Thích

Chia sẻ

Mèo già kêu khóc và lang thang vào ban đêm — Triệu chứng của rối loạn chức năng nhận thức và cách chăm sóc

Não/Nhận thứcHỏi & ĐápDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bài viết này tổng hợp 5 triệu chứng chính của chứng mất trí nhớ (rối loạn chức năng nhận thức) ở mèo già, quy trình chẩn đoán và các phương pháp quản lý y tế như sử dụng selegiline và chế độ ăn uống. Nếu mèo bắt đầu kêu vào ban đêm hoặc đi vòng quanh, việc phân biệt với các bệnh khác là quan trọng nhất.

Chứng mất trí ở mèo già là gì và điều đầu tiên cần kiểm tra là gì?

Mèo già ngồi bên cửa sổ, đăm đăm nhìn ra ngoài

Rối loạn nhận thức (thường gọi là sa sút trí tuệ) ở mèo già là một bệnh lý thoái hóa thần kinh, trong đó các chất thải và protein tích tụ trong não do quá trình đào thải kém hiệu quả theo tuổi tác, dẫn đến suy giảm dần dần về khả năng định hướng, chu kỳ giấc ngủ và tính xã hội. Bệnh chủ yếu xuất hiện ở mèo cao tuổi, nhưng đôi khi có thể khởi phát sớm ở những con khoảng 10 tuổi. Điều quan trọng nhất cần làm trước tiên là loại trừ các bệnh lý khác. Các tình trạng như cường tuyến giáp, tăng huyết áp, bệnh thận mạn tính, viêm khớp và suy giảm giác quan (thị lực, thính lực) đều có thể gây ra những thay đổi hành vi tương tự, vì vậy không nên chẩn đoán sa sút trí tuệ chỉ dựa trên hành vi. Do đó, việc khám lâm sàng toàn diện bởi bác sĩ thú y là đặc biệt quan trọng; ưu tiên hàng đầu là thực hiện gói kiểm tra sức khỏe tổng quát dành cho mèo cao tuổi cùng với các xét nghiệm tuyến giáp và đo huyết áp.

Tại sao lại xuất hiện và từ bao nhiêu tuổi trở đi thường gặp?

Sa sút trí tuệ ở mèo già được biết là khởi phát do sự tích tụ của các chất thải và protein trong các tế bào thần kinh não, cùng với sự tích lũy căng thẳng oxy hóa. Trong khi ngủ, não có các cơ chế dọn dẹp chất thải; nếu những chất này không được đào thải đúng cách mà tích tụ lại, chúng có thể liên quan đến thoái hóa thần kinh. Tuổi khởi phát bệnh khác nhau tùy từng con mèo, nhưng chủ yếu xuất hiện ở mèo già, đôi khi bắt đầu từ độ tuổi tương đối sớm khoảng 10 tuổi. Khi tuổi tác tăng lên, xu hướng số lượng mèo biểu hiện một hoặc nhiều triệu chứng rối loạn chức năng nhận thức cũng tăng theo. Bệnh tiến triển chậm, vì vậy việc phát hiện sớm sẽ thuận lợi hơn cho công tác chăm sóc. Những con mèo ít vận động và chỉ sống trong nhà dễ bị bỏ sót các triệu chứng giai đoạn đầu.

DISHAA — 6 triệu chứng chính cần kiểm tra

Trong y học hành vi thú y, các triệu chứng điển hình của chứng mất trí ở mèo già được đánh giá theo phân loại DISHA. Bên cạnh đó, lo âu và tiếng kêu quá mức (tăng phát âm) cũng là những dấu hiệu phổ biến, cần được xem xét cùng lúc. - Mất phương hướng (D): Mèo bị lạc trong chính ngôi nhà quen thuộc hoặc đứng đờ đẫn nhìn vào tường. - Thay đổi tương tác (I): Mèo thờ ơ với chủ nuôi hoặc ngược lại, bám víu quá mức và thể hiện sự cáu kỉnh. - Thay đổi chu kỳ ngủ (S): Mèo ngủ nhiều hơn vào ban ngày và thức dậy kêu gào vào ban đêm hoặc sáng sớm. - Sai sót khi đi vệ sinh (H): Mèo quên vị trí nhà vệ sinh hoặc đi vệ sinh ở những nơi khác. - Thay đổi mức độ hoạt động (A): Mèo chải chuốt ít hơn hoặc lang thang lặp đi lặp lại tại cùng một vị trí mà không có mục đích. - Lo âu và tăng phát âm: Mèo bị hoảng sợ quá mức trước các kích thích mà trước đây không sợ hãi, hoặc kêu to ở những thời điểm và địa điểm không phù hợp.

