Thích

Chia sẻ

Xét nghiệm chọc hút tủy xương (chẩn đoán bệnh lý máu)

Miễn dịchHỏi & ĐápDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Tổng hợp những thông tin chủ nhân cần biết về xét nghiệm chọc hút tủy xương: là gì, khi nào cần làm, quy trình, cách đọc kết quả và chăm sóc phục hồi.

Xét nghiệm chọc hút tủy xương là gì?

Hình ảnh bác sĩ thú y chuẩn bị xét nghiệm trong khi an thần chó

Xét nghiệm chọc hút tủy xương là xét nghiệm chẩn đoán chính xác, lấy một lượng nhỏ mô tủy trong xương để quan sát trực tiếp quá trình tạo ra tế bào máu. Điều quan trọng nhất là đây là xét nghiệm chủ chốt khi cần xác định nguyên nhân của thiếu máu, giảm tiểu cầu hoặc bất thường bạch cầu mà xét nghiệm máu thông thường (CBC) không tìm ra. Để có chẩn đoán chính xác hơn, lý tưởng là thực hiện đồng thời xét nghiệm chọc hút (lấy tủy dạng lỏng) và sinh thiết tủy xương (lấy mẫu mô xương). Thông thường, xét nghiệm được thực hiện trong trạng thái an thần hoặc gây mê, và việc đọc kết quả mất vài ngày. Kết quả tủy xương phải được giải thích tổng hợp cùng với kết quả xét nghiệm máu thực hiện trong cùng ngày (hoặc thời điểm gần đó) để đưa ra kết luận chính xác.

Khi nào được khuyên làm xét nghiệm?

Xét nghiệm tủy xương được khuyên làm khi có bất thường không rõ nguyên nhân trên xét nghiệm máu thông thường kéo dài hơn 5 ngày. Theo sách giáo khoa lâm sàng bệnh lý và nội khoa thú y, các tình huống điển hình bao gồm: - Thiếu máu không tái tạo: Khi tủy xương không tạo đủ hồng cầu và nguyên nhân không rõ ràng - Giảm tiểu cầu: Khi tình trạng giảm tiểu cầu không rõ nguyên nhân kéo dài - Bất thường bạch cầu: Khi số lượng bạch cầu quá cao hoặc quá thấp không rõ nguyên nhân - Nghi ngờ u lympho hoặc bệnh bạch cầu: Khi thấy tế bào bất thường (tế bào tiền thân, v.v.) hoặc tăng sinh bất thường tế bào lympho trong máu - Xác định giai đoạn ung thư di căn: Khi cần kiểm tra xem tế bào ung thư đã lan đến tủy xương chưa

Quy trình xét nghiệm diễn ra như thế nào?

Xét nghiệm thường được thực hiện dưới sự an thần hoặc gây mê toàn thân. Vì đây là quy trình gây đau nên hầu như không thực hiện khi bệnh nhân tỉnh táo, trừ những trường hợp rất ngoan hoặc bệnh nhân nặng thì có thể chỉ dùng gây tê tại chỗ và an thần nhẹ. Vị trí được chọn là những nơi duy trì chức năng tạo máu suốt đời như xương chậu (mào xương chậu), phần gần xương cánh tay, phần gần xương đùi (hố mấu chuyển), xương ức. Sau khi đâm sâu kim đặc biệt như kim Jamshidi hoặc kim Illinois vào trong xương, rút lõi (stylet) ra, nối bơm tiêm chứa một lượng nhỏ EDTA để hút tủy. Khi bắt đầu có máu chảy ra thì dừng việc hút, thường khoảng 0,2~1mL là đủ. Mẫu đã lấy được trải lên lam kính và đọc hình thái tế bào dưới kính hiển vi.

