Thích

Chia sẻ

Tổng hợp thời điểm và các loại vắc-xin cho chó con

Miễn dịchCẩm nang phòng ngừaHội đồng cố vấn thú y Meongsiljang

Điều quan trọng nhất là bắt đầu tiêm phòng cho chó con từ 6~8 tuần tuổi và hoàn thành đầy đủ các mũi tiêm cơ bản. Chúng tôi đã tổng hợp một cách trực quan sự khác biệt giữa vắc-xin cốt lõi và vắc-xin tùy chọn, cùng lịch tiêm theo từng tuần tuổi.

Tiêm phòng cho chó con, khi nào và tiêm loại nào?

Hình minh họa chú chó con chuẩn bị tiêm phòng tại phòng khám thú y

Tiêm phòng cho chó con là phương pháp chăm sóc sức khỏe thiết yếu, bắt đầu từ 6~8 tuần tuổi nhằm hình thành miễn dịch đối với các bệnh truyền nhiễm chính. Chó con là giai đoạn kháng thể mẹ truyền dần suy giảm nên rất dễ mắc các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm đến tính mạng. Các bệnh như Care (Canine Distemper) và Parvovirus (Canine Parvovirus) có tỷ lệ tử vong cao khi mắc, và tiêm phòng là biện pháp phòng ngừa chắc chắn duy nhất. Tiêm phòng được chia thành vắc-xin cốt lõi bắt buộc cho mọi chú chó con và vắc-xin tùy chọn được lựa chọn tùy theo môi trường sống. Trong cẩm nang này, chúng tôi sẽ tổng hợp một cách trực quan thời điểm tiêm, các loại vắc-xin và lịch tiêm.

Hãy chắc chắn kiểm tra trước khi tiêm

Chó con có tình trạng sức khỏe không tốt cần hoãn tiêm. Trước khi tiêm phải cho chó khám sức khỏe với bác sĩ thú y và tẩy giun trước. Nguyên tắc là không tiêm khi chó bị sốt, có triệu chứng tiêu chảy·nôn mửa hoặc chán ăn. Nếu là chú chó con mới nhận nuôi, hãy để bé thích nghi với môi trường mới ít nhất khoảng 1 tuần rồi mới bắt đầu tiêm.

Vắc-xin cốt lõi bắt buộc cho mọi chú chó con

Vắc-xin cốt lõi là loại vắc-xin được Hiệp hội Thú y Thú nhỏ Thế giới (WSAVA) khuyến nghị tiêm cho mọi chú chó con. Chúng phòng ngừa những bệnh có tỷ lệ tử vong cao hoặc để lại di chứng nghiêm trọng khi mắc. Theo phân loại trong hướng dẫn thú y, vắc-xin cốt lõi bao gồm Care, Parvovirus, Adenovirus và bệnh dại (bệnh dại là quy định pháp lý nên sẽ được đề cập riêng ở phần sau).

Care (Distemper): Là bệnh do virus gây sốt cao, triệu chứng hô hấp và triệu chứng thần kinh. Tỷ lệ tử vong rất cao, và ngay cả sau khi hồi phục vẫn có thể để lại di chứng ở hệ thần kinh.

Parvovirus: Gây tiêu ra máu nặng và nôn mửa, đặc biệt nguy hiểm đến tính mạng đối với chó con. Bệnh có tính lây lan rất mạnh và tồn tại trong môi trường suốt nhiều tháng.

Adenovirus (Canine Adenovirus): Gây viêm gan và bệnh đường hô hấp. Vắc-xin sử dụng type CAV-2, và khi nhiễm bệnh có thể dẫn đến tổn thương gan nghiêm trọng.

Parainfluenza: Gây các triệu chứng hô hấp như ho, sổ mũi. Thường được đưa vào cùng trong vắc-xin tổng hợp để tiêm, nhưng theo hướng dẫn thì được phân loại là vắc-xin không cốt lõi (tùy chọn), lựa chọn tùy theo môi trường sống và mức độ nguy cơ. Triệu chứng có thể nặng hơn khi đồng nhiễm với các tác nhân gây bệnh khác.

Hình minh họa lọ vắc-xin và ống tiêm dùng để tiêm phòng

Vắc-xin tùy chọn quyết định theo môi trường sống

Vắc-xin tùy chọn được quyết định sau khi trao đổi với bác sĩ thú y, tùy theo môi trường sống và mức độ nguy cơ nhiễm bệnh của chó.

