Thích

Chia sẻ

Bệnh tuyến hậu môn ở chó và cách nặn

Miễn dịchHỏi & ĐápDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Tổng hợp đầy đủ về tuyến hậu môn ở chó, lý do cần nặn, cách nặn an toàn tại nhà và tiêu chuẩn cần đến bệnh viện.

Tuyến hậu môn ở chó là gì?

Hình minh họa vị trí tuyến hậu môn ở chó

Tuyến hậu môn ở chó là các tuyến tiết nhỏ hình túi nằm ở hai bên hậu môn theo hướng 4 giờ và 8 giờ. Điều quan trọng là chất tiết có mùi hôi thối liên tục tích tụ ở đây. Bình thường, chất tiết được bài tiết tự nhiên khi đi vệ sinh, nhưng nếu không thoát ra đúng cách có thể dẫn đến viêm hoặc vỡ, do đó cần chăm sóc định kỳ.

Tại sao cần nặn tuyến hậu môn?

Không phải con chó nào cũng cần nặn tuyến hậu môn. Những chú chó khỏe mạnh đi vệ sinh đều đặn với phân cứng thường bài tiết tự nhiên tốt khi đi vệ sinh. Tuy nhiên, những chú chó bị béo phì hoặc phân mềm dễ bị tích tụ chất tiết không thoát ra đúng cách. Theo giáo trình da liễu thú y, béo phì và rối loạn nhu động ruột là các yếu tố làm tăng nguy cơ tắc tuyến hậu môn bằng cách ảnh hưởng đến độ cứng của phân. Chất tiết tích tụ tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển, có thể dẫn đến viêm tuyến hậu môn, áp xe và vỡ. Ngay cả khi không có triệu chứng, nên kiểm tra tình trạng vài tháng một lần.

Nghi ngờ tuyến hậu môn khi có các dấu hiệu này

Lê mông: Hành động lê mông trên sàn là dấu hiệu điển hình.

Liếm quanh hậu môn: Liên tục liếm hoặc cố gắng cắn vùng sau.

Từ chối nâng đuôi: Giật mình hoặc tránh khi chạm vào đuôi.

Mùi tanh khó chịu: Cơ thể có mùi tanh cá khác thường.

Vùng hậu môn đỏ: Hơi sưng hoặc chuyển sang màu đỏ.

So sánh theo giai đoạn vấn đề tuyến hậu môn

Hạng mục	Triệu chứng	Xử lý
Bình thường	Không triệu chứng	Kiểm tra vài tháng một lần
Tràn đầy (tắc)	Lê mông, liếm	Thử nặn
Viêm tuyến hậu môn	Sưng, đau, mùi hôi nặng	Đến bệnh viện
Áp xe·Vỡ	Chảy máu, sốt, lỗ thủng	Khám cấp cứu ngay

Khi giai đoạn tăng lên, cần khám bác sĩ thú y hơn là tự chăm sóc

Đến bệnh viện thay vì nặn trong trường hợp này

Nếu vùng quanh hậu môn đã sưng đỏ, có máu hoặc mủ, hoặc chó kêu lên vì đau khi chạm vào thì không nên nặn tại nhà. Việc ép mạnh trong tình trạng này có thể làm vỡ tuyến hậu môn, lan nhiễm trùng sang mô xung quanh và có thể cần phẫu thuật. Theo giáo trình thú y, áp xe tuyến hậu môn là tình trạng cần điều trị bằng kháng sinh toàn thân sau khi rạch và rửa, và có thể kèm theo các triệu chứng toàn thân như sốt, uể oải. Nếu có chảy máu, mủ hoặc triệu chứng toàn thân, an toàn nhất là đưa đến bác sĩ thú y càng sớm càng tốt.

Cách nặn tuyến hậu môn tại nhà (phương pháp bên ngoài)

1. - Chuẩn bị: Găng tay dùng một lần, giấy vệ sinh hoặc khăn ướt, nước ấm 2. - Tư thế: Một người ôm nhẹ và cố định chó, người kia nâng đuôi lên. 3. - Tìm vị trí: Cảm thấy khối nhỏ như hạt đậu ở hướng 4 giờ và 8 giờ so với hậu môn. 4. - Ép: Bao quanh bằng ngón cái và ngón trỏ, ấn nhẹ theo hướng về phía trung tâm hậu môn để nặn. 5. - Hoàn tất: Lau chất tiết bằng giấy vệ sinh, rửa nhẹ vùng quanh hậu môn bằng nước ấm.