Mèo già lang thang lặp đi lặp lại trong hành lang tối om

Các bệnh cần phân biệt rõ ràng — Sa sút trí tuệ so với các bệnh khác ở mèo già

Hạng mục	노령묘 치매	갑상선항진증	고혈압·신장병
밤 울음	멍한 표정으로 길게 울음	활동성 증가와 함께 울음	통증·불편감 표현
체중	서서히 감소	급격한 감소	감소 또는 유지
식욕	관심 저하 또는 정상	급격한 증가	감소 경향
방향감각	뚜렷하게 상실	정상	혼란 가능(말기)
필수 검사	감별진단 후 임상 평가	T4 혈액검사	혈압·BUN·크레아티닌·SDMA

세 질환은 동시에 존재할 수 있어 시니어 종합 검진이 필수예요

Tại bệnh viện, bác sĩ sẽ chẩn đoán như thế nào?

Chứng mất trí ở mèo già được chẩn đoán theo phương pháp loại trừ. Chỉ khi đã loại trừ tất cả các bệnh lý khác có triệu chứng tương tự, bác sĩ mới chẩn đoán là rối loạn chức năng nhận thức. - Xét nghiệm máu cho mèo lớn tuổi: Hormone tuyến giáp (T4), chỉ số thận (BUN, creatinine, SDMA), chỉ số gan, điện giải - Đo huyết áp: Tăng huyết áp có thể gây ra thay đổi hành vi - Xét nghiệm nước tiểu: Phát hiện sớm bệnh thận - Khám thần kinh: Nếu nghi ngờ các bệnh lý trong sọ như u não, khuyến nghị chụp MRI/CT - Bảng câu hỏi DISHA: Bảng đánh giá thay đổi hành vi do chủ nuôi điền có vai trò rất quan trọng trong chẩn đoán Mèo lớn tuổi dù không có biểu hiện triệu chứng vẫn được khuyến nghị thực hiện khám tổng quát định kỳ dành cho mèo lớn tuổi.

Bác sĩ thú y khám bệnh cho mèo già tại phòng khám thú y

Nếu có những triệu chứng này, hãy cấp cứu ngay — có thể không phải là chứng mất trí nhớ

Các triệu chứng sau không phải là dấu hiệu của bệnh mất trí nhớ, mà có thể là tai biến mạch máu não, u não hoặc tình trạng tăng huyết áp nặng, vì vậy cần đưa mèo đến bệnh viện thú y ngay lập tức. - Mất phương hướng đột ngột (triệu chứng xấu đi theo từng giờ) - Chuyển động quay vòng theo một hướng - Nghiêng đầu về một bên (lệch cổ) - Kích thước đồng tử hai bên khác nhau - Co giật, động kinh toàn thân - Mù lòa đột ngột Bệnh mất trí nhớ ở mèo già thường tiến triển chậm rãi trong vài tháng đến vài năm. Nếu tình trạng xấu đi nhanh chóng trong vài ngày, cần nghi ngờ trước các bệnh cấp cứu thần kinh khác.

