Thích

Chia sẻ

강아지 문맥전신단락(PSS) 자주 묻는 질문 Q&A — 보호자가 꼭 알아야 할 핵심

Nếu cún nhà bạn cứ hay uể oải, thiếu tỉnh táo? — Câu hỏi thường gặp về triệu chứng và nguyên nhân gây ra shunt cửa chủ toàn thân (PSS)

Sức khỏe ganHỏi & ĐápDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Shunt cửa chủ toàn thân (PSS) ở chó là một bệnh lý bẩm sinh làm suy giảm chức năng gan, có thể gây ra các bất thường về hành vi và triệu chứng thần kinh. Dưới đây là những thông tin cốt lõi mà chủ nuôi cần nắm rõ.

Shunt cửa chủ toàn thân (PSS) ở chó là gì?

Sơ đồ cấu trúc bất thường của mạch máu trong shunt cửa chủ (PSS) ở chó

Bất thường mạch máu bẩm sinh gọi là shunt tĩnh mạch chủ toàn thân (PSS) ở chó là tình trạng máu từ tĩnh mạch cửa, vốn phải đi qua gan, lại bỏ qua gan và chuyển thẳng vào hệ tuần hoàn toàn thân. - Nguyên nhân chính của PSS: Do sự hình thành bất thường của các mạch máu trong hệ tuần hoàn tĩnh mạch cửa ngay từ khi sinh, khiến máu bỏ qua gan và chảy trực tiếp vào hệ tuần hoàn toàn thân. - Suy giảm chức năng gan: Gan không thể loại bỏ độc tố, khiến các chất có hại như amoniac từ đường tiêu hóa đi vào máu toàn thân và tác động lên não, gây ra các rối loạn thần kinh như bệnh não do gan. - Các giống chó thường gặp: Shunt ngoài gan (extrahepatic) thường gặp ở các giống chó nhỏ, đặc biệt được ghi nhận ở các giống như Lhasa Apso, Shih Tzu, Schnauzer mini, Pug, Yorkshire Terrier, Maltese và Poodle Toy. - Đa dạng triệu chứng: Có thể xuất hiện nhiều triệu chứng liên quan đến thần kinh, tiêu hóa và tiết niệu như chậm phát triển, rối loạn hành vi, co giật và suy giảm ý thức. - Tầm quan trọng của việc phát hiện sớm: Vì các triệu chứng có thể tinh tế và xuất hiện từng đợt, việc chẩn đoán sớm và điều trị phù hợp sẽ giúp cải thiện tiên lượng và nâng cao chất lượng cuộc sống cho chó.

Nguyên nhân chính và cơ chế gây bệnh của PSS

PSS là tình trạng xảy ra do các mạch máu của hệ tuần hoàn cửa không phát triển đúng cách ngay từ khi sinh ra. - Yếu tố di truyền: Shunt cửa chủ bẩm sinh có xu hướng di truyền và được cho là do nhiều yếu tố (đa gen) cùng tác động hơn là chỉ một gen duy nhất. - Rối loạn đường đi của dòng máu: Máu tĩnh mạch cửa vốn lẽ phải đi đến gan lại đi theo đường bất thường, bỏ qua gan và chuyển thẳng vào hệ tuần hoàn toàn thân. - Tích tụ độc tố: Gan không thể lọc sạch máu, khiến các chất độc hại như amoniac từ đường tiêu hóa lưu thông khắp cơ thể, tác động lên não và gây rối loạn chức năng thần kinh. - Gây ra các triệu chứng thần kinh: Khi xảy ra bệnh não do gan, chó có thể bị ngã, co giật, suy giảm ý thức, thay đổi hành vi, đặc biệt các triệu chứng thần kinh có thể trở nên rõ rệt hơn sau khi ăn. - Cần chẩn đoán sớm: Vì các triệu chứng có thể mơ hồ và xuất hiện ngắt quãng, việc khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm là rất quan trọng.

Các bất thường mạch máu trong gan của chó mắc bệnh PSS

Các triệu chứng thường gặp ở bệnh PSS

Bệnh suy giảm chức năng gan do shunt tĩnh mạch hệ thống (PSS) ở chó biểu hiện qua nhiều triệu chứng khác nhau. Chủ nuôi cần quan sát kỹ lưỡng.

Chậm tăng trưởng: Cân nặng tăng chậm hơn bình thường và sự phát triển tổng thể có thể bị chậm lại.

Rối loạn thần kinh: Chó có thể bị run chân sau, đột ngột ngã xuống, đứng ngây người hoặc co giật, các triệu chứng này thường rõ rệt hơn sau khi ăn.

Thay đổi hành vi: Xuất hiện các dấu hiệu như giảm khả năng tập trung, thờ ơ hoặc đột ngột trở nên hung hăng.

