Thích

Chia sẻ

Tại sao mèo lại mắc chứng suy giảm nhận thức? Nguyên nhân và các phương pháp điều chỉnh hành vi, điều trị là gì?

Não/Nhận thứcHỏi & ĐápDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Chúng tôi đã tổng hợp các nguyên nhân, triệu chứng, phương pháp điều trị và kỹ thuật điều chỉnh hành vi của rối loạn chức năng nhận thức ở mèo cao tuổi (CDS) thường gặp ở mèo từ 11 tuổi trở lên, dựa trên tư vấn từ chuyên gia thú y.

Rối loạn nhận thức ở mèo già là gì?

Một chú mèo lớn tuổi đang nằm yên bình trên chiếc chăn.

Hội chứng suy giảm nhận thức ở mèo già (Cognitive Dysfunction Syndrome, CDS) là một bệnh lý thần kinh thoái hóa gây suy giảm trí nhớ, khả năng học tập và định hướng do quá trình lão hóa của não bộ. Bệnh còn được gọi là "chứng mất trí nhớ ở mèo", thường xuất hiện ở mèo cao tuổi nhưng có thể khởi phát sớm từ khoảng 10 tuổi. Mặc dù đã có báo cáo ghi nhận sự lắng đọng protein beta-amyloid và tau trong não của mèo trên 16 tuổi – tương tự như những gì thấy ở bệnh Alzheimer ở người – nhưng cơ chế bệnh sinh có giống hệt con người hay không vẫn chưa được làm rõ một cách thống nhất. Suy giảm khả năng định hướng và trí nhớ có thể khiến mèo gặp khó khăn khi tìm kiếm những không gian hoặc đồ vật quen thuộc, dẫn đến tình trạng lo âu. Vì bệnh có thể đi kèm với các bệnh lý lão hóa khác, chủ nuôi nên theo dõi sát sao những thay đổi trong hành vi của mèo và cân nhắc đưa đến khám với bác sĩ thú y.

Nguyên nhân gây ra suy giảm nhận thức do tuổi tác ở mèo

Khi quá trình lão hóa diễn ra, các protein như beta-amyloid sẽ tích tụ trong não, đồng thời có thể kèm theo những thay đổi ở mạch máu, vi mạch hoặc xuất huyết vi thể. Các nghiên cứu cho thấy những thay đổi này, cùng với tổn thương tế bào thần kinh do stress oxy hóa, góp phần làm suy giảm chức năng nhận thức. Tuy nhiên, vì số lượng nghiên cứu về lão hóa nhận thức ở mèo còn hạn chế, cơ chế tác động cụ thể và mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố vẫn chưa được làm rõ một cách thống nhất. Người ta cũng đề cập đến khả năng các chất dẫn truyền thần kinh liên quan đến tâm trạng và nhận thức, chẳng hạn như dopamine, có thể bị ảnh hưởng. So với giống mèo cụ thể, bản thân quá trình lão hóa được xem là yếu tố nguy cơ lớn nhất.

Nếu thấy những triệu chứng này, hãy kiểm tra xem

Nếu hai hoặc nhiều triệu chứng dưới đây kéo dài hơn hai tuần, bạn cần tham khảo ý kiến bác sĩ thú y.

Rối loạn định hướng: Mèo bị lạc trong không gian quen thuộc hoặc va vào đồ nội thất.

Thay đổi nhịp độ giấc ngủ: Mèo ngủ nhiều vào ban ngày và kêu lớn vô cớ vào ban đêm.

Sai sót khi đi vệ sinh: Mèo không tìm đến nơi vệ sinh đã được huấn luyện mà đi vệ sinh ở những chỗ khác.

Giảm tính xã hội: Mèo tránh né chủ nhân hoặc các động vật khác, hoặc không phản ứng.

Trạng thái thờ ơ: Mèo nhìn chằm chằm vào một chỗ trong thời gian dài hoặc phản ứng chậm khi được gọi tên.

Giảm chải chuốt: Mèo không tự chải lông khiến lông bị rối hoặc bẩn.

Bức ảnh chụp cận cảnh đôi mắt dịu dàng, hơi lộ vẻ mệt mỏi của một chú mèo già.

Khi xuất hiện những triệu chứng này, bạn cần đưa mèo đến bệnh viện ngay lập tức.

Nếu xuất hiện các triệu chứng dưới đây, cần đưa mèo đến thăm khám tại bệnh viện thú y trong vòng 24 giờ. Nguyên nhân có thể không phải do lão hóa đơn thuần mà là u não, cường tuyến giáp hoặc tăng huyết áp. - Co giật hoặc ngất xỉu đột ngột - Mất phương hướng nghiêm trọng kéo dài hơn 24 giờ - Mất hoàn toàn cảm giác ngon miệng hoặc sụt cân nhanh chóng - Thay đổi tính cách thành hung hăng một cách đột ngột

Tại bệnh viện, bác sĩ sẽ chẩn đoán như thế nào?

