và ghi lại thường xuyên.

Chó có phản ứng bất an ở góc cầu thang do biến đổi võng mạc

Dấu hiệu cần đến phòng khám ngay lập tức

Nếu thị lực đột ngột giảm sút, mắt đỏ hoặc chảy nhiều nước mắt, cần đến gặp bác sĩ thú y ngay. Đặc biệt, nếu trong vài ngày chó mất thị lực nhanh chóng và mất phương hướng, đây có thể là tình trạng khẩn cấp như thoái hóa võng mạc mắc phải cấp tính (SARDS); ngoài ra cũng cần loại trừ đục thủy tinh thể, tăng nhãn áp và bong võng mạc nên việc chẩn đoán nhanh là bắt buộc.

Phương pháp chẩn đoán là gì?

Bác sĩ thú y đánh giá trực tiếp tình trạng võng mạc bằng các kiểm tra nhãn khoa chuyên sâu. Soi đáy mắt giúp phát hiện các thay đổi cấu trúc võng mạc (tăng phản xạ tapetum, teo mạch máu, thoái hóa đĩa thị giác), trong khi điện võng mạc đồ (ERG) đánh giá chức năng của tế bào quang thụ thể. - Soi đáy mắt: Kiểm tra trực tiếp các bất thường cấu trúc võng mạc như teo mạch máu, tăng phản xạ. - Điện võng mạc đồ (ERG): Đo phản ứng điện của tế bào võng mạc để đánh giá tình trạng chức năng. - Xét nghiệm gen: Có thể thực hiện xét nghiệm gen cho tình trạng teo võng mạc di truyền theo từng giống, hỗ trợ chẩn đoán và quản lý sinh sản. - Chẩn đoán tổng hợp: Kết hợp kết quả lâm sàng, soi đáy mắt, ERG và xét nghiệm gen để đưa ra chẩn đoán chính xác.

Bác sĩ thú y kiểm tra mắt chó bằng thiết bị soi đáy mắt

Có những phương pháp điều trị nào?

Hiện tại, thoái hóa võng mạc là bệnh khó chữa khỏi hoàn toàn, vì vậy trọng tâm là làm chậm tiến triển và giảm nhẹ triệu chứng hơn là điều trị. Các sản phẩm chứa thành phần chống oxy hóa đôi khi được khuyến nghị để giảm stress oxy hóa và làm chậm tiến triển, nhưng cần biết rằng chúng không thể ngăn chặn mù lòa. Loại thực phẩm bổ sung hỗ trợ và việc có sử dụng hay không cần được quyết định sau khi tham khảo ý kiến bác sĩ thú y, phù hợp với tình trạng của từng con. Ngoài ra, việc tạo môi trường sống an toàn để giảm tai nạn và duy trì thói quen sinh hoạt nhất định cũng giúp giảm stress. - Chất chống oxy hóa: Được khuyến nghị nhằm kiềm hãm tiến triển nhưng không thể ngăn chặn mù lòa. - Quản lý dinh dưỡng bổ sung: Hiệu quả của các thực phẩm bổ sung thêm còn hạn chế, nên tham khảo bác sĩ thú y trước khi lựa chọn. - Điều chỉnh môi trường: Cần tạo môi trường an toàn như cố định đồ đạc, hướng dẫn bằng âm thanh, đánh dấu cầu thang. - Kiểm tra định kỳ: Theo dõi tiến triển và điều chỉnh kế hoạch quản lý.

Hình ảnh thực phẩm bổ sung và thức ăn hỗ trợ sức khỏe mắt cho chó

Cách chăm sóc tại nhà

Điều quan trọng nhất là tạo môi trường sống an toàn cho chó. Nên cố định vị trí đồ đạc, dán băng keo ở cầu thang hoặc ngưỡng cửa để làm dấu phân cách, và luôn đặt bát ăn và bát nước ở cùng một chỗ. Thông báo vị trí bằng âm thanh hoặc hướng dẫn bằng cách chạm cũng rất hiệu quả. Ngoài ra, duy trì thói quen sinh hoạt nhất định giúp giảm stress và dễ nhận biết những thay đổi trong hành vi. Theo dõi tình trạng qua kiểm tra định kỳ cùng bác sĩ thú y cũng là điều không thể thiếu. - Ổn định môi trường: Giảm tai nạn bằng cách bố trí đồ đạc cố định và đánh dấu phân cách. - Hướng dẫn bằng âm thanh: Thông báo vị trí thức ăn và nước uống bằng âm thanh giúp chó định hướng dễ hơn. - Duy trì thói quen: Cho ăn, đi dạo và nghỉ ngơi đúng giờ giúp giảm stress. - Kiểm tra định kỳ: Phát hiện sớm các thay đổi về tình trạng và điều chỉnh kế hoạch chăm sóc.

