Thích

Chia sẻ

Phát hiện sớm ung thư ở mèo — Hướng dẫn kiểm tra 7 vị trí tại nhà hàng tháng

Khối u/Ung thưCẩm nang phòng ngừaDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Ung thư ở mèo càng được phát hiện sớm thì tỷ lệ điều trị thành công càng cao. Chỉ cần chủ nuôi kiểm tra 7 vị trí tại nhà mỗi tháng cũng có thể nhanh chóng nhận biết khối u.

Tự kiểm tra ung thư ở mèo là gì?

Chủ nuôi để mèo ngồi trên đùi và nhẹ nhàng xoa lưng

Tự kiểm tra ung thư ở mèo là phương pháp kiểm tra tại nhà, trong đó chủ nuôi trực tiếp sờ nắn các vị trí quy định hàng tháng để xác nhận sự thay đổi và phát hiện sớm khối u. Điều thực sự quan trọng là tính kiên trì. Mèo có bản năng che giấu cơn đau rất mạnh, nếu chủ nuôi không sờ nắn thì nhiều khối u phổ biến như u lympho, u tuyến vú, u tế bào mast thường chỉ được phát hiện khi đã tiến triển khá lâu. Kiểm tra 7 vị trí vào cùng một ngày, theo cùng một thứ tự mỗi tháng sẽ giúp không bỏ sót bất kỳ thay đổi nhỏ nào.

Những điều cần biết trước khi tự kiểm tra

Tự kiểm tra không thay thế cho việc khám bệnh tại bệnh viện. Không phải mọi khối u sờ thấy đều là ung thư, nhưng ngược lại cũng có nhiều khối u nội tạng không sờ thấy được. Tự kiểm tra là "công cụ để nhận biết nhanh", nếu có bất thường cần đến bệnh viện thú y trong vòng 24~48 giờ để được chẩn đoán chính xác như xét nghiệm chọc hút kim nhỏ. Mèo trên 7 tuổi được khuyến nghị nên thực hiện kiểm tra sức khỏe định kỳ 1 lần/năm.

Vị trí kiểm tra 1 — Đầu, cổ, dưới cằm

Bắt đầu từ đầu. Nhẹ nhàng sờ vào bên trong và phía sau hai tai, dùng ngón cái và ngón trỏ nhẹ nhàng nắm phần dưới cằm (hạch bạch huyết dưới hàm). Bình thường, kích thước hạt đậu cũng khó sờ thấy là chuyện thường. - Khối u dưới cằm: Hạch bạch huyết dưới hàm to lên có thể là dấu hiệu của bệnh toàn thân như u lympho - Vảy cứng ở đầu tai: Mèo lông trắng dễ bị u tế bào vảy ở vị trí này (tai, mũi, mí mắt, vùng trước tai) - Khối u nướu·thay đổi màu sắc: U khoang miệng ở mèo phần lớn là ác tính và u tế bào vảy là phổ biến nhất Vị trí sâu trong cổ (ví dụ: tuyến giáp) bình thường khó sờ thấy, nếu hai bên hạch bạch huyết không đối xứng hoặc to hơn hạt đậu hãy ghi chú ngay và kiểm tra tại bệnh viện.

Vị trí kiểm tra 2 — Vai, chân trước, ngực

Từ cổ, trượt tay từ từ sang vai. Lần lượt sờ vào phía trước vai (hạch bạch huyết trước vai), nách (hạch bạch huyết nách), bên trong chân trước. Khối u da có thể xuất hiện ở bất kỳ vị trí nào nên đừng quên sờ vào ngực và sườn. - Khối u trước vai: Khả năng phì đại hạch bạch huyết trước vai - Khối u bên trong chân trước: Có thể là lành tính (u mỡ) nhưng không thể phân biệt bằng cách sờ nên cần xét nghiệm - Ngực cứng·ho·thở nhanh: Khả năng u lồng ngực (u lympho, v.v.) Đặc biệt nếu vùng ngực cứng hoặc nhịp thở nhanh thì cần chụp X-quang lồng ngực, nếu nghi ngờ u lympho thì khuyến nghị chụp X-quang lồng ngực theo 3 hướng (ngang phải, ngang trái, bụng-lưng).