Quản lý y khoa — Các lựa chọn thuốc và chất bổ trợ

Thận trọng

셀레길린(Selegiline)

MAO-B 억제로 도파민 활성↑, 방향감각·수면 패턴·사회성 개선

Liều khuyến nghị: 수의사가 체중에 맞춰 결정

수의약리학 교과서 — 노령 고양이 인지기능 장애에 사용, 효과까지 4~6주

An toàn

S-아데노실메티오닌(SAMe)

간 보호 + 인지기능 보조, 항산화 작용

Liều khuyến nghị: 수의사 처방

수의행동의학 교과서 — 보조 요법으로 임상 보고

An toàn

오메가-3(DHA·EPA)

뇌 신경막 구성, 항염증 작용

Liều khuyến nghị: 노령묘 권장량

노령묘 인지 연구 — 항산화제와 함께 시너지

An toàn

L-카르니틴 + 알파리포산

미토콘드리아 기능 개선, 산화 스트레스 감소

Liều khuyến nghị: 처방 식이에 포함

고양이 임상의학 교과서 — 인지기능 장애 진행 지연 보고

6 cách quản lý môi trường tại nhà bạn có thể thực hiện

Bên cạnh việc dùng thuốc, việc quản lý môi trường sống cũng vô cùng quan trọng. Mèo già thường rất nhạy cảm với những thay đổi, do đó, sự quen thuộc và khả năng dự đoán được là yếu tố then chốt. - Đèn chiếu sáng ban đêm: Hãy bật một chiếc đèn ngủ ánh sáng dịu nhẹ để mèo không bị mất phương hướng nếu thức dậy vào lúc bình minh. - Tiện ích tiếp cận nhà vệ sinh: Đặt một khay vệ sinh trên mỗi tầng và thay thế bằng loại có thành thấp để dễ dàng leo lên. - Cố định vị trí ăn, uống và ngủ: Không thay đổi vị trí sắp xếp đồ nội thất. - Kích thích chơi đùa nhẹ nhàng: Tổ chức các trò chơi săn mồi ngắn trong 5–10 phút mỗi ngày để kích thích nhận thức. - Lịch trình đều đặn: Thực hiện việc ăn uống và chơi đùa vào cùng một khung giờ mỗi ngày. - Quản lý thân nhiệt: Mèo già nhạy cảm hơn với cái lạnh, vì vậy hãy chuẩn bị một nơi ngủ ấm áp cho chúng.

Môi trường thân thiện với mèo lớn tuổi, được trang bị ánh sáng ban đêm và nhà vệ sinh thấp.

Tiên lượng và những điều chủ nuôi cần ghi nhớ

Sa sút trí tuệ ở mèo già không phải là bệnh có thể chữa khỏi hoàn toàn. Cho đến nay, vẫn chưa có phương pháp điều trị dứt điểm, nhưng nếu phát hiện sớm và bắt đầu đồng thời các biện pháp quản lý bằng thuốc, dinh dưỡng và môi trường, chúng ta có thể giúp giảm nhẹ triệu chứng và làm chậm đáng kể tốc độ tiến triển của bệnh. Mục tiêu là giúp mèo sống thoải mái trong những năm tháng còn lại. Việc la mắng hoặc cố gắng sửa đổi hành vi chỉ làm tăng thêm sự lo âu, vì vậy cần có thái độ bao dung, chấp nhận những sai sót của mèo. Nếu tiếng kêu của mèo vào lúc rạng sáng gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến giấc ngủ của chủ nuôi, hãy chủ động trao đổi với bác sĩ thú y về các lựa chọn quản lý, bao gồm cả việc sử dụng thuốc. Thuốc có thể cần thời gian để phát huy tác dụng, do đó cần sự kiên nhẫn để tuân thủ chỉ dẫn của bác sĩ thú y và duy trì điều trị liên tục.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-05-05

Câu hỏi thường gặp

Bệnh mất trí nhớ ở mèo già bắt đầu từ bao nhiêu tuổi?

Tuổi khởi phát bệnh rất đa dạng, nhưng chủ yếu xuất hiện ở mèo già, đôi khi các triệu chứng sớm có thể biểu hiện từ độ tuổi tương đối trẻ, khoảng 10 tuổi. Số lượng mèo có triệu chứng tăng lên theo tuổi tác, nhưng không phải tất cả mèo già đều mắc chứng mất trí nhớ.

Mèo kêu mỗi đêm, có thể khẳng định là do chứng mất trí nhớ không?

