Thích

Chia sẻ

Tác dụng và cách bổ sung Selen

Miễn dịchBách khoa thành phầnDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Selen là khoáng chất thiết yếu giúp tăng cường hệ miễn dịch và chức năng tuyến giáp cho chó và mèo. Bài viết tổng hợp liều lượng khuyến nghị và những lưu ý về dư thừa.

Selen là gì?

Selen là một khoáng chất vi lượng thiết yếu giúp tạo ra các enzyme chống oxy hóa và bảo vệ tế bào miễn dịch trong cơ thể chó và mèo. Điều quan trọng nhất là kiểm soát liều lượng. Thiếu Selen có thể làm suy giảm miễn dịch và gây rối loạn cơ, nhưng dư thừa lại gây nguy cơ ngộ độc. Thức ăn thường đã chứa đủ lượng Selen nên không nên tự ý bổ sung thêm.

Vai trò của Selen

Selen thực hiện nhiều vai trò khác nhau trong cơ thể. Đặc biệt, nó là thành phần cốt lõi của hệ thống chống oxy hóa ngăn ngừa tổn thương tế bào.

Tác dụng chống oxy hóa: Cấu thành enzyme glutathione peroxidase (GPx) để bảo vệ tế bào khỏi các gốc tự do và stress oxy hóa

Chức năng liên quan đến miễn dịch: Là một khoáng chất vi lượng thiết yếu, Selen cần thiết cho các chức năng sinh lý bình thường và mối liên hệ với chức năng miễn dịch cũng đang được nghiên cứu

Chức năng tuyến giáp: Selen là thành phần cấu tạo của các selenoenzyme (deiodinase) tham gia vào quá trình chuyển hóa hormone tuyến giáp. Nghiên cứu trên động vật nhai lại báo cáo rằng khi thiếu Selen, quá trình chuyển đổi T4 thành T3 trong mô bị ức chế. Ở mèo, nghiên cứu cho thấy nồng độ Selen trong thức ăn càng cao thì T3 huyết thanh càng tăng, và nồng độ Selen huyết thanh với T3 có mối tương quan thuận

Sức khỏe sinh sản: Không có dữ liệu trực tiếp về lượng Selen cần thiết trong thời kỳ mang thai và cho con bú, nên giả định rằng mức độ đủ trong giai đoạn phát triển (0,3mg trên 1kg thức ăn, chuẩn 4.000kcal) sẽ phù hợp cho cơ quan sinh sản

Sức khỏe cơ bắp: Khi thiếu hụt có thể xuất hiện biến tính và phù nề cơ xương, cũng như các bất thường cơ tim (biến tính tế bào cơ tim, hoại tử dưới nội tâm mạc)

Tổng quan về Selen

Thận trọng

셀레늄(Selenium)

항산화·면역력·갑상샘 기능 지원

Liều khuyến nghị: 강아지 약 87μg/1000kcal, 고양이 약 75μg/1000kcal

미국국립연구위원회 권장

Nghiên cứu y khoa thú y nói gì?

Ủy ban Nghiên cứu Quốc gia Hoa Kỳ (NRC) phân loại Selen là khoáng chất vi lượng thiết yếu cho cả chó và mèo. Theo sách giáo khoa dinh dưỡng thú y, hàm lượng Selen trong nguyên liệu thức ăn khác nhau đáng kể tùy thuộc vào loại nguyên liệu và nồng độ Selen trong đất trồng ngũ cốc, đồng thời hàm lượng Selen trong mô động vật cũng thay đổi theo nồng độ thức ăn được tiêu thụ. Mối quan hệ giữa Selen và chuyển hóa hormone tuyến giáp được báo cáo dưới dạng quá trình chuyển đổi T4 thành T3 bị ức chế khi thiếu hụt ở động vật nhai lại; ở mèo, nghiên cứu cho thấy nồng độ Selen trong thức ăn càng cao thì T3 huyết thanh càng tăng và có mối tương quan thuận giữa Selen huyết thanh và T3. Tuy nhiên, bằng chứng khẳng định mối liên hệ này trực tiếp gây ra bệnh cụ thể vẫn còn hạn chế. Về khả năng sinh học, thức ăn khô (ép đùn) (khoảng 53%) được báo cáo có tỷ lệ hấp thu Selen cao hơn thức ăn hộp (khoảng 30%).

Liều lượng khuyến nghị (theo tiêu chuẩn Ủy ban Nghiên cứu Quốc gia Hoa Kỳ)

Chó trưởng thành được khuyến nghị khoảng 87μg trên 1.000kcal, mèo trưởng thành khoảng 75μg trên 1.000kcal. Những bé ăn thức ăn hoàn chỉnh bán trên thị trường phần lớn đã đáp ứng tiêu chuẩn này. Nếu muốn bổ sung bằng thực phẩm chức năng, bắt buộc phải tham khảo ý kiến bác sĩ thú y trước khi quyết định. Lượng cần thiết thay đổi tùy theo cân nặng, tình trạng sức khỏe và thành phần thức ăn hiện tại.

Thực phẩm giàu Selen

Có nhiều nguồn cung cấp Selen mà chó và mèo có thể ăn theo chế độ tự nhiên.