Bàn tay nhẹ nhàng sờ vào vai và bên trong chân trước của mèo

Vị trí kiểm tra 3 — Tuyến vú (quan trọng nhất)

Tuyến vú là vị trí quan trọng nhất trong tự kiểm tra ung thư ở mèo. U tuyến vú là loại u phổ biến thứ ba ở mèo sau u da và u hệ tạo máu, chiếm tối đa 17% các khối u ở mèo cái. Hơn nữa, u lành tính rất hiếm và phần lớn là ác tính (ung thư biểu mô tuyến) nên việc tìm kiếm sớm là rất quan trọng. Sờ nhẹ nhàng xung quanh 8 núm vú (4 cặp mỗi bên) xem có khối u kích thước hạt đậu nào không. - Tư thế: Mèo nằm, dùng lòng bàn tay ép nhẹ nhàng toàn bộ bụng - Kiểm tra: Khối u cứng ngay dưới núm vú, sự bất đối xứng trái phải, có dịch tiết hay không - Nhóm nguy cơ cao: Mèo cái chưa triệt sản, mèo cao tuổi Kích thước khối u ảnh hưởng đến tiên lượng, nếu đường kính vượt quá 3cm thì tiên lượng sẽ xấu hơn theo báo cáo. Vì vậy, việc phát hiện khi còn nhỏ là then chốt, nếu tìm thấy khối u cần ngay lập tức đến bệnh viện để kiểm tra hạch bạch huyết vùng và chụp X-quang lồng ngực nhằm đánh giá tình trạng di căn.

Vị trí kiểm tra 4~5 — Bụng, lưng, chân sau

Sau tuyến vú, hãy ấn nhẹ nhàng toàn bộ bụng để xem có sự cứng bất thường hoặc khối u nào ở ruột và các cơ quan trong khoang bụng không. Ruột non của mèo tương đối dễ sờ thấy, nếu thành ruột thay đổi độ dày, bất đối xứng, sờ thấy khối u hoặc đau khi ấn thì là tín hiệu bất thường. Vuốt dọc hai bên cột sống theo lưng để kiểm tra khối u dưới da, và nắm phần bẹn (hạch bạch huyết bẹn) và sau đầu gối (hạch bạch huyết khoeo) của chân sau. - Bụng chướng·phản ứng đau: Khả năng u trong khoang bụng hoặc tràn dịch màng bụng - Nốt cứng trên lưng·dưới da: Có thể là lành tính hoặc ác tính nên không nên kết luận bằng cách sờ mà cần kiểm tra bằng xét nghiệm - Hạch bạch huyết bẹn phì đại: Có thể là dấu hiệu di căn của u ở nửa thân dưới Nếu mèo đặc biệt không thích bị sờ ở một vị trí nào đó thì có nghĩa là nó đang đau.

Khối u lành tính vs u ác tính — Sự khác biệt khi sờ nắn

Hạng mục	Lành tính (u mỡ, nang, v.v.)	Nghi ngờ ác tính	Tiêu chuẩn đến bệnh viện ngay
Cảm giác khi sờ	Mềm và đàn hồi	Cứng và cố định	Cứng như đá
Sự di động	Di chuyển dễ dàng dưới da	Bám vào mô không di chuyển	Hoàn toàn không di chuyển
Tốc độ phát triển	Gần như không đổi trong vài tháng	To ra trong 1~2 tuần	Gấp đôi trong 1 tuần
Phản ứng đau	Không phản ứng khi sờ	Không thích khi sờ	Thét lên·cắn khi chạm vào
Bề mặt	Mượt mà	Gồ ghề·loét	Chảy máu·dịch

Bảng chỉ mang tính tham khảo. Dù trông lành tính cũng cần xác nhận bằng xét nghiệm chọc hút kim nhỏ để đảm bảo an toàn.

Phương pháp tự kiểm tra đúng cách — Cùng một ngày mỗi tháng

Tự kiểm tra, tính kiên trì quan trọng hơn phương pháp. Hãy chọn ngày 1 hàng tháng hoặc ngày dễ nhớ với chủ nuôi và thực hiện theo cùng một thứ tự trong 5 phút. - Thời điểm: Khi buồn ngủ và thoải mái sau bữa ăn - Địa điểm: Trên chăn mà mèo thích, trên đùi - Thứ tự: Đầu → Cổ → Vai → Chân trước → Tuyến vú → Bụng → Lưng → Chân sau → Đuôi - Ghi chép: Khi phát hiện khối u, ghi chú vị trí và kích thước kèm theo ảnh Nếu mèo không thích, hãy chia nhỏ và thực hiện cùng với đồ ăn vặt. Nếu áp đặt thì tháng sau mèo sẽ có phản ứng từ chối.

Chủ nuôi kiểm tra vùng bụng và tuyến vú khi mèo nằm thoải mái

Nhóm nguy cơ cao — Kiểm tra thường xuyên và kỹ lưỡng hơn

Những con mèo sau nên được kiểm tra thường xuyên hơn hàng tháng (1 lần/2 tuần) và khám sức khỏe định kỳ tại bệnh viện thú y ít nhất 2 lần/năm. - Mèo cao tuổi (khuyến nghị chăm sóc sức khỏe cho mèo già từ 7 tuổi trở lên) - Mèo cái chưa triệt sản (nguy cơ u tuyến vú) - Mèo lông trắng (nguy cơ u tế bào vảy — tai, mũi, mí mắt) - Mèo dương tính với virus: FeLV liên quan đến u lympho, mèo dương tính FIV có nguy cơ phát triển khối u cao gấp khoảng 5 lần - Mèo từng có tiền sử cắt bỏ khối u Nhóm này có thể tiến triển nhanh ngay cả với những thay đổi nhỏ, vì vậy nếu cảm thấy "có gì đó không ổn" hãy không do dự mà đến bệnh viện.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-05-07

Câu hỏi thường gặp

Tất cả các khối u sờ thấy đều là ung thư sao?