Không nên chủ quan. Các bệnh như cường tuyến giáp, tăng huyết áp, đau do viêm khớp, cùng với suy giảm thị lực và thính giác, đều là những nguyên nhân phổ biến khiến mèo kêu vào ban đêm. Việc ưu tiên hàng đầu là thực hiện các xét nghiệm lâm sàng toàn diện, bao gồm xét nghiệm máu T4 và đo huyết áp.

Thuốc điều trị chứng mất trí nhớ như selegiline thì sử dụng như thế nào?

Các loại thuốc điều trị chứng mất trí nhớ phải được sử dụng dưới sự chẩn đoán, kê đơn và hướng dẫn của bác sĩ thú y. Tùy theo từng loại thuốc mà có thể xuất hiện tác dụng phụ, và việc dùng chung với các loại thuốc khác có thể gây nguy hiểm. Vì vậy, nếu mèo đang dùng bất kỳ loại thuốc nào, bạn cần thông báo cho bác sĩ thú y và tuyệt đối không tự ý bắt đầu hoặc ngừng dùng thuốc.

Chỉ dùng omega-3 hoặc các loại thực phẩm bổ sung thôi thì có hiệu quả không?

Ở giai đoạn đầu, việc sử dụng thức ăn kê đơn dành cho mèo già có chứa chất chống oxy hóa giúp giảm tổn thương do quá trình oxy hóa và axit béo thiết yếu (omega-3), kết hợp với các biện pháp quản lý môi trường như tăng cường trò chơi và tương tác xã hội, có thể giúp làm chậm tiến triển của bệnh. Khi các triệu chứng tiến triển, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ thú y để cân nhắc phối hợp điều trị bằng thuốc.

Mèo già mắc bệnh suy giảm nhận thức (chứng mất trí nhớ) có thể sống thêm được bao lâu?

Bản thân bệnh sa sút trí tuệ không trực tiếp làm giảm tuổi thọ của mèo. Tuy nhiên, ở mèo cao tuổi, các bệnh đi kèm như bệnh thận và cường tuyến giáp thường đóng vai trò quyết định đến tuổi thọ thực tế, vì vậy chìa khóa nằm ở việc chăm sóc toàn diện, bao gồm cả việc theo dõi các bệnh đi kèm.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Top 5 thực phẩm bổ sung an thần 2026 được khuyên dùng

Tác dụng và triệu chứng thiếu hụt Vitamin B12 (Cobalamin)

Top 5 thực phẩm bổ sung nhận thức cho mèo được khuyên dùng năm 2026

Thuốc ức chế ACE cho chó, tại sao dùng cho tim? — Q&A từ tác dụng đến tác dụng phụ

Tim mèo nhà tôi đập nhanh — Dấu hiệu cảnh báo nhịp nhanh thất và thời điểm đến bệnh viện

Thông liên thất ở mèo là gì? — Những điều cần biết từ triệu chứng đến tiên lượng

Đánh giá kích thước tim qua X-quang ngực mèo — Từ kết quả bình thường đến dấu hiệu bất thường

Bệnh cơ tim thiếu taurine ở mèo là gì — Quản lý chế độ ăn và khả năng hồi phục

Spironolactone cho mèo là thuốc tim gì? — Tác dụng, tác dụng phụ và lưu ý khi dùng

Hẹp động mạch phổi ở mèo là gì — Tiếng tim bất thường, triệu chứng và lựa chọn điều trị

Tài liệu tham khảo

[1] Susan Little, The Cat: Clinical Medicine and Management, 2nd Edition, Chapter on Geriatric Behavior, 2024

[2] Ahmed Yasin, Handbook of Veterinary Pharmacology, Chapter on Antidepressants and MAO Inhibitors

[3] Lore I. Haug et al., Introduction to Animal Behavior and Veterinary Behavioral Medicine, Chapter 17 Geriatric Behavior

[4] Gunn-Moore D., Cognitive dysfunction in cats: clinical assessment and management, Topics in Companion Animal Medicine, 2011