Thích

Chia sẻ

Thuốc an thần Acepromazine, có an toàn cho bé cưng của bạn không?

Miễn dịchHỏi & ĐápDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Acepromazine là một trong những loại thuốc an thần được sử dụng phổ biến nhất tại các bệnh viện thú y. Chúng tôi đã tổng hợp hiệu quả, tác dụng phụ và các lưu ý về giống chó cần kiểm tra trước khi sử dụng.

Acepromazine là loại thuốc gì?

Chó nằm thoải mái sau khi được tiêm thuốc an thần tại bệnh viện thú y

Acepromazine là thuốc an thần thuộc nhóm phenothiazine được sử dụng cho các thao tác trước phẫu thuật ở chó·mèo, giảm kích thích khi di chuyển, hỗ trợ kiểm tra chẩn đoán, v.v. Chỉ được sử dụng dưới chỉ định của bác sĩ thú y. Rất nguy hiểm nếu chủ nuôi tự ý cho uống thuốc an thần cho người hoặc dùng lại thuốc còn sót lại. Thuốc có tác dụng làm dịu sự kích thích nhưng không làm giảm đau.

Sử dụng trong những tình huống nào?

Acepromazine được sử dụng trong nhiều tình huống khác nhau. - Thao tác trước phẫu thuật: Giảm lo lắng và kích thích trước khi gây mê, giúp giảm liều lượng thuốc mê. - Ổn định khi di chuyển đường dài·làm đẹp (grooming): Hỗ trợ giảm say xe và kích thích. - Hỗ trợ kiểm tra chẩn đoán: Sử dụng trước các xét nghiệm cần nằm yên như X-quang·CT·MRI. - Giảm phản ứng căng thẳng do kích thích âm thanh lớn (sấm sét·pháo hoa): Acepromazine thường được sử dụng với mục đích giảm phản ứng căng thẳng đối với các kích thích âm thanh này. Tuy nhiên, vì bản thân loại thuốc này không có tác dụng chống lo âu trực tiếp để giải tỏa lo lắng, nên trong trường hợp có kèm theo phản ứng sợ hãi, bắt buộc phải được kê đơn phối hợp với thuốc chống lo âu.

Đường dùng phổ biến theo mục đích sử dụng

Hạng mục	Đường dùng chính	Đặc điểm
Thao tác trước phẫu thuật	Tiêm bắp hoặc tiêm tĩnh mạch	An thần·giảm căng thẳng trước gây mê
Ổn định khi di chuyển·làm đẹp (grooming)	Đường uống (viên)	Uống khoảng 2 giờ trước thủ thuật
Hỗ trợ kiểm tra chẩn đoán	Tiêm tĩnh mạch	Tác dụng chậm nên đạt hiệu quả tối đa sau khoảng 20~30 phút
An thần kích thích nghiêm trọng	Tiêm bắp	Phối hợp với thuốc khác

Liều lượng và đường dùng cụ thể do bác sĩ thú y quyết định dựa trên cân nặng·trạng thái sức khỏe·thuốc phối hợp.

Hiệu quả biểu hiện như thế nào?

Acepromazine tạo ra tác dụng an thần bằng cách chặn các thụ thể dopamine trong não. Vì không có tác dụng chống lo âu trực tiếp để giảm lo lắng, nên khi cần hiệu quả chống lo âu, bắt buộc phải được kê đơn phối hợp với thuốc chống lo âu. - Thời gian phát huy tác dụng: Acepromazine có tác dụng chậm, ngay cả khi tiêm cũng mất khoảng 20~30 phút để đạt hiệu quả tối đa. Đường uống mất khoảng 2 giờ để đạt hiệu quả tối đa, vì vậy cần cho uống trước với thời gian dự phòng đủ trước khi thực hiện thủ thuật. - Thời gian duy trì: Thông thường là 3~6 giờ nhưng có sự khác biệt giữa các cá thể. Vì là thuốc có thời gian bán hủy dài khoảng 16 giờ, nên trong một số trường hợp hiệu quả có thể kéo dài hơn. - Những thay đổi đi kèm: Thường gặp nhất là mất điều hòa vận động (lảo đảo) và an thần. Ngoài ra, do mạch máu giãn nở, huyết áp có thể giảm, vì vậy những bé có bệnh tim mạch cần đặc biệt lưu ý. Những thay đổi này là phản ứng do tác dụng của thuốc và có thể biểu hiện ở mức độ khác nhau tùy theo từng cá thể.

