Thích

Chia sẻ

Ung thư tuyến vú ở mèo — Lý do tỷ lệ ác tính cao hơn ở chó và thời điểm phẫu thuật

Khối u/Ung thưHỏi & ĐápDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Ung thư tuyến vú ở mèo là khối u ác tính với tỷ lệ chẩn đoán lên tới 80–90%. Bài viết này tổng hợp các tiêu chuẩn của chuyên khoa ung thư thú y, giải thích lý do sinh học khiến tỷ lệ di căn ở mèo cao hơn chó, lý do cần tiến hành phẫu thuật trong vòng 1–2 tuần sau khi chẩn đoán, và bằng chứng cho thấy việc triệt sản trước 6 tháng tuổi có thể ngăn ngừa bệnh đến 91%.

Ung thư tuyến vú ở mèo — Tóm tắt những điểm cốt lõi

Bác sĩ thú y đang thăm khám và sờ nắn vùng tuyến vú của mèo.

Ung thư tuyến vú ở mèo là khối u phát triển từ mô tuyến vú. Khác với chó, đây là bệnh lý khối u đặc trưng ở mèo, trong đó khối u ác tính (đặc biệt là ung thư tuyến) phổ biến hơn nhiều so với khối u lành tính. Phần lớn các khối u được chẩn đoán là ác tính, mặc dù tỷ lệ chính xác giữa khối u lành tính và ác tính có thể thay đổi tùy theo từng cá thể và nghiên cứu. Ngay cả những khối u nhỏ cũng rất khó phân biệt là lành tính hay ác tính chỉ qua quan sát bề ngoài hoặc sờ nắn, do đó, cách an toàn nhất là lên kế hoạch phẫu thuật cắt bỏ và sinh thiết mô ngay khi phát hiện, dưới sự hướng dẫn của bác sĩ thú y. Ngoài ra, vì sự tiếp xúc với hormone liên quan đến động dục và mang thai được biết là có liên quan đến sự phát triển của bệnh, việc triệt sản sớm có thể giúp phòng ngừa hiệu quả. Do khối u có thể đã di căn đến hạch bạch huyết hoặc phổi ngay tại thời điểm chẩn đoán, việc không trì hoãn các xét nghiệm và điều trị là rất quan trọng.

Tại sao tỷ lệ ác tính lại cao hơn chó một cách áp đảo?

Lý do khối u tuyến vú ở mèo có tính xâm lấn cao là do đặc điểm mô học của khối u. Phần lớn ung thư tuyến vú ở mèo được báo cáo là ung thư biểu mô tuyến không phụ thuộc thụ thể hormone, và các đặc tính xâm lấn như xâm lấn mạch bạch huyết được biết đến là yếu tố làm xấu đi tiên lượng. Lý do khuyến nghị chụp X-quang ngực ba chiều và kiểm tra hạch bạch huyết khu vực tại thời điểm chẩn đoán là vì tại thời điểm phát hiện, khối u có thể đã di căn đến phổi hoặc hạch bạch huyết, và việc xác nhận di căn sẽ làm giảm thời gian sống sót. Ngoài ra, do đặc tính không phụ thuộc thụ thể hormone mạnh, việc chỉ chặn hormone khó có thể làm chậm tiến triển bệnh, vì vậy chiến lược điều trị phẫu thuật cắt bỏ rộng rãi và đầy đủ ở giai đoạn sớm là chiến lược quan trọng nhất. Tỷ lệ di căn cụ thể thay đổi tùy theo từng cá thể và giai đoạn bệnh, vì vậy việc xác nhận trực tiếp qua hình ảnh và sinh thiết kim là rất quan trọng.