Hình ảnh đọc mẫu tủy xương dưới kính hiển vi

Sự khác biệt giữa chọc hút tủy xương và sinh thiết tủy xương

Hạng mục	Chọc hút tủy xương	Sinh thiết tủy xương
Phương pháp lấy mẫu	Hút tủy dạng lỏng bằng bơm tiêm	Lấy một phần mô xương (sinh thiết lõi)
Kim sử dụng	Kim Illinois·Rosenthal (15~18G)	Kim Jamshidi (11~13G)
Nội dung kiểm tra	Hình thái và loại tế bào (tế bào học)	Cấu trúc tủy, độ đầy tế bào, có xơ hóa hay không (mô học)
Gây mê	An thần hoặc gây mê (tùy tình trạng bệnh nhân)	An thần hoặc gây mê (tùy tình trạng bệnh nhân)
Tình huống khuyến nghị	Xác định bất thường tế bào	Khi tế bào không lấy được tốt hoặc cần đánh giá xơ hóa, giảm sản

Hai xét nghiệm cung cấp thông tin khác nhau nên lý tưởng là thực hiện cùng lúc và thường được tiến hành đồng thời. Bác sĩ thú y sẽ quyết định tùy tình huống.

Những điều cần kiểm tra trước khi xét nghiệm

Xét nghiệm tủy xương tương đối an toàn và vì chảy máu tại vị trí xét nghiệm có thể kiểm soát bằng cách ấn nên bản thân nó không phải là chống chỉ định tuyệt đối ngay cả khi có giảm tiểu cầu. Tuy nhiên, với những bệnh nhân có xu hướng chảy máu nghiêm trọng, việc đánh giá trước để chuẩn bị cho bầm tím hoặc chảy máu sau xét nghiệm là an toàn hơn. Vì cần an thần hoặc gây mê nên cần đánh giá tổng quát tình trạng sức khỏe trước gây mê, và nếu đang dùng thuốc thường xuyên thì hãy báo cho bác sĩ thú y vì bản thân thuốc có thể ảnh hưởng đến tủy xương. Nhiễm trùng hoặc biến chứng liên quan đến gây mê là hiếm gặp, nhưng việc lựa chọn và chuẩn bị bệnh nhân thích hợp là rất quan trọng.

Giải thích kết quả — Có thể biết được điều gì?

Kết quả xét nghiệm tủy xương được đọc dựa trên tổng hợp tỷ lệ thành phần tế bào (tỷ lệ dòng tủy so với dòng hồng cầu, tỷ lệ M:E) và hình thái tế bào. Đồng thời, kết quả phải được so sánh và giải thích cùng với kết quả xét nghiệm máu thực hiện trong cùng ngày. Các điểm kiểm tra chính như sau: - Dòng hồng cầu: Xác định thiếu máu không tái tạo, dị sản hồng cầu (chín hồng cầu bất thường) - Dòng bạch cầu: Phân biệt dị sản tủy (MDS), bệnh bạch cầu - Mẫu tiểu cầu (Megakaryocyte): Đánh giá nguyên nhân giảm tiểu cầu trong tủy - Tế bào bất thường: Xác định sự hiện diện của tế bào u lympho, ung thư di căn (ung thư biểu mô, u mô liên kết) - Dự trữ sắt, v.v.: Xác định manh mối bổ sung về thiếu máu Việc đọc kết quả thường mất vài ngày và có thể lâu hơn nếu cần nhuộm đặc biệt hoặc xét nghiệm bổ sung.

Hình minh họa tế bào tủy xương dưới kính hiển vi

Phục hồi và chăm sóc sau xét nghiệm

Phản ứng phổ biến sau xét nghiệm là đau nhẹ tại vị trí xét nghiệm, đi khập khiễng tạm thời, bầm tím và phần lớn sẽ qua nhanh. Vị trí xét nghiệm được dán băng gạc nhỏ, tốt nhất là tránh vận động mạnh trong khoảng một ngày sau khi phục hồi. Sau khi tỉnh lại từ gây mê, bệnh nhân có thể cử động chậm hơn hoặc giảm ăn so với bình thường nhưng thường sẽ trở lại trong vòng một ngày. Nhiễm trùng hoặc biến chứng gây mê là hiếm gặp, nhưng nếu vị trí xét nghiệm sưng nghiêm trọng, sốt, hoặc đi khập khiễng, giảm ăn kéo dài hơn một ngày thì hãy báo ngay cho bệnh viện.

