Thích

Chia sẻ

Mèo nhà tôi liếm nhựa — Pica, điều này có bình thường không

Tiêu hóaHỏi & ĐápDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Giải thích nguyên nhân, dấu hiệu nguy hiểm và cách xử lý tại nhà cho chứng mèo liếm và nhai túi nhựa hoặc nhựa.

Chứng Pica ở mèo là gì?

Chứng Pica ở mèo (Pica) là rối loạn hành vi bất thường liếm hoặc nhai nuốt các vật không phải thức ăn một cách lặp lại. Chìa khóa là tìm nguyên nhân sớm. Liếm một hai lần do tò mò đơn thuần thì không sao, nhưng nếu cố gắng nuốt hoặc có dấu hiệu đã nuốt các vật như nhựa, dây, vải một cách lặp lại thì nguy cơ tắc ruột rất lớn, cần thăm khám tại bệnh viện thú y.

Tại sao mèo liếm nhựa, plastic?

Lý do mèo liếm hoặc nhai lặp lại các vật không phải thức ăn như nhựa hoặc plastic không đơn giản như bạn nghĩ. Chứng Pica là sự kết hợp của các nguyên nhân hành vi, tâm lý và y học. Cai sữa sớm (early weaning) hoặc thiếu hụt môi trường thời thơ ấu có thể là bối cảnh phát triển, và căng thẳng tổng thể là yếu tố kích hoạt hoặc duy trì hành vi. Các vấn đề y học như thiếu máu, mất cân bằng dinh dưỡng, bệnh đường tiêu hóa (ví dụ: bệnh viêm ruột), cường giáp cũng có thể là nguyên nhân. Một con mèo thường có xu hướng ám ảnh tập trung vào một loại vật liệu cụ thể, đặc biệt thường nhắm vào chất liệu mềm như len hoặc vải. Nếu hành vi lặp lại đến mức khó tự dừng thì có thể coi là rối loạn cưỡng chế (compulsive disorder).

So sánh các nguyên nhân phổ biến của chứng Pica

Cách xử lý hoàn toàn khác nhau tùy theo nguyên nhân. Hãy kiểm tra xem mèo nhà bạn thuộc trường hợp nào dưới đây.

Đặc điểm theo nguyên nhân của chứng Pica

Hạng mục	Nguyên nhân hành vi	Nguyên nhân tâm lý	Nguyên nhân bệnh lý
Trường hợp chính	Chán nản, thiếu chơi đùa	Lo âu khi tách biệt, thay đổi môi trường	Thiếu máu, bệnh đường tiêu hóa, tuyến giáp
Tuổi	Nhiều ở mèo	Mọi lứa tuổi	Tăng ở mèo trung niên trở lên
Triệu chứng kèm theo	Không có	Kêu quá mức, liếm lông quá mức	Giảm cân, nôn, thay đổi ăn uống
Biện pháp ưu tiên	Làm phong phú môi trường	Loại bỏ yếu tố căng thẳng	Thăm khám thú y ngay lập tức

Tham khảo tiêu chuẩn phân loại sách giáo khoa hành vi thú y và nội khoa

Các dấu hiệu nguy hiểm cần kiểm tra

Nếu thấy các dấu hiệu dưới đây, có thể đây không chỉ là thói quen đơn thuần mà là tình huống khẩn cấp. - Dấu hiệu đã nuốt: Mảnh nhựa, chỉ, dây thun trong nhà đã biến mất - Nôn lặp lại: 2 lần trở lên trong 12 giờ, nôn ngay sau khi ăn - Giảm ăn: Từ chối cả đồ ăn vặt thường thích - Rối loạn bài tiết: Không đi ngoài trên 24 giờ hoặc tiêu chảy, đi ngoài ra máu - Đau bụng: Kêu hoặc co người khi chạm vào bụng

Tình huống cần đến bệnh viện thú y ngay lập tức

Nếu chắc chắn mèo đã nuốt nhựa, dây, dây thun cao su hoặc nôn lặp lại và không đi ngoài trên 24 giờ thì có khả năng tắc ruột, lồng ruột. Tuyệt đối không tự ý cho mèo uống muối, oxy già để gây nôn tại nhà. Những cách này có thể gây thêm hại cho mèo, và khi cần gây nôn phải theo phán đoán và chỉ dẫn của bác sĩ thú y. Nếu có thể, hãy mang theo mảnh vật đã nuốt và đến ngay bệnh viện.

Bệnh viện sẽ chẩn đoán như thế nào?

Bác sĩ thú y trước tiên sẽ hỏi bệnh và khám bụng để xác định vị trí dị vật, sau đó dùng X-quang hoặc siêu âm để kiểm tra tắc ruột. Dị vật có kim loại hoặc cát sẽ hiện rõ trên X-quang, nhưng nhựa mỏng có thể cần siêu âm hoặc chụp cản quang. Theo sách giáo khoa nội khoa thú y, dị vật dạng dây (linear foreign body) đặc biệt nguy hiểm với mèo, cần kiểm tra kỹ đến tận dưới lưỡi. Nếu cần, sẽ dùng nội soi hoặc phẫu thuật mở bụng để lấy dị vật.