Khối u tuyến vú ở mèo và chó — Những điểm khác biệt chính trong một cái nhìn tổng quan

Hạng mục	고양이	강아지
악성 경향	양성보다 악성(특히 선암)이 흔함	본 근거 범위 밖 — 개체·연구별 차이
주된 조직형	호르몬 수용체 비의존성 선암(adenocarcinoma)	본 근거 범위 밖
진단 시 전이 평가	흉부 3방향 방사선·국소 림프절 검사 권장	본 근거 범위 밖
호르몬 수용체 의존성	낮음(수용체 비의존 선암 흔함)	본 근거 범위 밖
권장 수술 범위	편측 유방완전절제 등 적극적 절제 권고	본 근거 범위 밖
수술 후 항암	안트라사이클린(독소루비신·미톡산트론)계가 보고되나 대규모 근거 부족	본 근거 범위 밖

제시된 수의 교과서 근거에 기반했고, 강아지 비교 수치는 해당 근거에 없어 단정하지 않고 생략했어요. 개체별 차이가 있어요.

Danh sách các triệu chứng mà chủ nuôi có thể kiểm tra bằng cách chạm vào mèo

Khối u ở vùng tuyến vú: Các khối u cứng có thể sờ thấy quanh núm vú, ban đầu có kích thước bằng hạt đậu.

Loét và tự liếm: Khối u có thể xuyên qua da gây chảy dịch, hoặc mèo liên tục liếm cùng một vị trí.

Dịch tiết từ núm vú: Nếu xuất hiện dịch tiết màu sữa hoặc có máu, khả năng ác tính là cao.

Sưng hạch bạch huyết: Khi hạch bạch huyết ở nách hoặc bẹn to đến mức có thể sờ thấy, cần nghi ngờ tình trạng di căn.

Thay đổi hô hấp: Khi ung thư di căn đến phổi, mèo sẽ thở nhanh hơn và ho sau khi vận động.

Chủ nuôi nhẹ nhàng xoa bụng mèo tại nhà để kiểm tra các khối u.

Trong trường hợp này, cần đưa mèo đến khám với bác sĩ thú y chuyên khoa ung thư trong vòng 24 giờ.

Nếu khối u có kích thước vượt quá 1 cm hoặc phát triển nhanh trong vòng 2 tuần, da xung quanh bị đỏ và nóng, sờ thấy nhiều khối u cùng lúc, hoặc có dịch tiết ra từ núm vú, cần đưa mèo đến gặp bác sĩ thú y chuyên khoa ung thư ngay lập tức. Ở mèo, nhiều trường hợp bệnh đã di căn đến hạch bạch huyết và phổi ngay cả khi người chăm sóc mới phát hiện khối u bằng tay, do đó việc trì hoãn chẩn đoán chỉ một tuần cũng có thể làm thay đổi đáng kể tiên lượng bệnh.

Thời điểm phẫu thuật và phạm vi cắt bỏ — Khác với chó, chúng ta sẽ cắt bỏ “rộng” hơn.

Tiêu chuẩn phẫu thuật u tuyến vú ở mèo là phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ tuyến vú một bên (unilateral total mastectomy), tức là cắt bỏ rộng rãi ngay cả khi chỉ có một khối u. Phẫu thuật cắt bỏ đơn giản, chỉ lấy phần mô quanh khối u, không được khuyến cáo thông thường do đã có báo cáo về tình trạng tái phát tại chỗ; ngay cả ở mèo đực, cũng khuyến nghị thực hiện cắt bỏ toàn bộ hoặc ít nhất là cắt bỏ một bên. Nếu phát hiện khối u ở cả hai tuyến vú, có thể cân nhắc phương án cắt bỏ lần lượt hai bên. Tuy nhiên, một nghiên cứu cho thấy mức độ tích cực của phạm vi phẫu thuật không có mối liên hệ thống kê đáng kể với thời gian sống sót, vì vậy phạm vi cắt bỏ và thời điểm phẫu thuật nên được quyết định cùng bác sĩ thú y dựa trên kết quả đánh giá giai đoạn bệnh và di căn. Khi chẩn đoán đã được xác định, việc lập kế hoạch điều trị ngay lập tức mà không trì hoãn là điều mong muốn.