Chó ngủ ngon nhờ tác dụng của thuốc an thần

Bắt buộc phải thông báo trước nếu thuộc giống chó này

Ở một số giống và cá thể, phản ứng với Acepromazine có thể biểu hiện đa dạng. Acepromazine được chuyển hóa rộng rãi trong gan, vì vậy trong trường hợp chức năng gan suy giảm hoặc ở động vật rất nhỏ hoặc già, tác dụng an thần có thể kéo dài hoặc phục hồi bị chậm trễ. Có các quan sát lâm sàng cho thấy sự biến thiên lớn về phản ứng thuốc ở các giống chó chăn cừu như Collie, Shetland Sheepdog, Australian Shepherd, Longhaired Whippet và một số giống khác như Boxer, Giant Schnauzer, vì vậy nếu thuộc các giống này, bắt buộc phải thông báo trước cho bác sĩ thú y. Việc chia sẻ tiền sử phản ứng sau khi gây mê·tiêm thuốc an thần trước đó, kết quả xét nghiệm gen và tất cả các loại thuốc đang dùng sẽ giúp bác sĩ thú y quyết định liều lượng an toàn phù hợp với cân nặng·trạng thái sức khỏe.

Các tác dụng phụ cần lưu ý

Đây là các tác dụng phụ chính mà chủ nuôi cần biết. - Mất điều hòa vận động (lảo đảo)·an thần: Là tác dụng phụ phổ biến nhất, sau khi dùng có thể không giữ được thăng bằng hoặc buồn ngủ nghiêm trọng. - Hạ huyết áp: Huyết áp có thể giảm do mạch máu giãn nở, những bé có bệnh tim cần đặc biệt lưu ý. - Giảm thân nhiệt: Do mạch máu giãn nở và chức năng điều hòa thân nhiệt suy giảm, thân nhiệt có thể giảm trong quá trình an thần, vì vậy cần tạo môi trường ấm áp. - An thần kéo dài: Vì là thuốc có thời gian bán hủy dài khoảng 16 giờ, một số bé có thể tiếp tục bị lảo đảo hoặc buồn ngủ trong nhiều giờ. Trong quá trình phục hồi, hãy chú ý các tai nạn ở cầu thang·bát nước.

Hình ảnh chủ nuôi che chắn vật nuôi đang phục hồi sau thuốc an thần bằng chăn ấm

Những điều bắt buộc phải kiểm tra trước khi sử dụng

Nếu thuộc các trường hợp sau, hãy tránh sử dụng hoặc rất thận trọng. Những bé có bệnh gan·bệnh thận, những bé ở trạng thái thiếu máu nghiêm trọng·mất nước, những bé đang mang thai, những bé dưới 3 tháng tuổi, những bé già yếu chức năng tim mạch. Đặc biệt, đối với những bé bị thiếu máu, cần sử dụng rất thận trọng khi gây mê·an thần. Ngoài ra, nếu dùng cùng với các thuốc khác như thuốc an thần·kháng trầm cảm hoặc chất chủ vận alpha-2 (ví dụ: Dexmedetomidine, Xylazine), có thể làm trầm trọng thêm sự ức chế thần kinh trung ương·hô hấp hoặc hạ huyết áp. Hãy thông báo tất cả các loại thuốc đang dùng cho bác sĩ thú y.