Kennel Cough (ho cũi chó): Là bệnh truyền nhiễm gây ho khan nặng. Nếu ở môi trường thường xuyên tiếp xúc với những chú chó khác như nhà trẻ, khách sạn, tiệm làm đẹp thú cưng thì nên tiêm.

Leptospira: Là bệnh do vi khuẩn lây nhiễm qua nước hoặc đất bị ô nhiễm. Bệnh có thể lây sang người nên được khuyến nghị cho những chú chó hoạt động ngoài trời nhiều.

Cúm chó (Canine Influenza): Gây các triệu chứng hô hấp và nên cân nhắc tiêm cho những chú chó sống trong môi trường tập thể.

Theo giáo trình thú y, vắc-xin Leptospira có phạm vi hiệu quả khác nhau tùy theo serotype (týp huyết thanh), nên việc tiêm có cân nhắc tình hình dịch tễ theo từng khu vực là rất quan trọng.

Vắc-xin bệnh dại là nghĩa vụ pháp lý

Bệnh dại có thể lây nhiễm cho mọi loài động vật có vú và là căn bệnh nguy hiểm đến tính mạng, không có phương pháp điều trị một khi phát bệnh. Vì bệnh cũng lây sang người nên theo Luật Phòng chống Bệnh truyền nhiễm gia súc trong nước, chó nuôi đã đăng ký bắt buộc phải được tiêm phòng bệnh dại. Thông thường mũi tiêm đầu tiên được thực hiện sau 3 tháng tuổi, sau đó tiêm nhắc lại hàng năm. Hãy nhớ lưu giữ giấy chứng nhận tiêm phòng. Vào mùa xuân hàng năm, chính quyền địa phương triển khai tiêm phòng dại tập thể, nên hãy kiểm tra lịch trình để tận dụng. Nếu không tiêm phòng dại, bạn có thể bị xử phạt hành chính nên hãy nhớ thực hiện đầy đủ.

Xem lịch tiêm theo từng tuần tuổi một cách trực quan

Dưới đây là lịch tiêm phòng thông thường cho chó con. Vắc-xin tổng hợp là vắc-xin phối hợp phòng ngừa đồng thời Care, Parvovirus, Adenovirus và Parainfluenza.

Thời điểm	Nội dung tiêm
6~8 tuần tuổi	Vắc-xin tổng hợp mũi 1
8~10 tuần tuổi	Vắc-xin tổng hợp mũi 2
10~12 tuần tuổi	Vắc-xin tổng hợp mũi 3 + Kennel Cough
12~14 tuần tuổi	Vắc-xin tổng hợp mũi 4 + Leptospira mũi 1
14~16 tuần tuổi	Vắc-xin tổng hợp mũi 5 + Bệnh dại mũi 1 + Leptospira mũi 2
Hàng năm	Tiêm nhắc lại vắc-xin tổng hợp + Tiêm nhắc lại bệnh dại

Sau tiêm, những phản ứng sau đây là bình thường

Sau khi tiêm có thể xuất hiện những phản ứng nhẹ. Hầu hết sẽ tự biến mất trong vòng 1~2 ngày, nhưng nếu biết trước bạn sẽ không bối rối.

Sưng tại vị trí tiêm: Chỗ tiêm có thể hơi sưng lên. Thường sẽ xẹp xuống trong vài ngày.

Chán ăn và uể oải: Trong ngày tiêm, chó có thể kém năng lượng hơn bình thường và không chịu ăn. Hãy để bé nghỉ ngơi thật thoải mái khoảng một ngày.

Sốt nhẹ: Chó có thể bị sốt nhẹ. Nếu sốt cao kéo dài trên một ngày, hãy đưa đến phòng khám.

Trong ngày tiêm, nên tránh tắm và vận động mạnh, hãy để bé nghỉ ngơi yên tĩnh.

Illustration of a puppy resting comfortably after vaccination

Chó cỡ nhỏ và chó có tiền sử dị ứng cần đặc biệt lưu ý

Chó cỡ nhỏ có thể phản ứng với vắc-xin mạnh hơn so với trọng lượng cơ thể. Các phản ứng dị ứng như sưng mặt, nôn mửa nặng, khó thở tuy hiếm gặp nhưng vẫn có thể xảy ra, nên sau khi tiêm hãy chờ tại phòng khám ít nhất 30 phút để theo dõi các phản ứng bất thường. Nếu trước đây chó từng có phản ứng dị ứng sau tiêm vắc-xin, nhất định phải báo trước cho bác sĩ thú y.