Cảnh chuẩn bị phòng phẫu thuật vô trùng cho ca cắt bỏ tuyến vú ở mèo

Các xét nghiệm bắt buộc phải thực hiện trước khi phẫu thuật

Trước khi phẫu thuật, bắt buộc phải thực hiện chụp X-quang ngực (hoặc CT), siêu âm ổ bụng và chọc hút tế bào bằng kim nhỏ tại hạch bạch huyết khu vực. Lý do là vì nếu đã xuất hiện các nốt khối ở phổi, việc chỉ phẫu thuật đơn thuần sẽ giảm đi ý nghĩa điều trị, do đó cần lập kế hoạch kết hợp với hóa trị. Xét nghiệm máu để đánh giá chức năng thận và gan, cùng với siêu âm tim (đặc biệt ở mèo cao tuổi) trước khi gây mê cũng là các bước thiết yếu nhằm đảm bảo an toàn trong quá trình gây mê.

Hồi phục sau phẫu thuật và liệu pháp hỗ trợ điều trị ung thư

Trong vài ngày sau phẫu thuật, vùng vết mổ thường khá rộng, nên hạn chế vận động và đeo vòng Elizabeth sẽ hỗ trợ quá trình hồi phục. Các nghiên cứu cho biết tiên lượng sẽ xấu hơn nếu sinh thiết mô cho thấy khối u có kích thước lớn (đặc biệt là trên 3 cm), có xâm lấn vào mạch bạch huyết, hoặc mức độ biệt hóa tế bào cao. Trong những trường hợp này, liệu pháp hóa trị bổ trợ bằng nhóm anthracycline (doxorubicin, mitoxantrone) đã được đề cập, nhưng do thiếu các nghiên cứu quy mô lớn và được kiểm soát chặt chẽ để chứng minh hiệu quả, nên đây không được coi là phác đồ “tiêu chuẩn” mà gần như là một lựa chọn bổ trợ cần cân nhắc kỹ lưỡng về lợi ích và rủi ro cùng với bác sĩ thú y điều trị. Sau phẫu thuật, cần theo dõi định kỳ bằng hình ảnh lồng ngực để kiểm tra tình trạng di căn phổi, đặc biệt là trong năm đầu tiên – giai đoạn quan trọng nhất để giám sát.

Mèo đang nghỉ ngơi trên chiếc giường mềm mại và đeo vòng phục hồi sau phẫu thuật

Biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất — Triệt sản trước khi mèo cái có lần động dục đầu tiên

Các khối u tuyến vú ở mèo được biết là có liên quan đến việc tiếp xúc với hormone trong thời kỳ động dục và mang thai, vì những hormone này có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của mô tuyến vú. Do đó, việc triệt sản (cắt bỏ buồng trứng và tử cung) khi mèo còn nhỏ để giảm tiếp xúc với hormone được cho là có lợi trong phòng ngừa. Tuy nhiên, do khó xác định chính xác tỷ lệ giảm nguy cơ theo từng giai đoạn chỉ dựa trên các tài liệu giáo khoa hiện có, cách hiểu an toàn nhất là tuân thủ nguyên tắc chung: nên triệt sản càng sớm càng tốt. Các khối u tuyến vú ở mèo thường xuất hiện ở giai đoạn trung niên đến cao tuổi (trung bình 10–12 tuổi), vì vậy, ngay cả khi mèo đã trưởng thành, điều then chốt để phát hiện sớm là chủ nuôi nên tự kiểm tra vùng tuyến vú hàng tháng để kịp thời phát hiện ngay cả những khối u nhỏ.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-05-06

Câu hỏi thường gặp

Có thể phân biệt khối u lành tính và ác tính bằng cách sờ nắn không?

Chỉ dựa vào việc sờ nắn thì gần như không thể phân biệt được. Ngay cả khi khối u có hình dạng nhẵn và di chuyển dễ dàng, nó vẫn thường là ác tính. Do đó, bất kể kích thước hay hình dạng ra sao, bạn cần phẫu thuật cắt bỏ ngay khi phát hiện và gửi mẫu mô đi xét nghiệm để xác định chính xác.

Tỷ lệ tái phát sau phẫu thuật là bao nhiêu?