Triệu chứng tiêu hóa: Có thể kèm theo các bất thường đường tiêu hóa như nôn mửa sau khi ăn hoặc mất ngon miệng.

Triệu chứng tiết niệu: Có thể xuất hiện các vấn đề liên quan đến tiểu tiện, chẳng hạn như sỏi ammonium urate.

Nếu các triệu chứng này kéo dài, cần đưa chó đến cơ sở thú y ngay lập tức.

Các dấu hiệu cần đưa chó đến bệnh viện ngay lập tức

Nếu chó đột ngột ngã gục, co giật hoặc mất ý thức, bạn cần đưa thú cưng đến bệnh viện ngay lập tức. Đây là tình trạng khẩn cấp do độc tố tích tụ trong não, vì vậy cần được bác sĩ thú y thăm khám mà không được trì hoãn.

Phương pháp và quy trình chẩn đoán PSS

PSS được chẩn đoán chính xác thông qua nhiều xét nghiệm khác nhau. - Xét nghiệm máu: Chỉ số amoniac có thể tăng cao, đồng thời các xét nghiệm chức năng gan có thể cho thấy những bất thường. - Siêu âm: Cho phép quan sát trực tiếp dòng máu bất thường trong tĩnh mạch cửa gan. - Chụp ảnh đặc biệt: Chụp CT hoặc MRI giúp xác định chính xác vị trí và hình dạng của các mạch máu bất thường. - Xác nhận chẩn đoán: PSS được chẩn đoán xác định dựa trên tổng hợp kết quả từ nhiều xét nghiệm, và việc đánh giá chính xác trước phẫu thuật là rất cần thiết. - Tầm quan trọng của chẩn đoán sớm: Việc phát hiện sớm trước khi xuất hiện triệu chứng sẽ giúp hiệu quả điều trị cao hơn rất nhiều.

Phương pháp điều trị và cách xử lý từng giai đoạn của bệnh PSS

PSS được xem là có phương pháp điều trị hiệu quả nhất thông qua phẫu thuật sửa chữa. - Điều trị phẫu thuật: Giúp khôi phục chức năng gan bằng cách dần dần bịt hoặc thu hẹp các mạch máu bất thường, hướng dẫn máu lưu thông qua gan. - Chuẩn bị trước phẫu thuật: Trước khi phẫu thuật, cần hạ mức ammonia và độc tố, ổn định tình trạng sức khỏe bằng cách sử dụng lactulose, kháng sinh, chế độ ăn kiểm soát protein và truyền dịch. - Chăm sóc sau phẫu thuật: Sau phẫu thuật, cần theo dõi sát sao các biến chứng như xuất huyết, hạ đường huyết, co giật, tăng áp lực tĩnh mạch cửa và chăm sóc liên tục. - Chế độ ăn uống: Thay vì hạn chế protein quá mức, nên điều chỉnh ở mức phù hợp và sử dụng thức ăn kê đơn dành cho bệnh gan để giảm gánh nặng cho não. - Kiểm tra định kỳ: Ngay cả sau phẫu thuật, cần theo dõi liên tục chức năng gan và mức độ ammonia. - Diễn biến điều trị: Nếu được điều trị kịp thời và đúng cách, nhiều chó sẽ ổn định tình trạng sức khỏe, tuy nhiên diễn biến và tiên lượng có thể khác nhau tùy từng cá thể.

Cảnh chuẩn bị của đội ngũ bác sĩ thú y cho ca phẫu thuật PSS

Chăm sóc và những lưu ý tại nhà

Việc chăm sóc liên tục sau phẫu thuật là bắt buộc. - Tuân thủ chế độ ăn uống: Hãy tuân thủ chế độ ăn kê đơn dành cho bệnh gan do bác sĩ thú y chỉ định, nhưng lưu ý không hạn chế protein quá mức. - Lựa chọn loại protein: Protein từ thực vật và sữa (như đậu phụ, phô mai cottage) thường được dung nạp tốt hơn so với thịt đỏ, cá hoặc nội tạng; đồng thời, chất xơ cũng mang lại lợi ích hỗ trợ. - Giảm thiểu căng thẳng: Tránh những thay đổi môi trường đột ngột hoặc vận động quá sức; duy trì một cuộc sống thường nhật ổn định là rất quan trọng. - Đi dạo và nghỉ ngơi đều đặn: Tránh các hoạt động quá sức, đồng thời duy trì việc nghỉ ngơi hợp lý và đi dạo thường xuyên. - Khám sức khỏe định kỳ: Kiểm tra chức năng gan và mức độ amoniac một cách định kỳ để theo dõi tình trạng sức khỏe. - Vai trò của người chăm sóc: Nhận biết nhanh chóng những thay đổi về triệu chứng và giao tiếp với bác sĩ thú y sẽ giúp việc quản lý sức khỏe ổn định hơn.