Chó lớn tuổi đi lại an toàn trong không gian không có vật cản

Đặc điểm và cách xử lý theo từng giai đoạn biến đổi võng mạc ở chó lớn tuổi

Hạng mục	Triệu chứng chính	Cách xử lý
Giai đoạn đầu (giãn đồng tử, giảm thị lực ban đêm)	Đồng tử giãn rộng, đi lại không vững ở nơi tối	Duy trì môi trường ổn định và bổ sung đèn chiếu sáng ban đêm
Giai đoạn giữa (thu hẹp thị trường)	Thường xuyên va vào vật cản, không tìm được cửa	Cố định đồ đạc và đánh dấu phân cách để phòng tai nạn
Giai đoạn cuối (suy giảm thị lực nghiêm trọng/mù lòa)	Phản ứng chậm, khó nhận thức môi trường xung quanh	Kết hợp hướng dẫn bằng âm thanh, xúc giác và kiểm tra định kỳ

Thoái hóa võng mạc di truyền cuối cùng có thể tiến triển đến mù lòa, vì vậy việc điều chỉnh môi trường theo từng giai đoạn và kiểm tra định kỳ rất quan trọng. Các sản phẩm chống oxy hóa có thể làm chậm tiến triển nhưng không ngăn được mù lòa.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-06-03

Câu hỏi thường gặp

Thoái hóa võng mạc có chữa khỏi hoàn toàn được không?

Cho đến nay, đây là bệnh khó chữa khỏi hoàn toàn. Tuy nhiên, các sản phẩm chứa thành phần chống oxy hóa đôi khi được khuyến nghị để làm chậm tốc độ tiến triển. Tuy vậy, chúng không thể ngăn chặn mù lòa, nên phát hiện sớm và quản lý môi trường là rất quan trọng.

Giống chó nào có nguy cơ cao hơn?

Teo võng mạc di truyền được báo cáo tương đối phổ biến ở các giống như Irish Setter, Miniature Schnauzer, Collie, Labrador Retriever, Golden Retriever, Samoyed. Xét nghiệm gen theo từng giống rất hữu ích.

Nên bắt đầu dùng thực phẩm bổ sung từ khi nào?

Chưa có đủ bằng chứng rõ ràng về thời điểm khuyến nghị cụ thể. Việc có sử dụng hay không và thời điểm sử dụng các thực phẩm bổ sung như sản phẩm chống oxy hóa nên được quyết định sau khi tham khảo bác sĩ thú y, phù hợp với tình trạng của từng con.

Khi thị lực suy giảm, có thể hỗ trợ tại nhà như thế nào?

Hãy tạo môi trường an toàn bằng cách cố định vị trí đồ đạc và thông báo vị trí bằng âm thanh.

Làm thế nào để phân biệt biến đổi võng mạc và đục thủy tinh thể?

Đục thủy tinh thể khiến thủy tinh thể bị mờ, mắt trông đục hoặc có đốm trắng; còn thoái hóa võng mạc biểu hiện bằng giãn đồng tử, giảm thị lực ban đêm và thu hẹp thị trường trước tiên. Hai bệnh có thể xuất hiện cùng lúc nên cần kiểm tra nhãn khoa chuyên sâu.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Top 5 thực phẩm bổ sung cho mắt chó năm 2026

Tổng hợp những gợi ý hàng đầu và tiêu chí lựa chọn khi chăm sóc chó bị viêm màng bồ đào

7 nguyên tắc chăm sóc quan trọng sau khi xét nghiệm nước mắt (Schirmer) cho chó, do bác sĩ thú y chỉ định

Câu hỏi thường gặp về phòng ngừa và loại bỏ ve ở mèo — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Câu hỏi thường gặp toàn diện về các bệnh do ve gây ra ở mèo — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần nắm rõ

Câu hỏi thường gặp về giun sán dải (giun dẹp) ở mèo — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Câu hỏi thường gặp về thuốc phòng ngừa dạng nhỏ lên da (spot-on) cho mèo — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Chiến lược phòng ngừa ký sinh trùng theo mùa cho mèo – Câu hỏi thường gặp Q&A — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Câu hỏi thường gặp về quản lý ký sinh trùng ở mèo trong thời kỳ mang thai và cho con bú — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Câu hỏi thường gặp về sán phổi ở mèo — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Tài liệu tham khảo

[1] Ettinger SJ, Feldman EC, Côté E. Textbook of veterinary internal medicine: diseases of the dog and the cat. 8th ed. St. Louis, MO: Elsevier; 2017.

[2] Maggs DJ. Third eyelid. In: Maggs DJ, Miller PE, Ofri R, Slatter D. Veterinary ophthalmology. 5th ed. Oxford: Blackwell Publishing; 2017.

[3] Clinical Atlas of Canine and Feline Ophthalmic Disease, 2nd Ed. Wiley-Blackwell; 2015.