Thích

Chia sẻ

Cách xử lý khẩn cấp suy thận cấp (AKI) ở chó

ThậnHỏi & ĐápDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Suy thận cấp ở chó là bệnh khẩn cấp khiến chức năng thận suy giảm nghiêm trọng trong vài giờ đến vài ngày. Chúng tôi đã tổng hợp thời gian vàng, các dấu hiệu cần đưa đến bệnh viện ngay lập tức và cách xử lý theo nguyên nhân.

Suy thận cấp (AKI) ở chó là gì?

Suy thận cấp (Acute Kidney Injury, AKI) ở chó là bệnh khẩn cấp khiến chức năng thận suy giảm nghiêm trọng trong vài giờ đến vài ngày. Thời gian vàng là quan trọng nhất. Nếu lượng nước tiểu giảm đột ngột hoặc không còn, kèm theo nôn mửa lặp lại và suy nhược nghiêm trọng, hãy đưa ngay đến phòng cấp cứu của bệnh viện thú y. Khác với suy thận mạn tính (CKD), nếu được điều trị nhanh chóng, chức năng thận có thể phục hồi, nhưng tiên lượng sẽ xấu đi đáng kể nếu điều trị bị trì hoãn. Theo tài liệu y học thú y, tỷ lệ tử vong của AKI được báo cáo cao khoảng 50%, và dạng vô niệu/thiểu niệu được biết là có tiên lượng xấu hơn dạng đa niệu.

Các nguyên nhân chính gây suy thận cấp

Suy thận cấp được chia thành 3 nhóm lớn tùy theo nguyên nhân. Theo sách giáo khoa nội khoa thú y, hướng điều trị hoàn toàn khác nhau tùy nguyên nhân, do đó việc xác định nguyên nhân nhanh chóng là then chốt. - Trước thận (pre-renal): Trường hợp lưu lượng máu đến thận giảm do mất nước, tiêu chảy nghiêm trọng hoặc sốc - Thận (renal): Trường hợp bản thân thận bị tổn thương — chất độc, thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs), nhiễm Leptospira, v.v. - Sau thận (post-renal): Trường hợp đường tiết niệu bị tắc nghẽn do sỏi tiết niệu hoặc khối u

Các chất độc điển hình cần cẩn trọng tại nhà

Nhiều trường hợp suy thận cấp do thận xảy ra khi ăn phải những thứ không được phép ăn ở nhà. Những chất dưới đây có thể phá hủy thận chỉ với một lượng nhỏ, vì vậy hãy chắc chắn cất gọn chúng. - Nho·Nho khô: Khác với người, chó không thể đào thải axit tartaric tốt, có thể dẫn đến hoại tử ống thận, và ngay cả một lượng nhỏ cũng có thể gây suy thận cấp - Hoa loa kèn (Lily, chi Lilium·Hemerocallis): Sách giáo khoa y học thú y ghi rõ gây suy thận cấp ở mèo; độc tính thận ở chó chưa được xác nhận rõ ràng trong bằng chứng được trình bày nhưng cần tư vấn bác sĩ thú y ngay lập tức nếu ăn phải - Chất chống đông (Ethylene glycol): Có vị ngọt nên có thể liếm phải, đặc biệt nguy hiểm ở mèo và cũng có nguy cơ độc tính thận ở chó - Thuốc diệt chuột (chất diệt động vật gặm nhấm): Tùy loại có thể gây ngộ độc, vì vậy hãy chắc chắn cất ở nơi không thể với tới - Thuốc giảm đau cho người (Ibuprofen·Naproxen): Thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) làm giảm lưu lượng máu đến thận nên phải tuyệt đối cấm - Thực phẩm chức năng không có đơn của bác sĩ thú y: Tùy thành phần có thể có nguy cơ độc tính thận, vì vậy không tự ý cho ăn quá liều

Thực phẩm và thuốc nguy hiểm đặt xung quanh chó

Sự khác biệt giữa suy thận cấp và suy thận mạn tính

Hạng mục	Suy thận cấp (AKI)	Suy thận mạn tính (CKD)
Tốc độ tiến triển	Vài giờ đến vài ngày	Vài tháng đến vài năm
Khả năng phục hồi	Có thể phục hồi nhanh	Không thể đảo ngược
Thay đổi lượng nước tiểu	Giảm (thiểu niệu)·vô niệu hoặc tăng (dạng đa niệu·giai đoạn phục hồi)	Ban đầu có thể tăng
Thay đổi cân nặng	Không thay đổi lớn	Giảm dần
Kích thước thận	Bình thường hoặc to ra	Nhỏ lại·không đều
Mức độ khẩn cấp	Đến viện ngay	Quản lý định kỳ