Không phải. Phổ biến nhất là các tổn thương lành tính như u mỡ, nang, áp xe. Tuy nhiên, không thể phân biệt lành tính hay ác tính bằng cách sờ. Khi phát hiện cần xác nhận bằng xét nghiệm tế bào chọc hút kim nhỏ.

Phải đến bệnh viện khi khối u nhỏ đến mức nào?

Với khối u, tiêu chí quan trọng hơn kích thước là việc nó "mới xuất hiện" hay "tiến triển to dần". Đặc biệt, ở tuyến vú của mèo, kích thước khối u ảnh hưởng trực tiếp đến tiên lượng (các báo cáo cho thấy tiên lượng xấu đi khi đường kính vượt quá 3 cm), vì vậy việc phát hiện sớm khi khối u còn nhỏ là rất quan trọng. Ngay cả khi khối u nhỏ, nếu là khối u mới sờ thấy, bạn nên đưa mèo đến bệnh viện để thực hiện xét nghiệm chọc hút tế bào bằng kim.

Ung thư nội tạng không thể phát hiện bằng tự kiểm tra sao?

Đúng vậy. Các khối u nội tạng như u lympho thận, gan, lách, ruột non rất khó phát hiện bằng cách sờ. Vì vậy, mèo trên 7 tuổi nên thực hiện xét nghiệm máu và siêu âm bụng 1~2 lần/năm.

Mèo quá ghét việc tự kiểm tra. Phải làm sao?

Đừng làm hết một lần mà hãy chia theo vị trí trong vài ngày. Cho mèo ăn vặt và chỉ sờ trong 1~2 phút, sau đó dần tăng thời gian. Tạo thói quen từ khi còn nhỏ là tốt nhất.

Tại bệnh viện sẽ thực hiện những xét nghiệm nào?

Lần đầu tiên sẽ thực hiện xét nghiệm tế bào chọc hút kim nhỏ (FNA). Nếu kết quả không rõ ràng sẽ tiến hành sinh thiết, xét nghiệm máu, X-quang, siêu âm, CT. Nếu nghi ngờ u lympho sẽ bổ sung thêm xét nghiệm kiểu hình miễn dịch.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

7 điểm quản lý ung thư tế bào chuyển tiếp ở chó (ung thư bàng quang) do bác sĩ thú y chỉ ra — từ triệu chứng đến cách chăm sóc

7 điểm chăm sóc quan trọng mà chủ nuôi cần lưu ý đối với u hắc tố khoang miệng ở chó, do bác sĩ thú y đề xuất

Tổng hợp những gợi ý hàng đầu và tiêu chí lựa chọn về chăm sóc giảm nhẹ và nâng cao chất lượng cuộc sống cho chó mắc khối u

Đi dạo mùa hè cho chó, từ bao nhiêu độ là nguy hiểm? — Hướng dẫn hoàn chỉnh về phòng ngừa và xử lý cấp cứu say nắng

Các loại thuốc tẩy giun cho chó và lịch trình dùng thuốc

Các loại thuốc phòng giun tim ở chó và hướng dẫn dùng thuốc

Phòng ngừa nhiễm trùng đường tiết niệu ở chó — Hướng dẫn về lượng nước uống và môi trường vệ sinh

Phòng ngừa tiểu đường ở mèo — Hướng dẫn cốt lõi về kiểm soát cân nặng và tránh thức ăn nhiều carb

Hướng dẫn phòng ngừa bọ chét và ve — Quản lý theo mùa và cách chọn thuốc

Hướng dẫn chăm sóc sức khỏe chó già (sau 7 tuổi)

Tài liệu tham khảo

[1] Little SE, The Cat: Clinical Medicine and Management, 2nd Edition, Chapter 31 Feline Oncology, Elsevier, 2020

[2] Schaer M & Gaschen F, Clinical Medicine of the Dog and Cat, 4th Edition, CRC Press, 2017

[3] Hill P, 100 Top Consultations in Small Animal General Practice — The dog or cat with a cutaneous lump or swelling, Wiley-Blackwell

[4] Withrow SJ, Vail DM, Page RL, Withrow & MacEwen's Small Animal Clinical Oncology, 6th Edition, Elsevier, 2019