Protein động vật: Giàu có trong cá hồi, cá ngừ, lòng đỏ trứng, gan gà

Nội tạng: Đặc biệt tập trung nhiều ở gan và thận

Hải sản: Cá cơm, tôm cũng là nguồn tốt

Đậu Brazil: Là nguồn tốt nhất theo tiêu chuẩn người nhưng không khuyến nghị cho thú cưng ăn trực tiếp

Chiết xuất men: Dạng hấp thu tốt thường có trong thức ăn và thực phẩm chức năng

Triệu chứng thiếu hụt và dư thừa

Triệu chứng thiếu hụt: Có thể xuất hiện biến tính và phù nề cơ xương, bất thường cơ tim (biến tính tế bào cơ tim, hoại tử dưới nội tâm mạc), chán ăn, khó thở. Tuy nhiên, trường hợp này không phổ biến nếu chỉ ăn thức ăn bán sẵn đều đặn.

Triệu chứng dư thừa (ngộ độc): Tiêu thụ quá nhiều Selen có thể gây thiếu máu hồng cầu nhỏ nhược sắc và tổn thương gan nghiêm trọng (hoại tử tế bào gan, xơ gan). Khi tiếp xúc mãn tính, đã báo cáo các trường hợp da và lông khô, đi lại bất thường (khập khiễng), tăng sinh màng xương quanh khớp, đổi màu răng và khuyết men răng. Việc tự ý kết hợp nhiều loại thực phẩm chức năng hoặc cho ăn quá nhiều nội tạng hàng ngày là nguy hiểm.

Lưu ý khi sử dụng thực phẩm chức năng Selen

Selen là khoáng chất có thể gây ngộ độc nghiêm trọng như thiếu máu hoặc tổn thương gan nếu dư thừa, dù thiếu cũng là vấn đề. Theo báo cáo sách giáo khoa, nồng độ Selen trong thức ăn gây ngộ độc ở chó (khoảng 5,0mg/kg) cao hơn nhiều so với mức khuyến nghị, nhưng không vì thế mà tự ý bổ sung vì tích lũy có thể gây nguy hiểm. Nếu đang dùng thực phẩm chức năng tổng hợp hoặc thức ăn hoàn chỉnh, việc bổ sung thêm sản phẩm Selen có thể dẫn đến dư thừa. Đặc biệt, mèo chưa có đủ dữ liệu để xác định giới hạn an toàn (SUL) nên cần thận trọng hơn. Những bé mắc bệnh tuyến giáp, thận hoặc gan bắt buộc phải tham khảo ý kiến bác sĩ thú y trước khi quyết định cho ăn.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-19

Câu hỏi thường gặp

Cho chó ăn đậu Brazil có bổ sung được Selen không?

Không khuyến nghị. Chỉ một hạt đậu Brazil cũng chứa hàm lượng Selen rất cao, chó nhỏ có thể đạt lượng gây ngộ độc chỉ sau một lần ăn. Ngoài ra, hàm lượng chất béo cao cũng gây nguy cơ viêm tụy.

Có nên cho ăn thực phẩm chức năng Selen riêng để tăng cường miễn dịch không?

Đối với những bé ăn thức ăn hoàn chỉnh, phần lớn là không cần thiết. Nếu nghi ngờ thiếu hụt, việc cho ăn theo chỉ định của bác sĩ thú y sau xét nghiệm máu là an toàn hơn.

Bệnh cường giáp ở mèo và Selen có mối quan hệ như thế nào?

Selen là thành phần cấu tạo của selenoenzyme tham gia vào quá trình chuyển hóa hormone tuyến giáp. Ở động vật nhai lại, đã có báo cáo rằng thiếu Selen ức chế quá trình tạo T3 trong mô; nghiên cứu trên mèo cho thấy nồng độ Selen trong thức ăn càng cao thì T3 huyết thanh càng tăng và có mối tương quan thuận giữa Selen huyết thanh và T3. Ngoài ra, Selen được báo cáo có nhiều hơn trong thức ăn mèo dạng hộp (ướt) so với dạng khô. Tuy nhiên, không thể khẳng định mối liên hệ này trực tiếp gây ra bệnh cường giáp, nên nếu nghi ngờ mèo mắc bệnh cường giáp, không tự ý điều chỉnh Selen mà phải quản lý theo chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ thú y.

Những bé đang mang thai hoặc cho con bú có cần nhiều Selen hơn không?

Trong thời kỳ mang thai và cho con bú, nhu cầu dinh dưỡng nói chung tăng lên, nhưng nếu cho ăn thức ăn chuyên biệt cho mèo/chó mang thai thì lượng Selen cũng được đáp ứng. Không cần bổ sung thêm.

Làm sao biết được thiếu Selen qua xét nghiệm nào?

Đánh giá qua xét nghiệm nồng độ Selen huyết thanh/toàn máu, đo hoạt tính glutathione peroxidase. Nếu tình trạng lông da bất thường hoặc yếu cơ kéo dài cần tham khảo ý kiến bác sĩ thú y.

Chia sẻ