Dựa trên sách giáo khoa nội khoa thú y, kết quả siêu âm được kiểm tra tại bệnh viện

Các dấu hiệu cần đưa đến phòng cấp cứu ngay lập tức

Nếu có bất kỳ dấu hiệu nào dưới đây, hãy di chuyển ngay đến phòng cấp cứu của bệnh viện thú y 24/7. Thời gian chính là thời gian sống còn của mô thận. - Lượng nước tiểu giảm đáng kể hoặc không có trong hơn 6 giờ - Nôn mửa lặp lại (từ 3 lần trở lên trong một giờ) đến mức không thể nuốt được nước - Hô hấp nhanh hoặc sâu một cách bất thường - Nướu nhợt nhạt hoặc rũ rượi không phản ứng - Phát hiện trong vòng 2 giờ sau khi ăn phải chất độc — đến viện ngay lập tức ngay cả khi không có triệu chứng

Quy trình chẩn đoán tại bệnh viện

Khi đến bệnh viện, xét nghiệm máu và xét nghiệm nước tiểu sẽ được thực hiện đồng thời. Xác định sự gia tăng các chỉ số Nitơ Ure Máu (BUN), Creatinine và Phospho được gọi là tăng nitơ máu (azotemia), và kiểm tra cùng lúc tỷ trọng nước tiểu (USG). Nếu tăng azotemia được xác định nhưng khả năng cô đặc nước tiểu vẫn được duy trì và tỷ trọng đo được cao, khả năng nguyên nhân trước thận (mất nước) tương đối cao, và nếu tỷ trọng thấp thì có thể nghi ngờ tổn thương thận. Siêu âm để xem kích thước và hình dạng thận, và nếu cần thiết, thêm xét nghiệm Leptospira hoặc chất độc. Các chỉ số sinh học để phát hiện sớm thay đổi chức năng thận cũng có thể được đo lường cùng lúc.

Cảnh xét nghiệm siêu âm tại bệnh viện thú y

Trọng tâm điều trị — Truyền dịch và loại bỏ nguyên nhân

Điều trị được tiến hành qua 3 giai đoạn lớn. - Truyền dịch tĩnh mạch: Ưu tiên hàng đầu là điều chỉnh mất nước và phục hồi tưới máu thận - Loại bỏ nguyên nhân: Nếu ngộ độc thì dùng thuốc giải độc hoặc rửa dạ dày, nếu tắc nghẽn đường tiết niệu thì thông tiểu hoặc phẫu thuật - Quản lý biến chứng: Thuốc chống nôn, điều chỉnh điện giải, quản lý tăng kali máu Trong trường hợp nặng hoặc không có nước tiểu nào, có thể cần lọc máu. Bác sĩ thú y sẽ quyết định tốc độ truyền dịch và liều lượng thuốc dựa trên cân nặng và chỉ số xét nghiệm.

Chó đang truyền dịch tĩnh mạch khi nhập viện

Những gì chủ nuôi có thể làm trước khi vận chuyển đến bệnh viện

Việc xử lý sai trong quá trình vận chuyển có thể làm tình trạng xấu đi. Hãy nhớ chỉ các nguyên tắc sau. - Không ép ăn uống — Nguy cơ viêm phổi hít do nôn mửa - Tuyệt đối cấm thuốc cho người — Đặc biệt là Ibuprofen·Aspirin - Nếu ăn phải chất độc, đựng bao bì còn lại·nội dung·vật nôn trong túi nilon và mang theo - Ghi chú thời gian và lượng đã ăn - Duy trì thân nhiệt bằng chăn nhưng không quấn quá chặt

Quản lý sau phục hồi và phòng ngừa tái phát

Ngay cả khi đã phục hồi khỏi suy thận cấp, thận có thể bị suy yếu vĩnh viễn. Theo tài liệu y học thú y, trong trường hợp tổn thương thận, quá trình phục hồi có thể mất vài tuần đến vài tháng và cần tái khám định kỳ cho đến khi chức năng thận ổn định. Sử dụng thức ăn kê đơn cho thận để điều chỉnh protein, phospho và natri, và sử dụng máy cấp nước tự động để đảm bảo uống đủ nước. Cất thực phẩm độc hại và thuốc của người ở nơi không thể với tới, và tuyệt đối không sử dụng thuốc chống viêm không steroid mà không có đơn của bác sĩ thú y. Theo tài liệu y học thú y, một số chó đã phục hồi khỏi suy thận cấp cũng có thể phát triển thành suy thận mạn tính theo thời gian, do đó việc liên tục kiểm tra các chỉ số thận trong khám sức khỏe định kỳ là rất quan trọng.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-23

Câu hỏi thường gặp

Suy thận cấp có thể chữa khỏi hoàn toàn không?

