Thích

Chia sẻ

Chó mèo bị tiêu chảy có lây sang người không — Triệu chứng và cách phòng ngừa nhiễm Salmonella

Tiêu hóaCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Nhiễm Salmonella là bệnh do vi khuẩn lây từ động vật sang người, gây tiêu chảy, sốt, mất nước. Cho ăn thịt sống hoặc thức ăn sống làm tăng nguy cơ.

Nhiễm Salmonella là gì?

Con chó nằm ủ rũ và con mèo đang quan sát bên cạnh

Nhiễm Salmonella là bệnh nhiễm trùng đường tiêu hóa do vi khuẩn Salmonella gây ra, có thể lây sang chó, mèo và người. Điều quan trọng nhất là phát hiện sớm và ngăn chặn lây lan trong gia đình. Nếu tiêu chảy có máu hoặc kéo dài trên 24 giờ, cần đưa đến bác sĩ thú y ngay lập tức. Chủ nuôi cũng cần tuân thủ các quy tắc vệ sinh như rửa tay sau khi xử lý phân và tách riêng bát đĩa. Đặc biệt, nếu nhà có trẻ em, người già hoặc phụ nữ mang thai, việc ngăn chặn đường lây nhiễm càng quan trọng.

Nguyên nhân và đường lây nhiễm

Salmonella chủ yếu xâm nhập qua miệng thông qua thức ăn·nước·phân bị ô nhiễm và sinh sôi trong ruột. Đường lây nhiễm phổ biến nhất ở thú cưng là ăn thịt sống, thức ăn sống (Raw diet), trứng chưa chín, xác chim hoặc động vật gặm nhấm ngoài trời. Theo sách giáo khoa Nội khoa Thú y, tỷ lệ phát hiện Salmonella trong phân của chó mèo ăn thức ăn sống cao hơn nhiều so với những con ăn thức ăn thông thường. Người bị nhiễm khi chạm vào phân, nước bọt hoặc bát đĩa bị ô nhiễm của thú cưng rồi đưa tay lên miệng mà không rửa tay.

Danh sách kiểm tra triệu chứng chính

Triệu chứng thường xuất hiện trong vòng 1~3 ngày sau khi nhiễm. Cả chó và mèo đều có triệu chứng đường tiêu hóa là chủ yếu. - Tiêu chảy: Tiêu chảy nước hoặc có chất nhầy·máu - Nôn mửa: Nôn mửa lặp lại, kèm theo giảm ăn - Sốt: Trên 38.5℃, cảm thấy nóng khi chạm vào - Mất nước: Nướu dính và giảm độ đàn hồi da - Mệt mỏi: Phản ứng chậm hơn bình thường và cố gắng trốn - Đau bụng: Tránh khi chạm vào bụng hoặc co rúm lại Thú cưng nhỏ tuổi, già hoặc suy giảm miễn dịch có thể nhanh chóng chuyển nặng thành nhiễm trùng huyết.

Hình minh họa các triệu chứng chính của nhiễm Salmonella ở thú cưng

Các tình huống cần đến bệnh viện ngay lập tức

Nếu có bất kỳ dấu hiệu nào dưới đây, cần đưa đến bác sĩ thú y ngay lập tức. Tiêu chảy có máu kéo dài trên 24 giờ, không thể uống nước do nôn mửa, nướu nhợt nhạt hoặc tím, sốt trên 40℃ hoặc ngược lại hạ thân nhiệt, con non·thú già lả đi và không phản ứng là các trường hợp cấp cứu. Salmonella nếu lan vào máu có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết và đe dọa tính mạng trong vài giờ.

Chẩn đoán như thế nào?

Chẩn đoán cơ bản là kiểm tra phân. Nuôi cấy trực tiếp vi khuẩn Salmonella từ phân hoặc xác nhận bằng xét nghiệm gen (PCR). Do nguy cơ lây nhiễm chéo, bác sĩ thú y sẽ lấy mẫu trong khi mặc đồ bảo hộ. Xét nghiệm máu để đánh giá tình trạng mất nước, chỉ số viêm và tổn thương cơ quan, trong trường hợp nặng có thể siêu âm bụng để kiểm tra phù ruột hoặc biến chứng. Đôi khi cũng thực hiện thêm xét nghiệm nhạy cảm để kiểm tra tình trạng kháng kháng sinh.