Chó nghỉ ngơi thoải mái tại nhà sau xét nghiệm

Đặc biệt cần thận trọng hơn với mèo

Mèo thường có nhiều trường hợp thiếu máu hoặc bệnh lý máu liên quan đến nguyên nhân nhiễm trùng (đặc biệt là FeLV·FIV), nên thường thực hiện đồng thời xét nghiệm FeLV (virus gây bệnh bạch cầu ở mèo) và FIV (virus suy giảm miễn dịch ở mèo) cùng với xét nghiệm tủy xương. Ngoài ra, mèo bị thiếu máu nặng hoặc tình trạng toàn thân nghiêm trọng có thể chịu áp lực lớn khi gây mê, nên cần phác đồ phù hợp với từng cá thể như truyền máu trước hoặc giảm mức độ an thần và sử dụng gây tê tại chỗ. Mặc dù rủi ro của bản thân xét nghiệm thường không lớn, nhưng việc lựa chọn bệnh nhân thích hợp và đánh giá trước là quan trọng nhất.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-28

Câu hỏi thường gặp

Xét nghiệm chọc hút tủy xương có đau nhiều không?

Xét nghiệm được thực hiện trong trạng thái an thần hoặc gây mê nên bệnh nhân không cảm thấy đau trong quá trình xét nghiệm. Sau khi phục hồi có thể có đau nhẹ hoặc đi khập khiễng tạm thời tại vị trí xét nghiệm nhưng phần lớn sẽ qua nhanh.

Khi nào có thể sinh hoạt bình thường sau xét nghiệm?

Sau khi phục hồi từ gây mê, có thể hoạt động nhẹ từ ngày hôm sau. Tuy nhiên, tốt nhất là tránh nhảy hoặc vận động mạnh gây áp lực lên vị trí xét nghiệm trong vài ngày.

Chi phí xét nghiệm là bao nhiêu?

Chi phí khác nhau tùy thuộc vào bệnh viện, khu vực, và việc có bao gồm gây mê, đọc tế bào, nhuộm đặc biệt hay không. Vui lòng tham khảo báo giá với bác sĩ thú y phụ trách để biết số tiền chính xác.

Bắt buộc phải gây mê không?

Vì là quy trình lấy mẫu bên trong xương nên đau nhiều, cần an thần hoặc gây mê. Với những bệnh nhân rất ngoan, ổn định hoặc bệnh nhân nặng có thể chỉ dùng gây tê tại chỗ và an thần mạnh nhưng không phải là thông lệ.

Có thể bắt đầu điều trị ngay sau khi có kết quả xét nghiệm không?

Khi nguyên nhân được xác định qua kết quả, sẽ lập kế hoạch điều trị phù hợp. Trường hợp thiếu máu nặng sẽ kết hợp điều trị hỗ trợ như truyền máu, và quyết định điều trị bổ sung tùy theo bệnh nguyên nhân như khối u. Thông thường, hướng điều trị tiếp theo sẽ được xác định cùng lúc khi giải thích kết quả.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

So sánh bệnh viện thú y cấp 1 và cấp 2

Tác dụng và hướng dẫn bổ sung Vitamin C

7 giống chó chân ngắn hàng đầu

Thuốc chẹn beta Atenolol cho tim, liệu có an toàn cho chó cưng của bạn?

Famotidine (Hydroferan) - Hướng dẫn chặn axit dạ dày

Thuốc chống ung thư Vincristine cho bệnh u lympho, sẽ được sử dụng như thế nào cho bé cưng của bạn?

Kháng sinh Azithromycin cho đường hô hấp và da

Enalapril là gì? — Thuốc tim cho chó, liệu con tôi có thực sự cần không

Hướng dẫn hoàn chỉnh về kháng sinh Clindamycin cho nướu và da

Hướng dẫn hoàn chỉnh về kháng sinh Amoxicillin thuộc nhóm Penicillin

Tài liệu tham khảo

[1] Weiss, D.J., Wardrop, K.J., Schalm's Veterinary Hematology, 6th Edition, 2010

[2] Raskin, R.E., Meyer, D.J., Canine and Feline Cytology: A Color Atlas and Interpretation Guide, 3rd Edition, 2015

[3] Harvey, J.W., Veterinary Hematology: A Diagnostic Guide and Color Atlas, 2012

[4] Ettinger, S.J., Feldman, E.C., Textbook of Veterinary Internal Medicine, 8th Edition, 2017