Cách chăm sóc sau khi cho uống thuốc an thần tại nhà

Nếu được kê đơn Acepromazine đường uống, hãy tuân thủ các điều sau. - Chuẩn bị không gian yên tĩnh: Để bé nghỉ ngơi trong phòng tối ít kích thích. - Duy trì thân nhiệt: Quấn chăn nhưng không quá nóng. - Tuân thủ thời gian hạn chế nước·thức ăn: Quản lý chế độ ăn theo chỉ định của bác sĩ thú y. - Chặn cầu thang·nơi cao: Có thể bị rơi do lảo đảo, hãy rào chắn bằng hàng rào. - Quan sát hô hấp: Nếu nhịp thở chậm lại hoặc nướu chuyển sang màu xanh, hãy đến bệnh viện ngay lập tức. Thời gian phục hồi có thể mất tối đa 24~48 giờ.

Hình ảnh chủ nuôi chăm sóc chó an toàn sau khi uống thuốc an thần

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-26

Câu hỏi thường gặp

Có thể cho chó uống thuốc an thần cho người không?

Tuyệt đối không được. Thuốc cho người có thể gây độc tính chết người cho chó·mèo. Chỉ sử dụng thuốc cho động vật theo chỉ định của bác sĩ thú y.

Acepromazine có giảm đau không?

Không. Chỉ có tác dụng an thần, không có tác dụng giảm đau. Đối với phẫu thuật hoặc thủ thuật kèm đau đớn, cần dùng thuốc giảm đau riêng.

Con sợ tiếng sấm, có thể dùng không?

Acepromazine thường được sử dụng để giảm phản ứng căng thẳng ở chó và mèo khi nghe những tiếng động lớn như sấm sét hoặc pháo hoa. Tuy nhiên, bản thân loại thuốc này không có tác dụng chống lo âu trực tiếp, nên trong trường hợp phản ứng sợ hãi nghiêm trọng, việc kê đơn kết hợp với thuốc chống lo âu sẽ mang lại hiệu quả cao hơn. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ thú y để được kê đơn phù hợp.

Lần trước dùng tốt, lần sau có thể dùng cùng liều lượng không?

Liều lượng thay đổi tùy theo cân nặng·trạng thái sức khỏe·thuốc phối hợp vào từng thời điểm. Hãy được kê đơn sau khi khám bác sĩ thú y mỗi lần.

Sau khi an thần đã qua vài giờ vẫn còn lảo đảo. Có bình thường không?

Acepromazine có thời gian bán hủy dài khoảng 16 giờ, vì vậy tình trạng lảo đảo hoặc buồn ngủ có thể kéo dài trong thời gian đáng kể. Tuy nhiên, nếu nhịp thở chậm hoặc nướu nhợt nhạt, hãy liên hệ ngay với bệnh viện.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

So sánh bệnh viện thú y cấp 1 và cấp 2

Tác dụng và hướng dẫn bổ sung Vitamin C

7 giống chó chân ngắn hàng đầu

Mèo có được ăn trứng sống không? Tổng hợp các rủi ro và giải pháp thay thế

Mèo có được ăn quả mâm xôi không? Hướng dẫn hoàn chỉnh về liều lượng cho mèo

Mèo có được ăn bí đỏ không? Tổng hợp cách cho ăn và lợi ích

Mèo có được ăn khoai tây không? Tổng hợp những điểm cần lưu ý khi cho mèo ăn khoai tây

Mèo có được ăn thịt heo không? Tổng hợp cách cho ăn an toàn

Mèo có được ăn bỏng ngô không? Tổng hợp những lưu ý khi cho mèo ăn

Mèo có được ăn dứa không? Hướng dẫn hoàn chỉnh về liều lượng cho mèo ăn dứa

Tài liệu tham khảo

[1] Plumb's Veterinary Drug Handbook, 10th Edition - Acepromazine Maleate

[2] Handbook of Veterinary Pharmacology - Phenothiazine Tranquilizers

[3] Introduction to Animal Behavior and Veterinary Behavioral Medicine - MDR1 mutation on sedation after intravenous administration of acepromazine. J. Vet. Intern. Med. 30: 636-641