So sánh theo mức độ nhẹ·nặng·cấp cứu

Hạng mục	Nhẹ	Nặng	Cấp cứu
Tình trạng tiêu chảy	Phân lỏng 1~2 lần	Tiêu chảy nước lặp lại, kèm chất nhầy	Phân có máu hoặc phân đen
Khẩu vị·Hoạt lực	70~80% bình thường	Hầu như không ăn và uể oải	Hoàn toàn không ăn và liệt
Nhiệt độ cơ thể	Bình thường hoặc hơi cao	38.5~39.5℃	Trên 40℃ hoặc hạ thân nhiệt
Xử lý	Quan sát 24 giờ rồi khám	Đến khám trong ngày	Khám cấp cứu ngay lập tức

Triệu chứng có thể thay đổi nhanh tùy theo cá thể·tuổi·trạng thái miễn dịch.

Phương pháp điều trị

Trọng tâm điều trị là bù nước qua truyền dịch và cân bằng điện giải cùng các biện pháp hỗ trợ (supportive). Trường hợp nhẹ đơn thuần có thể phục hồi chỉ với truyền dịch và thuốc bảo vệ đường tiêu hóa. Tuy nhiên, sách giáo khoa Thú y khuyến cáo tránh sử dụng kháng sinh không phù hợp, chỉ dùng kháng sinh khi có bằng chứng nhiễm trùng huyết (nhiễm trùng máu) hoặc suy giảm miễn dịch. Trong những trường hợp này, có thể xem xét phác đồ điều trị kết hợp Amoxicillin với Enrofloxacin. Vì vậy, bác sĩ thú y sẽ tổng hợp triệu chứng và kết quả xét nghiệm để quyết định việc dùng kháng sinh và thời gian, nếu nôn mửa nghiêm trọng sẽ nhập viện để nhịn ăn và truyền dịch tĩnh mạch.

Con chó đang được truyền dịch tại bệnh viện thú y

Quản lý tại nhà và ngăn chặn lây lan

Salmonella có thể lây sang người nên việc quản lý tại nhà đặc biệt quan trọng. - Cách ly: Tách biệt không gian với thú cưng khác·trẻ em cho đến khi khỏi bệnh - Xử lý phân: Đeo găng tay dùng một lần và đóng gói bằng túi nilon kép - Khử trùng: Bát đĩa·sàn nhà tiếp xúc với dung dịch tẩy trắng pha loãng (1:32) trên 10 phút - Rửa tay: Rửa bằng xà phòng trên 20 giây sau khi tiếp xúc, đặc biệt trước khi ăn - Chế độ ăn: Trong giai đoạn phục hồi, cho ăn thức ăn đặc trị dễ tiêu hóa với lượng nhỏ nhiều lần Vi khuẩn có thể tiếp tục xuất hiện trong phân, vì vậy cần duy trì vệ sinh ít nhất 2~4 tuần sau khi kết thúc điều trị.

Lưu ý khi cho ăn thức ăn sống·thịt sống

Thức ăn sống (Raw diet) và thịt sống·trứng chưa chín là nguồn lây nhiễm Salmonella chính. Sách giáo khoa Thú y cũng giải thích rằng thịt sống·trứng sống có mức độ ô nhiễm vi sinh vật cao, có thể gây nguy hiểm cho người chuẩn bị thức ăn và gia đình, đặc biệt là trẻ em·người già·người suy giảm miễn dịch. Thực tế, một số nghiên cứu khảo sát sản phẩm thức ăn sống bán trên thị trường đã phát hiện Salmonella. Vì vậy, nếu nhà có thành viên suy giảm miễn dịch, cần cân nhắc kỹ việc cho ăn thức ăn sống, nếu bắt buộc phải cho ăn thì chọn sản phẩm của nhà sản xuất đáng tin cậy và khử trùng bát đĩa·mặt bàn chế biến kỹ lưỡng sau mỗi lần. Cũng cần chú ý ô nhiễm chéo trong tủ lạnh.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-29

Câu hỏi thường gặp

Thú cưng không có triệu chứng vẫn có thể lây Salmonella không?