Chó trưởng thành cũng cần tiêm nhắc lại hàng năm

Ngay cả chó trưởng thành đã hoàn thành các mũi tiêm cơ bản cũng cần tiêm nhắc lại định kỳ để duy trì miễn dịch. Tuy nhiên, thời gian duy trì miễn dịch khác nhau tùy từng loại vắc-xin. Thành phần virus trong vắc-xin tổng hợp (DAP) như Care·Parvo·Adenovirus có thời gian duy trì miễn dịch tương đối dài. Ngược lại, vắc-xin Leptospira hoặc Kennel Cough (Bordetella·Parainfluenza) có thời gian duy trì miễn dịch ngắn nên được khuyến nghị tiêm nhắc lại hàng năm. Bệnh dại được tiêm nhắc lại định kỳ theo yêu cầu pháp lý·địa phương. Gần đây, phương pháp xét nghiệm hiệu giá kháng thể để trước tiên kiểm tra xem miễn dịch trong cơ thể có đủ hay không, sau đó chỉ tiêm những vắc-xin cần thiết cũng đang được áp dụng. Vắc-xin cốt lõi có xu hướng duy trì miễn dịch lâu dài, nên thay vì tiêm nhất loạt hàng năm, người ta cũng điều chỉnh khoảng cách tiêm nhắc lại tùy theo kết quả xét nghiệm hiệu giá kháng thể. Tốt nhất là trao đổi với bác sĩ thú y để lập kế hoạch tiêm phù hợp với tình trạng của chú chó nhà mình.

Hình minh họa chú chó trưởng thành đang khám sức khỏe định kỳ tại phòng khám thú y

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Frequently Asked Questions

Nếu không tiêm phòng thì sẽ ra sao?

Do miễn dịch không được hình thành nên nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm đến tính mạng như Care, Parvovirus tăng cao đáng kể. Đặc biệt, chó con khi nhiễm bệnh có thể có tỷ lệ tử vong rất cao.

Tôi đã lỡ mất thời điểm tiêm thì phải làm sao?

Dù muộn thì bắt đầu từ bây giờ vẫn được. Bạn hãy trao đổi với bác sĩ thú y để lập lại lịch tiêm mới phù hợp với độ tuổi và tình trạng sức khỏe hiện tại.

Sau khi tiêm phòng có thể đi dạo không?

Trong ngày tiêm nên tránh vận động mạnh. Từ ngày hôm sau, đi dạo nhẹ nhàng thì không sao, nhưng trước khi hoàn thành các mũi tiêm cơ bản, nên tránh những nơi tiếp xúc nhiều với chó khác để đảm bảo an toàn.

Có thể tiêm vắc-xin tổng hợp và vắc-xin bệnh dại trong cùng một ngày không?

Có thể tiêm trong cùng một ngày. Tuy nhiên, tốt nhất là để bác sĩ thú y quyết định sau khi kiểm tra tình trạng sức khỏe của chó. Đối với chó cỡ nhỏ hoặc chó con, đôi khi người ta chia ra tiêm riêng.

Chó nhà tôi đã trưởng thành nhưng chưa từng tiêm phòng lần nào. Bây giờ có nên tiêm không?

Có, chó trưởng thành cũng cần tiêm phòng. Chó trưởng thành chưa được tiêm các mũi cơ bản thông thường sẽ tiêm 2 mũi cách nhau 2~4 tuần, sau đó tiêm nhắc lại hàng năm. Hãy trao đổi với bác sĩ thú y để lập kế hoạch phù hợp.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Các loại thuốc phòng giun tim ở chó và hướng dẫn dùng thuốc

Chi phí tiêm phòng cho chó tốn bao nhiêu?

Tài liệu tham khảo

[1] Day MJ, Horzinek MC, Schultz RD, Squires RA. WSAVA Guidelines for the Vaccination of Dogs and Cats. Journal of Small Animal Practice. 2016.

[2] Ford RB, Larson LJ, McClure KD, et al. 2017 AAHA Canine Vaccination Guidelines. Journal of the American Animal Hospital Association. 2017;53(5):243-251.

[3] Clinical Medicine of the Dog and Cat, 4th Ed — Chapter 20: Infectious Diseases and Vaccination

[4] The Veterinary Workbook of Small Animal Clinical Cases — The New Puppy Wellness Examination