Thích

Chia sẻ

Bệnh Addison ở chó — Mệt mỏi đột ngột, nôn mửa, đây có phải dấu hiệu suy thượng thận?

Quản lý cân nặngHỏi & ĐápDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bệnh Addison ở chó là rối loạn nội tiết do thiếu hụt hormone vỏ thượng thận. Nếu các triệu chứng mơ hồ như mệt mỏi, nôn mửa, sụt cân lặp lại, cần nghi ngờ.

Bệnh Addison ở chó là gì?

Hình ảnh bác sĩ thú y khám cho chú chó mệt mỏi

Bệnh Addison ở chó (suy vỏ thượng thận) là rối loạn nội tiết xảy ra khi tuyến thượng thận nằm trên thận không tiết đủ các hormone steroid như cortisol và aldosterone. Điều quan trọng nhất là triệu chứng mơ hồ nên dễ bị bỏ sót. Chó thường mệt mỏi, giảm ăn, nôn mửa và tiêu chảy từng đợt, rồi đột ngột bị sốc. Vì vậy, bệnh còn được gọi là 'Kẻ giả mạo vĩ đại (The Great Pretender)'. Nếu phát hiện sớm và bổ sung hormone, bệnh hoàn toàn có thể quản lý được suốt đời.

Tại sao lại xảy ra? Nguyên nhân và giống chó dễ mắc

Nguyên nhân phổ biến nhất là phá hủy thượng thận vô căn (nguyên nhân không rõ). Vỏ thượng thận hai bên bị phá hủy dần dần khiến không thể sản xuất đủ các hormone như cortisol và aldosterone. Cơ chế chính xác phần lớn chưa được làm rõ nhưng được cho là liên quan đến phá hủy qua trung gian miễn dịch hoặc viêm thượng thận, hiếm khi do khối u di căn đến thượng thận, xuất huyết thượng thận hoặc hoại tử vỏ thượng thận. Ngoài ra, việc ngừng đột ngột steroid đã dùng trong thời gian dài cũng có thể gây ra dạng thứ phát. Giống chó dễ mắc: Poodle tiêu chuẩn, chó nước Bồ Đào Nha, Nova Scotia Duck Tolling Retriever, Bearded Collie, West Highland White Terrier, Great Dane, Rottweiler... có tính nhạy cảm di truyền. Bệnh thường xuất hiện nhiều hơn ở chó cái trẻ~trung niên, và có thể xảy ra ở cả chó thuần chủng lẫn chó lai.

Danh sách kiểm tra các triệu chứng chính

- Mệt mỏi lặp lại: Từ chối đi dạo, uể oải hơn bình thường - Giảm ăn·sụt cân: Lặp lại mô hình ăn tốt vài ngày rồi vài ngày không ăn - Nôn mửa·tiêu chảy từng đợt: Các triệu chứng tiêu hóa không rõ nguyên nhân đến rồi đi - Khát nước·tiểu nhiều quá mức: Uống nhiều nước hơn bình thường - Run·yếu cơ: Chân sau trông như không còn sức lực - Mất nước·hạ thân nhiệt: Nướu nhợt nhạt và cơ thể lạnh - Trở nặng sau căng thẳng: Trở nặng nhanh chóng sau khi đến bệnh viện, chuyển nhà, tắm

Sốc Addison (Addisonian crisis) - Đến bệnh viện ngay!

Nếu xuất hiện suy sụp đột ngột, ngất xỉu, nôn mửa·tiêu chảy nghiêm trọng, nhịp tim chậm (bradycardia), hạ thân nhiệt, nướu nhợt nhạt hoặc chuyển sang màu xám thì đang ở trạng thái sốc Addison. Đây là tình trạng sốc do thiếu hụt hormone thượng thận, có thể đe dọa tính mạng do tăng kali máu gây rối loạn điện tim. Lúc này thời gian vàng rất ngắn tính bằng phút nên phải di chuyển ngay đến bệnh viện thú y cấp cứu 24/7.

Chẩn đoán như thế nào?

Nếu xét nghiệm cơ bản cho thấy rối loạn điện giải như hạ natri máu, tăng kali máu thì nghi ngờ mạnh mẽ bệnh Addison. Lấy manh mối qua xét nghiệm máu·nước tiểu·điện giải cơ bản, và chẩn đoán xác định bằng xét nghiệm kích thích ACTH (ACTH stimulation test). Nếu nồng độ cortisol không tăng đủ sau khi tiêm ACTH tổng hợp (hormone kích thích vỏ thượng thận) thì được chẩn đoán xác định. Chỉ rối loạn điện giải không đủ để chẩn đoán xác định nên bắt buộc phải làm xét nghiệm kích thích ACTH. Sách giáo khoa nội khoa thú y cũng đề xuất đây là phương pháp chẩn đoán tiêu chuẩn.

Chẩn đoán bệnh Addison qua xét nghiệm máu chó

Bệnh Addison so với các bệnh có triệu chứng tương tự

Hạng mục	Bệnh Addison	Suy thận mãn tính	Viêm tụy
Triệu chứng chính	Mệt mỏi·nôn mửa·hạ đường huyết lặp lại	Đa niệu·đa khát·sụt cân	Đau bụng·nôn mửa·tiêu chảy
Thay đổi điện giải	Na↓ K↑	BUN·Crea↑	Lipase↑
Tệ hóa sau căng thẳng	Rõ ràng	Tiến triển từ từ	Bệnh cấp tính
Xét nghiệm xác định	Xét nghiệm kích thích ACTH	SDMA·tỷ trọng nước tiểu	cPL·xét nghiệm hình ảnh

Chỉ dựa vào triệu chứng thì khó phân biệt nên bắt buộc cần chẩn đoán phân biệt của bác sĩ thú y.