Có, hoàn toàn có thể. Thú cưng khỏe mạnh không triệu chứng cũng có thể ở trạng thái 'mang trùng không triệu chứng' và thải Salmonella qua phân. Vì vậy, rửa tay sau khi xử lý phân luôn quan trọng.

Người có thể lây sang thú cưng không?

Hiếm nhưng có thể. Nếu chủ nuôi bị nhiễm Salmonella mà không rửa tay và chạm vào miệng·bát của thú cưng thì có thể lây.

Có thể phòng ngừa bằng vắc-xin không?

Hiện tại chưa có vắc-xin Salmonella cho chó·mèo. Phòng ngừa chủ yếu là ngăn ăn uống thức ăn·nước bị ô nhiễm và giữ vệ sinh.

Sau khi khỏi bệnh hoàn toàn có thể tái nhiễm không?

Có, miễn dịch không duy trì suốt đời nên có thể tái nhiễm. Đặc biệt nguy cơ tái nhiễm cao nếu tiếp tục cho ăn thức ăn sống.

Điều trị thường mất bao lâu?

Trường hợp nhẹ mất 3~7 ngày, trường hợp nặng cần nhập viện mất 1~2 tuần. Tuy nhiên, để vi khuẩn hoàn toàn biến mất khỏi phân có thể mất thêm vài tuần.

Nhà có thành viên suy giảm miễn dịch cần đặc biệt chú ý

Nếu có trẻ sơ sinh, người già trên 65 tuổi, phụ nữ mang thai, thành viên đang điều trị ung thư hoặc dùng thuốc ức chế miễn dịch, nguy cơ tiếp xúc với Salmonella sẽ cao hơn nhiều. Khi thú cưng được chẩn đoán nhiễm bệnh, hãy chia sẻ hồ sơ y tế của gia đình với bác sĩ điều trị và tạm thời tách thú cưng khỏi phòng ngủ·bếp. Nếu thành viên trong gia đình xuất hiện triệu chứng tiêu chảy·sốt, cần đến khám nội khoa ngay lập tức.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Mèo già nhà tôi biếng ăn — Hướng dẫn chọn thức ăn cho mèo khó tiêu hóa

Bảng xếp hạng thức ăn trên internet, cứ tin là được sao? — Tiêu chí lựa chọn thực sự theo lời bác sĩ thú y 2026

Royal Canin vs Hill's vs Purina vs Orijen — Thương hiệu nào phù hợp với bé cưng theo lời bác sĩ thú y?

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm cần lưu ý trong chăm sóc bệnh tràn dịch màng phổi ở mèo

Tổng hợp các triệu chứng và nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị cũng như những điểm cần lưu ý trong chăm sóc sức khỏe cho chó khi đi du lịch hoặc di chuyển

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm chăm sóc quan trọng khi chó bị nhiễm chấy (rận)

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm chăm sóc quan trọng về bệnh Giardia ở chó

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những lưu ý quan trọng trong chăm sóc khi mèo bị nhiễm chấy rận

Tổng hợp triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và các điểm chăm sóc quan trọng của thuốc phòng ngừa đường uống cho chó (nhóm isoxazoline)

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm cần lưu ý trong chăm sóc khối u miệng ở chó (khái quát)

Tài liệu tham khảo

[1] Greene CE, ed. Infectious Diseases of the Dog and Cat. 4th ed. Elsevier; 2012. Chapter on Salmonellosis

[2] Little SE, ed. The Cat: Clinical Medicine and Management. 2nd ed. Elsevier; 2016. Bacterial Enteric Infections

[3] Randall LP, Cooles SW, Osborn MK, et al. Antibiotic resistance genes, integrons and multiple antibiotic resistance in thirty-five serotypes of Salmonella enterica isolated from humans and animals in the UK. J Antimicrob Chemother. 2004;53:208

[4] CDC. Salmonella Infections Linked to Pet Food and Treats. Public Health Guidelines