Chế độ ăn đặc biệt để quản lý PSS dành cho chó

So sánh các lựa chọn điều trị PSS: Phẫu thuật so với điều trị bằng thuốc

Hạng mục	수술 치료	약물 치료
효과성	높음 (완치 가능성 있음)	중간 (증상 완화 중심)
비용	높음 (수술비 포함)	낮음 (약물비 중심)
부작용 위험	수술 후 합병증 가능성	장기적 복용 시 간 부담
적합 시기	생후 6개월 이상, 건강 상태 좋을 때	수술 불가 시 보조 치료

수술은 가장 효과적인 치료법이지만, 수술 가능 여부는 개별 건강 상태에 따라 다릅니다.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-06-07

Câu hỏi thường gặp

Shunt cửa chủ (PSS) có phải do di truyền không?

Vâng, PSS bẩm sinh có xu hướng di truyền và thường được ghi nhận ở các giống chó nhỏ và giống toy. Tuy nhiên, đây là một yếu tố nguy cơ phức tạp (đa gen) mà chưa xác định được một gen nguyên nhân đơn lẻ, nên hiện tại việc dự đoán trước bằng một xét nghiệm gen đơn lẻ đã được thiết lập là khá khó khăn.

PSS có tiến triển nặng hơn theo tuổi tác không?

Bản thân PSS là một dị dạng mạch máu bẩm sinh. Tuy nhiên, ở những con chó lớn tuổi, có báo cáo cho thấy nguy cơ biến chứng thần kinh sau phẫu thuật cao hơn, vì vậy việc chẩn đoán và điều trị sớm càng tốt sẽ mang lại lợi thế.

Thời gian hồi phục sau phẫu thuật là bao lâu?

Thời gian phục hồi sẽ khác nhau tùy thuộc vào từng cá thể và phương pháp phẫu thuật. Sau khi phẫu thuật, cần cho chó nghỉ ngơi đầy đủ theo chỉ dẫn của bác sĩ thú y, sau đó mới dần dần tăng cường mức độ vận động.

Chó bị PSS có thể đi dạo được không?

Trước và sau phẫu thuật, chỉ nên cho chó đi dạo ngắn và yên tĩnh để giảm căng thẳng. Mức độ vận động cần được điều chỉnh theo chỉ dẫn của bác sĩ thú y.

Bệnh shunt cửa chủ (PSS) có thể chữa khỏi hoàn toàn không?

Trong nhiều trường hợp, việc phẫu thuật để bịt hoặc thu hẹp các mạch máu bất thường giúp cải thiện triệu chứng và mang lại hy vọng phục hồi chức năng gan. Tuy nhiên, cần lưu ý nguy cơ biến chứng như xuất huyết, hạ đường huyết, co giật và tăng áp lực tĩnh mạch cửa. Sau phẫu thuật, chó vẫn cần được kiểm tra sức khỏe định kỳ và chăm sóc kỹ lưỡng.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Top 5 thực phẩm bổ sung gan chứa milk thistle (silymarin) cho chó — Hướng dẫn so sánh hàm lượng silybin và tỷ lệ hấp thu

Tổng hợp những loại thức ăn kê đơn tốt nhất cho chó bị bệnh gan và các tiêu chí lựa chọn

Hướng dẫn về hiệu quả và ứng dụng NAC cho gan và hô hấp

Giai đoạn suy tim ở mèo là gì? — Phân loại ACVIM và trọng tâm quản lý từng giai đoạn

Thuốc lợi tiểu Furosemide cho mèo có an toàn không? — Tổng hợp hiệu quả và lưu ý tác dụng phụ

Mèo bị bệnh tim có thể vận động không? — Những điều cốt lõi trong quản lý hạn chế vận động hàng ngày

Điện tâm đồ (ECG) ở mèo, tại sao cần thiết? — Tổng hợp quy trình và cách đọc kết quả

Nhịp ngoại tâm thu ở mèo là gì — dấu hiệu nguy hiểm và thời điểm cần đến bác sĩ

Siêu âm tim mèo (Echo) có thực sự cần thiết không? — Những điều biết được qua xét nghiệm và chi phí

Mèo của tôi đột ngột thở gấp — Dấu hiệu cấp cứu suy tim và thời điểm đến bệnh viện

Tài liệu tham khảo

[1] Fowler, L.B., C.M. Johannes, A. O’Connor, et al. 2020. Ecological level analysis of primary lung tumors in dogs and cats and environmental radon activity. J Vet Intern Med 34(6):2660–2670.

[2] Worley, D.R. 2014. Incorporation of sentinel lymph node mapping in dogs with mast cell tumours: 20 consecutive procedures. Vet Comp Oncol 12:215–226.

[3] Yoshida, K., T. Yanai, T. Iwasaki, et al. 1999. Clinicopathological study of canine oral epulides. J Vet Med Sci 61:897–902.