Trước tiên, bác sĩ sẽ thực hiện xét nghiệm máu, xét nghiệm nước tiểu và đo huyết áp để loại trừ các bệnh lý khác. Việc chẩn đoán rối loạn chức năng nhận thức chủ yếu dựa trên phương pháp loại trừ các bệnh lý y khoa khác. Các bệnh như cường tuyến giáp, bệnh thận và tăng huyết áp có triệu chứng chồng chéo với rối loạn chức năng nhận thức, do đó cần thiết phải chẩn đoán phân biệt. Sau đó, bác sĩ sử dụng các công cụ khảo sát sàng lọc và đánh giá chức năng nhận thức đã được chuẩn hóa để chấm điểm tần suất và mức độ nghiêm trọng của triệu chứng, từ đó xác định mức độ suy giảm. Vì mèo cao tuổi có nguy cơ cao khi gây mê, việc có nên chụp cộng hưởng từ (MRI) não hay không cần được thảo luận kỹ lưỡng với bác sĩ thú y trước khi quyết định.

Phương pháp điều trị — Thuốc và thực phẩm bổ sung dinh dưỡng

Hiện chưa có phương pháp điều trị nào có thể đảo ngược hoàn toàn tình trạng suy giảm nhận thức. Tuy nhiên, có những biện pháp chăm sóc hỗ trợ giúp làm chậm tiến triển của các triệu chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống cho mèo.

Thuốc kê đơn: Một số loại thuốc hỗ trợ chức năng não có thể được sử dụng, nhưng việc lựa chọn loại thuốc và quyết định có dùng hay không phải tuân thủ tuyệt đối theo chẩn đoán và đơn kê của bác sĩ thú y.

Axit béo Omega-3 (EPA·DHA): Các axit béo thiết yếu này có thể giúp giảm tổn thương do oxy hóa, qua đó hỗ trợ bảo vệ tế bào thần kinh.

Thực phẩm bổ sung chống oxy hóa: Các thành phần chống oxy hóa có thể hỗ trợ giảm căng thẳng oxy hóa trong não bộ.

Thực phẩm bổ sung bảo vệ thần kinh và thức ăn kê đơn cho mèo cao tuổi: Bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ thú y để lựa chọn các sản phẩm hoặc thức ăn kê đơn được phối hợp các thành phần chống oxy hóa và dinh dưỡng hỗ trợ chức năng não.

Bác sĩ thú y đang nhẹ nhàng khám cho một chú mèo già.

Các biện pháp điều chỉnh hành vi và quản lý môi trường có thể thực hiện tại nhà dành cho mèo

Chỉ cần thay đổi nhỏ môi trường trong nhà cũng có thể giảm đáng kể sự bối rối của mèo. Hãy đặt nhiều khay vệ sinh ở những nơi dễ tiếp cận và thay bằng loại khay có thành thấp. Vào ban đêm, bật đèn ngủ nhỏ sẽ giúp giảm lo âu do mất phương hướng. Không nên thay đổi đột ngột vị trí đồ nội thất, mà hãy duy trì những mùi hương và không gian quen thuộc. Việc kích thích nhận thức một cách đều đặn thông qua các hoạt động chơi đùa và khám phá mùi hương ngắn gọn, mỗi ngày 5–10 phút, cũng rất hiệu quả.

Một góc trong nhà được trang bị giường êm ái và đèn ngủ dành riêng cho mèo già.

Xin hãy nhớ kỹ — việc loại trừ các bệnh lý khác phải được ưu tiên trước.

Ở mèo cao tuổi, nhiều bệnh lý có triệu chứng chồng chéo với rối loạn chức năng nhận thức. Bệnh cường tuyến giáp, bệnh thận mạn tính, tăng huyết áp và u não đều có thể gây ra những thay đổi hành vi tương tự. Đặc biệt, bệnh não do tăng huyết áp có thể dẫn đến thay đổi trạng thái tinh thần hoặc các bất thường về thị lực. Đừng chủ quan cho rằng đó chỉ là do tuổi tác; điều quan trọng là phải thực hiện các xét nghiệm cơ bản như xét nghiệm máu và đo huyết áp để loại trừ các bệnh lý khác.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-05-28

Câu hỏi thường gặp

Bệnh suy giảm nhận thức do tuổi già ở mèo bắt đầu cần quan tâm từ bao nhiêu tuổi?