Hình minh họa hướng dẫn cách nặn tuyến hậu môn ở chó

Lưu ý khi nặn tuyến hậu môn

Không cố gắng dùng lực quá mạnh nếu không nặn được bằng phương pháp bên ngoài. Theo giáo trình thú y, khi tắc tuyến hậu môn nên ưu tiên thử massage và ép nhẹ nhàng từ bên ngoài, nếu chất tiết vẫn không ra thì có thể cần xử lý chuyên nghiệp như rửa bằng nước muối sinh lý. Nếu thử 2-3 lần mà chất tiết không ra, có thể cần phương pháp bên trong. Phương pháp bên trong là đưa ngón tay vào trực tràng để nặn, nên để bác sĩ thú y hoặc thợ làm đẹp có kinh nghiệm thực hiện để an toàn.

Chăm sóc sinh hoạt để bảo vệ sức khỏe tuyến hậu môn

Chất xơ·Quản lý chế độ ăn: Theo giáo trình thú y, tắc tuyến hậu môn phổ biến hơn ở chó có phân mềm. Việc cung cấp bữa ăn cân bằng để phân không quá mềm sẽ có ích. Sử dụng bí đỏ, khoai lang làm đồ ăn nhẹ.

Quản lý cân nặng: Theo giáo trình thú y, béo phì là yếu tố làm tăng nguy cơ tắc tuyến hậu môn bằng cách ảnh hưởng đến độ cứng của phân. Duy trì cân nặng hợp lý là quan trọng.

Tập thể dục đầy đủ: Đi bộ đều đặn giúp duy trì cân nặng hợp lý, góp phần giảm nguy cơ tắc tuyến hậu môn.

Uống đủ nước: Đảm bảo chó uống đủ nước hàng ngày để phân không quá mềm hoặc quá cứng.

Kiểm tra định kỳ: Kiểm tra sưng và mùi quanh hậu môn khi tắm.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-23

Câu hỏi thường gặp

Cần nặn tuyến hậu môn bao lâu một lần?

Tùy thuộc vào từng con chó. Những chú chó bài tiết tự nhiên tốt không cần nặn, còn những chú chó béo phì hoặc phân mềm nên kiểm tra tình trạng khoảng vài tháng một lần. Nếu không có triệu chứng thì không cần cố gắng nặn định kỳ.

Nếu không nặn tuyến hậu môn thì sao?

Chó bài tiết tự nhiên tốt thì không sao. Nhưng nếu có thể chất tích tụ chất tiết liên tục mà không chăm sóc thì có thể dẫn đến viêm tuyến hậu môn, áp xe, thậm chí vỡ.

Việc nặn khi làm đẹp có đủ không?

Nếu không có triệu chứng thì việc nặn khi làm đẹp thường là đủ. Tuy nhiên, nếu có dấu hiệu như lê mông, mùi hôi giữa các lần làm đẹp thì cần chăm sóc thêm.

Khi nào nên cân nhắc phẫu thuật tuyến hậu môn?

Cân nhắc phẫu thuật (phẫu thuật cắt tuyến hậu môn) khi viêm tuyến hậu môn, áp xe tái phát thường xuyên hoặc phát hiện khối u tuyến hậu môn. Bác sĩ thú y sẽ quyết định dựa trên cân nặng, tuổi và tần suất tái phát.

Mèo cũng cần nặn tuyến hậu môn không?

Mèo cũng có tuyến hậu môn nhưng vấn đề hiếm gặp hơn nhiều so với chó. Chỉ cần kiểm tra với bác sĩ thú y khi có lê mông hoặc liếm hậu môn quá mức.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

So sánh bệnh viện thú y cấp 1 và cấp 2

Tác dụng và hướng dẫn bổ sung Vitamin C

7 giống chó chân ngắn hàng đầu

Mèo có ăn được dừa không? Tổng hợp lượng cho ăn và những điểm cần lưu ý

Mèo có được ăn quế không? Tổng hợp những điều cần lưu ý khi cho mèo ăn quế

Tại sao tuyệt đối không được cho mèo ăn sô-cô-la và cách xử trí cấp cứu

Mèo có được ăn thịt gà không? Hướng dẫn cho ăn an toàn

Mèo có được ăn anh đào không? Cần thận trọng với hạt và cuống

Mèo có được ăn cỏ mèo không? Tác dụng và cách cho ăn an toàn

Mèo có được ăn cà rốt không? Tổng hợp cách cho ăn và lợi ích

Tài liệu tham khảo

[1] Frankel JL, Scott DW, Erb HN. Gross and cytological characteristics of normal feline anal-sac secretions. J Feline Med Surg. 2008;10:319.

[2] Heaton CM, Fernandes AFA, Jark PC, et al. Evaluation of toceranib for treatment of apocrine gland anal sac adenocarcinoma in dogs. J Vet Intern Med. 2020;34(2):873-881.

[3] Mellanby RJ, Foale R, Friend E, et al. Anal sac adenocarcinoma. J Feline Med Surg. 2002;4:205.

[4] Ettinger SJ, Feldman EC. Textbook of Veterinary Internal Medicine, 8th Edition. Chapter: Diseases of the Anus and Rectum.