Tùy thuộc vào nguyên nhân và thời điểm điều trị. Các trường hợp trước thận (mất nước) hoặc phơi nhiễm độc tố giai đoạn đầu có khả năng phục hồi cao với điều trị truyền dịch nhanh chóng. Tuy nhiên, nếu điều trị bị trì hoãn hoặc trường hợp nặng, một số chức năng thận có thể bị tổn thương vĩnh viễn và tiến triển thành suy thận mạn tính. Theo tài liệu y học thú y, một số chó đã phục hồi khỏi AKI cũng được báo cáo là sau đó phát triển thành suy thận mạn tính.

Nước tiểu giảm nhưng có thể quan sát thêm một ngày không?

Không được. Việc lượng nước tiểu giảm rõ rệt hoặc không đi tiểu trong hơn 6 giờ có thể là dấu hiệu nguy hiểm cho thấy chức năng thận đang suy giảm nhanh chóng. Theo thời gian, các chất thải (urê) không được đào thải sẽ tích tụ trong cơ thể, khiến tình trạng sức khỏe toàn thân của chó xấu đi. Đặc biệt, nếu nghi ngờ chó đã nuốt phải chất độc, việc đưa chó đến phòng khám thú y càng sớm càng tốt là biện pháp an toàn nhất, ngay cả khi chưa xuất hiện triệu chứng rõ ràng.

Chỉ ăn một quả nho thì có sao không?

Không thể khẳng định là không sao. Khác với người, chó không thể đào thải axit tartaric tốt nên thể hiện độc tính thận với nho·nho khô, và lượng ăn an toàn không rõ ràng nên ngay cả một lượng nhỏ cũng có thể nguy hiểm. Hãy thông báo thời gian ăn, cân nặng và số lượng nho cho bác sĩ thú y và tư vấn ngay lập tức để an toàn.

Khi nào thì lọc máu thực sự cần thiết?

Xét đến việc lọc máu trong các trường hợp chó không tiểu tiện chút nào (tình trạng vô niệu), khi BUN và creatinine tiếp tục tăng dù đã được truyền dịch, hoặc khi có tình trạng tăng kali máu đe dọa tính mạng. Tại Hàn Quốc, thủ thuật này được thực hiện tại các bệnh viện thú y đại học và một số bệnh viện chuyên khoa tuyến 2.

Cần tái khám tại bệnh viện trong bao lâu sau khi xuất viện?

Cần xét nghiệm máu và nước tiểu định kỳ ngay từ khi xuất viện cho đến khi chức năng thận ổn định. Theo tài liệu y học thú y, trong trường hợp tổn thương thận nội sinh, quá trình phục hồi có thể mất vài tuần đến vài tháng. Khoảng cách tái khám cụ thể sẽ do bác sĩ thú y phụ trách quyết định dựa trên sự thay đổi chỉ số và mức độ nghiêm trọng, vì vậy hãy chắc chắn kiểm tra lịch tái khám khi xuất viện. Mục tiêu chính trong giai đoạn này là xác định xem có chuyển sang suy thận mạn tính hay không.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Top 5 loại thức ăn kê đơn dành cho mèo bị suy thận mạn tính — Điều chỉnh protein theo từng giai đoạn

Top 5 thực phẩm bổ sung thận cho mèo được khuyên dùng năm 2026

Tổng hợp những loại thức ăn trị liệu cho mèo bị bệnh thận được đánh giá cao nhất và các tiêu chí lựa chọn

Câu hỏi thường gặp về áp xe miệng và áp xe chân răng ở mèo — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Câu hỏi thường gặp về chứng hở hàm ếch ở mèo — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Câu hỏi thường gặp về hiện tượng mèo nghiến răng — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần nắm rõ

Mèo gây mê để điều trị nha khoa, liệu có thực sự an toàn? — Câu hỏi và câu trả lời quan trọng về tính an toàn từ bác sĩ thú y

Khối u ở chó: Chó có thể sống được bao lâu? — Những yếu tố quyết định tiên lượng và thời gian sống

Câu hỏi thường gặp về liệu pháp miễn dịch điều trị khối u ở chó — Những điều cốt lõi mà chủ nuôi cần biết

Xét nghiệm phân giai đoạn khối u ở chó là gì? — Khi nào cần chụp CT hoặc MRI?

Tài liệu tham khảo

[1] Notes on Canine Internal Medicine, 4th Edition - Acute Kidney Injury chapter

[2] Clinical Medicine of the Dog and Cat, 4th Edition - Azotemia differential diagnosis

[3] Urinalysis in the Dog and Cat - CKD vs AKI differentiation

[4] IRIS (International Renal Interest Society) AKI Grading Guidelines 2023