Cách lấy cao răng cho chó và hướng dẫn chăm sóc

Sức khỏe răng miệngHỏi & ĐápHội đồng cố vấn thú y Meongsiljang

Cao răng ở chó một khi đã cứng lại thì không thể loại bỏ chỉ bằng việc đánh răng. Từ cạo vôi răng tại phòng khám đến cách chăm sóc đánh răng tại nhà, chúng tôi đã tổng hợp dựa trên căn cứ giáo trình thú y.

Cao răng ở chó, nên loại bỏ như thế nào?

Hình minh họa chú chó đang được kiểm tra răng miệng

Lấy cao răng ở chó là phương pháp chăm sóc răng miệng nhằm loại bỏ phần cao răng đã bám cứng trên răng và nướu bằng cách cạo vôi răng hoặc dùng các sản phẩm nha khoa. Cạo vôi răng chuyên nghiệp tại phòng khám thú y là phương pháp chắc chắn nhất. Tuy nhiên, phòng ngừa trước khi cao răng tích tụ còn quan trọng hơn nhiều, và nếu duy trì thói quen đánh răng đúng cách một cách đều đặn thì có thể giảm đáng kể số lần phải cạo vôi răng.

Cao răng được hình thành như thế này

Trên bề mặt răng, mảng bám (plaque) liên tục được hình thành. Mảng bám là một màng sinh học (biofilm) được tạo ra khi đầu tiên một lớp màng mỏng (pellicle) hình thành trên bề mặt răng, sau đó vi khuẩn trong khoang miệng bám vào và sinh sôi. Đây là một cấu trúc phức tạp gồm vi khuẩn kết hợp với khoáng chất và protein, chứ không đơn thuần là cặn thức ăn. Nếu không loại bỏ mảng bám này kịp thời, các thành phần khoáng chất như canxi cacbonat, canxi photphat có nguồn gốc từ hơi thở, nước bọt và mảng bám sẽ lắng đọng, cứng lại thành cao răng cứng chắc. Theo giáo trình thú y, ở chó cao răng dễ hình thành nhất ở mặt ngoài của răng hàm trên và mặt trong của răng hàm dưới. Đây là những vị trí tiếp xúc nhiều với nước bọt tiết ra từ tuyến nước bọt nên cao răng dễ tích tụ. Khi cao răng tích tụ, nướu sẽ bị viêm (viêm nướu), và nếu để mặc sẽ tiến triển thành bệnh nha chu. Bệnh nha chu làm tổn thương cả xương ổ răng khiến răng lung lay hoặc rụng.

Cao răng và bệnh nha chu, nhìn theo từng giai đoạn

Cao răng và bệnh nha chu được chia thành các giai đoạn tùy theo mức độ tiến triển. Tùy vào đang ở giai đoạn nào mà phương pháp điều trị sẽ khác nhau. Tình trạng viêm khiến nướu sưng đỏ là dấu hiệu đầu tiên có thể nhìn thấy, và chảy máu khi đánh răng hoặc khi thăm dò là dấu hiệu sớm của bệnh nha chu.

Giai đoạn	Tình trạng	Triệu chứng chính	Hướng điều trị
Giai đoạn 1 (viêm nướu)	Nướu sưng đỏ và bị viêm	Chảy máu nướu, hôi miệng	Cạo vôi răng + chăm sóc đánh răng
Giai đoạn 2 (viêm nha chu giai đoạn đầu)	Bắt đầu tổn thương nướu và xương ổ răng	Tụt nướu, đau	Cạo vôi răng + điều trị nướu
Giai đoạn 3 (viêm nha chu mức độ vừa)	Tổn thương xương ổ răng tiến triển	Răng lung lay, chán ăn	Điều trị nướu, cân nhắc nhổ một số răng
Giai đoạn 4 (viêm nha chu nặng)	Tổn thương xương ổ răng nghiêm trọng	Răng lung lay·rụng, đau dữ dội	Điều trị ngoại khoa như nhổ răng

Nếu bắt đầu chăm sóc từ giai đoạn viêm nướu thì hồi phục nhanh, nhưng nếu để mặc đến khi tổn thương cả xương ổ răng thì những răng đã lung lay hoặc có túi nha chu sâu có thể cần phải nhổ.

Cạo vôi răng tại phòng khám được tiến hành như thế này

Cạo vôi răng được tiến hành trong trạng thái gây mê toàn thân. Đó là vì nếu không gây mê thì rất khó loại bỏ cao răng một cách an toàn.

Loại bỏ cao răng bằng máy cạo siêu âm: Dùng rung động siêu âm để tách cao răng khỏi bề mặt răng. Đây là phương pháp giảm thiểu tối đa tổn thương răng.

Làm sạch đường viền nướu bằng dụng cụ cầm tay: Dùng dụng cụ chuyên dụng để loại bỏ tỉ mỉ cả phần cao răng ẩn trong khe giữa nướu và răng.

Đánh bóng (polishing): Sau khi cạo vôi răng, bề mặt răng được làm nhẵn mịn. Việc xóa đi những vết xước li ti giúp làm chậm quá trình cao răng tích tụ trở lại.

Hình minh họa chú chó đang được cạo vôi răng tại phòng khám thú y

Đừng tự cạo cao răng tại nhà

Việc tự cạo cao răng bằng dụng cụ lấy cao răng bán trên mạng là vô cùng nguy hiểm. Nếu men răng trên bề mặt răng bị tổn thương thì trái lại cao răng sẽ tích tụ nhanh hơn, và nếu làm tổn thương nướu thì nguy cơ nhiễm khuẩn sẽ tăng. Cạo vôi răng không gây mê cũng không thể loại bỏ cao răng bên trong nướu nên có hạn chế là chỉ sạch sẽ ở vẻ bề ngoài. Việc lấy cao răng nhất định phải giao cho bác sĩ thú y.