Cách chăm sóc tại nhà

Nếu không giải quyết được nguyên nhân gốc rễ, chứng Pica dễ tái phát. Hãy áp dụng các phương pháp dưới đây một cách kiên trì. - Sắp xếp môi trường: Bảo quản túi nhựa, túi mua sắm, dây thun trong ngăn kéo hoặc hộp có nắp - Thời gian chơi: 2 lần/ngày, chơi trò săn mồi 10~15 phút để thỏa mãn bản năng - Thay thế vật nhai: Dùng cỏ mèo, đồ chơi silicon để nhai để chuyển hướng nhu cầu nhai - Điều chỉnh chế độ ăn: Tăng cảm giác no với thức ăn giàu chất xơ - Quản lý căng thẳng: Tạo không gian ẩn nấp, không gian thẳng đứng để mèo cảm thấy an toàn

Lưu ý theo giống và độ tuổi

Mèo bị chứng Pica thường có hành vi mút len (wool sucking) như mút hoặc nhai các chất liệu mềm như vải, len. Thói quen mút chăn, đồ giường, quần áo người từ thời thơ ấu có thể tiếp tục và phát triển dần đến giai đoạn nuốt. Mèo cai sữa quá sớm hoặc lớn lên trong môi trường thiếu hụt thời nhỏ cũng có nguy cơ Pica cao. Nếu chứng Pica xuất hiện đột ngột sau tuổi trung niên, có thể là dấu hiệu bệnh nội khoa như thiếu máu, cường giáp, nên xét nghiệm máu.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-26

Câu hỏi thường gặp

Mèo chỉ liếm nhẹ nhựa chứ không nuốt. Vẫn cần đến bệnh viện không?

Nếu không có dấu hiệu đã nuốt, không nôn hay giảm ăn thì không khẩn cấp ngay. Tuy nhiên, nếu lặp lại thì có thể nuốt vào một ngày nào đó, nên bảo quản nhựa kỹ và tìm nguyên nhân (căng thẳng, chán nản). Nếu hành vi kéo dài trên 2 tuần, khuyên nên thăm khám.

Cho ăn cỏ mèo có giảm được việc liếm nhựa không?

Một số mèo giảm chứng Pica khi thỏa mãn nhu cầu nhai chất xơ bằng cỏ mèo. Tuy nhiên, không hiệu quả với mọi mèo, và nếu nguyên nhân gốc là căng thẳng hoặc bệnh lý thì cần giải quyết cùng lúc.

Có vẻ đã nuốt nhựa nhưng đi ngoài bình thường. Có thể chờ đợi không?

Nếu là mảnh nhỏ có thể tự đào thải, nhưng ở mèo, đặc biệt là dị vật dạng dây (linear foreign body) được báo cáo gây vấn đề thường xuyên hơn chó. Nếu không biết lượng đã nuốt hoặc là dạng dây, chỉ thì dù không có triệu chứng cũng nên kiểm tra tại bệnh viện trong ngày cho an toàn.

Chứng Pica có chữa khỏi hoàn toàn không?

Nếu nguyên nhân là bệnh lý thì có thể khỏi bằng điều trị, nhưng nếu là nguyên nhân hành vi, tâm lý thì có thể cần quản lý suốt đời. Mục tiêu thực tế là giảm tối đa tái phát bằng quản lý môi trường, chơi đùa và nếu cần dùng thuốc điều trị hành vi.

Nhà có nhiều mèo nhưng chỉ một con liếm nhựa. Tại sao vậy?

Tính cách và độ nhạy cảm căng thẳng khác nhau giữa các cá thể. Căng thẳng khi ghép đàn, tranh giành thứ bậc, thiếu nguồn lực (chén ăn, nhà vệ sinh, nơi ẩn nấp) có thể chỉ biểu hiện thành chứng Pica ở một số mèo nhất định. Hãy đảm bảo không gian riêng biệt cho từng con.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Mèo già nhà tôi biếng ăn — Hướng dẫn chọn thức ăn cho mèo khó tiêu hóa

Bảng xếp hạng thức ăn trên internet, cứ tin là được sao? — Tiêu chí lựa chọn thực sự theo lời bác sĩ thú y 2026

Royal Canin vs Hill's vs Purina vs Orijen — Thương hiệu nào phù hợp với bé cưng theo lời bác sĩ thú y?

Câu hỏi thường gặp về tình trạng protein trong nước tiểu ở chó — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Câu hỏi thường gặp về tình trạng tiểu không kiểm soát sau khi triệt sản ở chó — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần nắm rõ

Câu hỏi thường gặp về tình trạng chó đi tiểu nhiều lần và cảm giác buồn tiểu đột ngột — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần nắm rõ

Câu hỏi thường gặp về bàng quang thần kinh ở chó — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Mối liên hệ giữa tăng huyết áp và protein niệu ở chó: Những câu hỏi thường gặp — Điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Câu hỏi thường gặp về chứng giãn bể thận ở chó — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần nắm rõ

Câu hỏi thường gặp về tình trạng tiểu ra máu ở chó — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần nắm rõ

Tài liệu tham khảo

[1] Bradshaw JWS, Cat Sense: How the New Feline Science Can Make You a Better Friend to Your Pet, 2013

[2] Demontigny-Bédard I et al., Characterization of pica and chewing behaviors in privately owned cats, Journal of Feline Medicine and Surgery, 2016

[3] Notes on Canine Internal Medicine, 4th Edition (소화기 이물 섭취 관련 참고)