Phương pháp điều trị - Quản lý suốt đời là then chốt

Bệnh Addison không thể chữa khỏi hoàn toàn nhưng có thể sống lâu và khỏe mạnh nhờ điều trị bổ sung hormone. Điều cốt lõi là bù đắp hormone thiếu hụt bằng thuốc. - Bổ sung mineralocorticoid: Bổ sung aldosterone bằng tiêm Desoxycortone pivalate (DOCP) hoặc uống Fludrocortisone. Khoảng cách và liều lượng dùng thuốc do bác sĩ thú y kê đơn dựa trên chỉ số điện giải của từng cá thể. - Bổ sung glucocorticoid: Uống Prednisolone liều thấp hàng ngày. - Liều lượng và khoảng cách chính xác do bác sĩ thú y quyết định dựa trên cân nặng và chỉ số điện giải.

Cần điều chỉnh liều thuốc trong các tình huống căng thẳng

Chó mắc bệnh Addison sẽ tăng đột ngột nhu cầu cortisol khi bị căng thẳng. Trước các sự kiện như đến bệnh viện, cắt tỉa lông, đi du lịch, gửi ký túc xá, phẫu thuật cần tham khảo ý kiến bác sĩ thú y để tạm thời tăng liều steroid. Việc bỏ qua điều chỉnh này có thể dẫn đến sốc Addison nên rất quan trọng. Hãy sao chép đơn thuốc và chuẩn bị cho các tình huống khẩn cấp.

Các điểm quản lý tại nhà

- Tính nhất quán khi uống thuốc: Dùng thuốc cùng giờ mỗi ngày, nếu bỏ sót thì xử lý theo chỉ dẫn của bác sĩ thú y - Ghi chép cân nặng·sự thèm ăn·hoạt động: Số liệu hóa ít nhất 1 lần/tuần để nắm bắt thay đổi - Nước·thức ăn đầy đủ: Mất nước là yếu tố kích hoạt sốc Addison - Khám định kỳ: Kiểm tra điện giải 1~3 tháng/lần giai đoạn đầu, sau ổn định thì 6 tháng/lần - Giảm thiểu căng thẳng: Tránh thay đổi môi trường đột ngột, làm quen trước khi đến nơi lạ - Chuẩn bị bộ dụng cụ khẩn cấp: Dự trữ steroid khẩn cấp theo chỉ định của bác sĩ thú y tại nhà

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-21

Câu hỏi thường gặp

Chó mắc bệnh Addison có thể sống lâu không?

Có, nếu bổ sung hormone thích hợp thì tuổi thọ kỳ vọng gần như chó bình thường. Chỉ cần tuân thủ chẩn đoán sớm, dùng thuốc đều đặn và khám định kỳ là có thể sống khỏe mạnh.

Có cần cho uống thuốc suốt đời không?

Có, vì tuyến thượng thận không thể tự sản xuất hormone nên cần bổ sung suốt đời. Nếu tự ý ngừng thuốc có thể dẫn đến sốc Addison nên tuyệt đối không được dừng.

Bệnh Addison có di truyền không?

Đã xác định yếu tố di truyền ở một số giống (Poodle tiêu chuẩn, chó nước Bồ Đào Nha...). Nếu là giống dễ mắc thì khuyến nghị kiểm tra điện giải 1 lần/năm.

Triệu chứng mơ hồ thì có cần xét nghiệm không?

Nếu mệt mỏi·nôn mửa lặp lại và có mô hình 'đặc biệt nghiêm trọng sau căng thẳng' thì nhất định phải kiểm tra điện giải. Bệnh Addison càng phát hiện sớm thì càng dễ quản lý.

Chi phí điều trị là bao nhiêu?

Khác biệt lớn tùy bệnh viện và thuốc nên khó nói con số cụ thể. Tiêm DOCP kết hợp Prednisolone là phổ biến, nên tham khảo bác sĩ thú y phụ trách để lập kế hoạch quản lý dài hạn.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Top 5 thức ăn giảm cân cho chó năm 2026

Top 5 Snack Huấn Luyện Chó 2026 — Ít Calo·Kích Thước Nhỏ

So sánh thức ăn kê đơn giảm cân cho chó — Hill's r/d vs Royal Canin Satiety

Tại sao chó sủa hoặc phớt lờ khi nhìn vào gương?

Lý do chó sợ người đội mũ

Mất điện thì sao với thú cưng? — Cách xử lý chủ nuôi cần biết

Hướng dẫn sơ tán thú cưng khi thiên tai

Thành phần bộ sơ cứu tại nhà

Bộ sơ cứu ngoài trời cho thú cưng, cần chuẩn bị những gì — Tổng hợp đầy đủ các thành phần thiết yếu và cách chuẩn bị

Sau khi mất thú cưng, khi nào nên đón thành viên mới — Dấu hiệu sẵn sàng tinh thần?

Tài liệu tham khảo

[1] Ettinger SJ, Feldman EC, Cote E, Textbook of Veterinary Internal Medicine, 8th Ed, Chapter on Hypoadrenocorticism

[2] Feldman EC, Nelson RW, Canine and Feline Endocrinology, 4th Ed, Hypoadrenocorticism Chapter

[3] Klein SC, Peterson ME, Canine hypoadrenocorticism: part I & II, Can Vet J, 2010