Triệu chứng thường xuất hiện ở mèo già, và trong một số trường hợp có thể bắt đầu từ khoảng 10 tuổi. Đã có báo cáo ghi nhận những thay đổi về protein tương tự như trong bệnh Alzheimer ở người trên mèo từ 16 tuổi trở lên. Nếu mèo của bạn trên 10 tuổi, hãy yêu cầu bác sĩ thú y kiểm tra thêm chức năng nhận thức mỗi năm khi thực hiện khám sức khỏe định kỳ.

Việc mèo kêu lớn vào ban đêm mà không rõ nguyên nhân có phải do suy giảm nhận thức không?

Hành vi kêu gào vào ban đêm là một trong những triệu chứng điển hình của suy giảm nhận thức. Tuy nhiên, đau đớn, cường giáp và tăng huyết áp cũng có thể gây ra các triệu chứng tương tự. Đừng chủ quan cho rằng đó chỉ là do tuổi tác, mà hãy đưa mèo đến bệnh viện thú y để xác định nguyên nhân trước tiên.

Mèo bị suy giảm chức năng nhận thức có cần loại thức ăn đặc biệt không?

Chế độ ăn kê đơn dành cho mèo cao tuổi, được tăng cường các thành phần chống oxy hóa (omega-3, vitamin E và C), có thể mang lại lợi ích. Việc thay đổi thức ăn đột ngột có thể gây ra các vấn đề về tiêu hóa, vì vậy bạn nên chuyển đổi dần dần trong vòng 1–2 tuần và tham khảo ý kiến bác sĩ thú y.

Rối loạn chức năng nhận thức có làm giảm tuổi thọ của mèo không?

Ảnh hưởng của rối loạn chức năng nhận thức đến tuổi thọ của mèo vẫn chưa được làm rõ. Tuy nhiên, nếu các triệu chứng như giảm cảm giác thèm ăn, rối loạn giấc ngủ và đi vệ sinh sai chỗ trở nên nghiêm trọng hơn, chúng có thể tác động tiêu cực đến sức khỏe tổng thể và chất lượng cuộc sống của mèo. Việc phát hiện sớm, kết hợp với quản lý môi trường sống và các biện pháp hỗ trợ điều trị, có thể giúp làm chậm quá trình tiến triển của các triệu chứng.

Có thể phòng ngừa suy giảm nhận thức ở mèo không?

Mặc dù việc phòng ngừa hoàn toàn là điều khó khăn, nhưng chúng ta có thể làm chậm thời điểm bệnh khởi phát. Việc dành thời gian chơi đùa đều đặn, kích thích tinh thần, duy trì chế độ dinh dưỡng cân bằng và kiểm tra sức khỏe 1–2 lần mỗi năm sẽ rất hữu ích. Đặc biệt, từ khi mèo được 10 tuổi trở lên, việc theo dõi thường xuyên những thay đổi về chức năng nhận thức là vô cùng quan trọng.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Top 5 thực phẩm bổ sung an thần 2026 được khuyên dùng

Tác dụng và triệu chứng thiếu hụt Vitamin B12 (Cobalamin)

Top 5 thực phẩm bổ sung nhận thức cho mèo được khuyên dùng năm 2026

Phẫu thuật chỉnh sửa shunt tĩnh mạch cửa cho chó: Có thực sự cần thiết? — Câu hỏi thường gặp về chi phí, quá trình hồi phục và tiên lượng

Nếu cún nhà bạn cứ hay uể oải, thiếu tỉnh táo? — Câu hỏi thường gặp về triệu chứng và nguyên nhân gây ra shunt cửa chủ toàn thân (PSS)

Chó bị tăng áp lực tĩnh mạch cửa là gì? — Nguyên nhân gây ra tình trạng này và khi nào cần đưa đến bệnh viện?

Bệnh Leptospira ở chó: Có nguy hiểm đến gan không? — Những câu hỏi quan trọng mà chủ nuôi cần biết

Vàng da ở chó là gì? — Nếu mắt và nướu chuyển màu vàng, đây là những điểm quan trọng cần kiểm tra

Bệnh viêm gan truyền nhiễm ở chó là gì? — Câu hỏi thường gặp từ triệu chứng đến phòng ngừa bằng vắc-xin

Thuốc bảo vệ gan cho chó SAMe và Milk Thistle: Khi nào nên cho uống? — Hiệu quả và các tiêu chí lựa chọn

Tài liệu tham khảo

[1] Gunn-Moore D, Moffat K, Christie LA, Head E. Cognitive dysfunction and the neurobiology of ageing in cats. J Small Anim Prac. 2007;48(10):546–553.

[2] Little S (ed). The Cat: Clinical Medicine and Management, 2nd Edition. Elsevier Saunders; 2023.

[3] Landsberg G, Hunthausen W, Ackerman L. Behavior Problems of the Dog and Cat, 3rd Edition. Saunders Elsevier; 2013.