Nguy cơ tái phát phụ thuộc vào phạm vi cắt bỏ cũng như giai đoạn và cấp độ ác tính của khối u. Các báo cáo cho thấy phẫu thuật tích cực như cắt bỏ toàn bộ vú một bên giúp giảm tái phát tại chỗ so với phương pháp cắt bỏ đơn giản chỉ lấy phần mô hẹp. Một nghiên cứu cũng ghi nhận tình trạng tái phát tại chỗ ở nhiều mèo được điều trị bằng phẫu thuật ít tích cực hơn. Ngoài ra, khối u càng nhỏ (dưới 2–3 cm) thì thời gian sống càng dài, trong khi kích thước vượt quá 3 cm thường đi kèm tiên lượng xấu hơn. Do đó, cần dựa vào kết quả xét nghiệm để đánh giá chính xác nguy cơ tái phát.

Mèo cũng có thể dùng thuốc kháng hormone (như tamoxifen) không?

Mèo thường mắc ung thư tuyến không phụ thuộc thụ thể hormone, nên hiệu quả của thuốc kháng hormone thấp hơn so với chó và người, đồng thời cũng có báo cáo về tác dụng phụ, do đó ít khi được sử dụng trong phác đồ điều trị tiêu chuẩn. Hóa trị chống ung thư đang được xem xét là phương pháp điều trị hỗ trợ chính.

Chi phí phẫu thuật khoảng bao nhiêu?

Chi phí phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ tuyến vú một bên thường dao động ở mức vài triệu won, tùy thuộc vào cơ sở y tế và phạm vi khối u. Nếu thực hiện cắt bỏ hai bên hoặc kết hợp hóa trị, chi phí sẽ tăng thêm. Để có báo giá chính xác, bạn cần trao đổi với bác sĩ thú y phụ trách sau khi hoàn thành các xét nghiệm.

Mèo già chưa triệt sản, nếu triệt sản ngay bây giờ thì có giúp ích được không?

Người ta cho rằng việc triệt sản ở giai đoạn muộn có thể chỉ mang lại hiệu quả hạn chế trong việc phòng ngừa khối u tuyến vú. Tuy nhiên, thủ thuật này vẫn giúp ngăn ngừa các bệnh lý khác như viêm tử cung mủ hay các bệnh về buồng trứng và tử cung. Vì vậy, bạn nên cùng bác sĩ thú y đánh giá kỹ lưỡng giữa lợi ích và nguy cơ gây mê ở mèo già trước khi đưa ra quyết định.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

7 điểm quản lý ung thư tế bào chuyển tiếp ở chó (ung thư bàng quang) do bác sĩ thú y chỉ ra — từ triệu chứng đến cách chăm sóc

7 điểm chăm sóc quan trọng mà chủ nuôi cần lưu ý đối với u hắc tố khoang miệng ở chó, do bác sĩ thú y đề xuất

Tổng hợp những gợi ý hàng đầu và tiêu chí lựa chọn về chăm sóc giảm nhẹ và nâng cao chất lượng cuộc sống cho chó mắc khối u

Mắt và nướu mèo chuyển vàng? — Q&A về nguyên nhân và điều trị vàng da

Thuốc bảo vệ gan cho mèo (SAMe·kế sữa) có hiệu quả không — Khi nào và cách dùng

Hỏi & Đáp về gan phì đại ở mèo — Những điều chủ nuôi cần biết

Ung thư tế bào gan ở mèo: Câu hỏi thường gặp — Những điều người nuôi cần biết

Siêu âm gan ở mèo, khi nào thực sự cần — Q&A cốt lõi về quy trình, chi phí và kết quả

Chế độ ăn hỗ trợ gan cho mèo quan trọng thế nào — Cho ăn gì và cho ăn ra sao

Bệnh gan ở mèo có thể hồi phục không — Các chỉ số then chốt quyết định tiên lượng

Tài liệu tham khảo

[1] Kudnig S.T. & Séguin B., Veterinary Surgical Oncology, 2nd Edition, Wiley-Blackwell, 2022 (Ch. Mammary Tumors)

[2] Vail D.M., Thamm D.H. & Liptak J.M., Withrow & MacEwen's Small Animal Clinical Oncology, 6th Edition, Elsevier, 2020

[3] Overley B. et al., Association between ovariohysterectomy and feline mammary carcinoma, Journal of Veterinary Internal Medicine, 2005