Cách chăm sóc đánh răng có thể thực hiện tại nhà

Phương pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa cao răng là đánh răng mỗi ngày.

Sử dụng bàn chải và kem đánh răng chuyên dụng cho thú cưng: Kem đánh răng dành cho người có thể chứa các thành phần không phù hợp với chó nên chó không được nuốt. Nhất định phải sử dụng sản phẩm chuyên dụng cho thú cưng.

Trình tự làm quen với việc đánh răng: Lúc đầu hãy bắt đầu bằng việc bôi kem đánh răng lên ngón tay rồi chạm vào bên trong miệng. Khi đã quen, hãy nâng dần các bước theo thứ tự: bàn chải đeo ngón tay, rồi đến bàn chải thông thường.

Chải tập trung vào mặt ngoài: Cao răng ở chó chủ yếu dễ hình thành ở mặt ngoài răng hàm trên, nên hãy chải mặt ngoài đặc biệt tỉ mỉ.

Hình minh họa chú chó đang được đánh răng

Những sản phẩm hỗ trợ ngoài việc đánh răng

Với những chú chó khó đánh răng, bạn có thể thử tận dụng các sản phẩm hỗ trợ.

Kẹo/gum nha khoa (dental gum): Loại bỏ mảng bám trên bề mặt răng một cách cơ học trong quá trình nhai. Nếu chọn sản phẩm đã được chứng nhận về sức khỏe răng miệng thú y thì hiệu quả đã được kiểm chứng.

Chất pha nước uống: Là dung dịch chăm sóc răng miệng pha vào nước. Không thể thay thế việc đánh răng, nhưng có vai trò hỗ trợ ức chế sự sinh sôi của vi khuẩn.

Thức ăn nha khoa (dental food): Là loại thức ăn được thiết kế để tăng ma sát trên bề mặt răng. Dùng kết hợp với thức ăn thông thường sẽ có ích.

Tuy nhiên, không sản phẩm nào có thể thay thế hoàn toàn việc đánh răng. Hãy sử dụng chúng như biện pháp hỗ trợ.

Hình minh họa các sản phẩm chăm sóc răng miệng cho chó

Nên cạo vôi răng bao lâu một lần?

Chu kỳ cạo vôi răng khác nhau tùy theo tình trạng răng miệng của chó. Thay vì khẳng định một chu kỳ chung chung, điều quan trọng nhất là thực hiện vào thời điểm mà bác sĩ thú y khuyến nghị thông qua việc khám răng miệng định kỳ. Trong trường hợp cao răng tích tụ nhanh hoặc khó chăm sóc vệ sinh răng miệng, có thể cần cạo vôi răng thường xuyên hơn. Ngược lại, nếu đánh răng tỉ mỉ mỗi ngày thì có thể trì hoãn được thời điểm cần cạo vôi răng chuyên nghiệp. Vì cạo vôi răng cần gây mê toàn thân nên trước khi thực hiện, chó sẽ được xét nghiệm máu và kiểm tra tiền mê. Với chó lớn tuổi hoặc có bệnh nền, nhất định hãy trao đổi với bác sĩ thú y về mức độ rủi ro khi gây mê. Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về quy trình cạo vôi răng, hãy tìm hiểu chi tiết tại hướng dẫn chi tiết về cạo vôi răng.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Frequently Asked Questions

Khi chó bị cao răng nặng thì xuất hiện những triệu chứng gì?

Hơi thở trở nên rất hôi, nướu sưng đỏ hoặc chảy máu. Nếu tiến triển nặng hơn, chó sẽ làm rơi thức ăn khi đang ăn, từ chối đồ ăn vặt cứng, hoặc chỉ nhai một bên. Nếu có những triệu chứng này, hãy đưa chó đi khám răng miệng.

Nên bắt đầu đánh răng cho chó từ mấy tháng tuổi?

Tốt nhất nên bắt đầu tập chạm vào vùng quanh miệng từ khi chó còn nhỏ nhất có thể. Được khuyến nghị cho chó làm quen với bàn chải vào thời điểm răng vĩnh viễn mọc lên, và thời điểm bắt đầu cụ thể sẽ chính xác nhất khi được quyết định qua tư vấn với bác sĩ thú y vào lần khám định kỳ đầu tiên.

Cạo vôi răng không gây mê có ổn không?

Cạo vôi răng không gây mê chỉ có thể loại bỏ phần cao răng nhìn thấy được. Nó không loại bỏ được cao răng ẩn bên trong nướu, và nguy cơ tổn thương răng hoặc làm tổn thương nướu cũng cao. Về mặt thú y học, được khuyến nghị cạo vôi răng dưới gây mê toàn thân.

Sau khi lấy cao răng thì nên chăm sóc như thế nào?

Sau khi cạo vôi răng, mảng bám sẽ bắt đầu tích tụ trở lại ngay lập tức, nên việc bắt đầu đánh răng càng sớm càng tốt là rất quan trọng. Vài ngày đầu nướu có thể nhạy cảm nên hãy chải nhẹ nhàng, sau đó hãy tạo thói quen đánh răng mỗi ngày.

Chó lớn tuổi có thể cạo vôi răng được không?

Chó lớn tuổi vẫn có thể cạo vôi răng. Tuy nhiên, vì nguy cơ khi gây mê có thể cao hơn, nên trước khi thực hiện cần làm các kiểm tra tiền mê như xét nghiệm máu và kiểm tra tim một cách kỹ lưỡng hơn. Bác sĩ thú y sẽ xem kết quả kiểm tra để đánh giá xem có thể gây mê được hay không.

Chia sẻ