Thích

Chia sẻ

Viêm da nấm lây sang người (Nấm da)

Da/LôngCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Viêm da nấm (nấm da) ở chó và mèo là bệnh da lây truyền sang người. Chúng tôi sẽ cung cấp thông tin về đường lây truyền, triệu chứng và cách chăm sóc tại nhà.

Nấm da lây sang người là gì?

Hình minh họa bác sĩ thú y giải thích vùng rụng lông hình tròn ở chó và mèo

Nấm da lây sang người là bệnh truyền nhiễm từ động vật sang người, do nấm (nấm sợi da) sống trên các mô sừng như lông, da, móng của chó và mèo gây ra, tạo ra các phát ban tròn trên da người. Điều quan trọng nhất là cách ly sớm và điều trị đồng thời. Nếu thấy rụng lông hình tròn hoặc gàu ở thú cưng, chủ nuôi cũng có thể xuất hiện các đốm hình vòng đỏ trên tay, cổ, mặt, vì vậy việc cả người và động vật cùng đến bệnh viện trong cùng thời điểm sẽ giúp phục hồi nhanh nhất. Đây là bệnh không gây tử vong, thường điều trị tốt và khỏi hoàn toàn ở người khỏe mạnh, nhưng trẻ em, người già yếu và người suy giảm miễn dịch nếu bị nhiễm thì thời gian điều trị có thể kéo dài nên cần ứng phó ngay lập tức.

Tại sao xảy ra? Nguyên nhân và đường lây truyền

Nấm da chủ yếu do hai loài 'Microsporum canis' và 'Trichophyton mentagrophytes' chiếm hầu hết các trường hợp ở chó và mèo. Mèo là vật chủ mang mầm bệnh phổ biến nhất, đặc biệt ở mèo, không ít trường hợp mang mầm bệnh không triệu chứng dù không có triệu chứng trên da. Nấm sợi da không phải là vi nấm thường trú trên da bình thường, nên cũng có trường hợp chỉ có bào tử bám trên lông mà không có nhiễm trùng hoạt động. Lây truyền không chỉ qua tiếp xúc trực tiếp với động vật bị nhiễm mà còn qua tiếp xúc gián tiếp qua chăn, lược, ghế sofa, thảm có dính lông và gàu. Bào tử nấm có thể tồn tại lâu trong môi trường, vì vậy không gian bị ô nhiễm một lần cần được khử trùng kỹ lưỡng theo nguyên tắc 'khử trùng mọi thứ có thể rửa được'.

Triệu chứng xuất hiện ở người và thú cưng

Nấm da biểu hiện hơi khác nhau ở người và động vật. Hãy kiểm tra danh sách dưới đây.

Triệu chứng ở thú cưng: Rụng lông hình tròn (cục bộ đến đa phát), tăng vảy da và gàu, lông gãy, thay đổi ở móng và vùng quanh móng là điển hình, thường xuất hiện ở mặt, quanh mắt, vành tai và chân trước.

Triệu chứng ở người: Phát ban hình vòng đỏ xuất hiện trên tay, cổ, mặt, viền rõ ràng và trung tâm có màu nhạt hơn. Ngứa có thể nặng hoặc gần như không có tùy người.

Dấu hiệu chung: Nếu nhiều thành viên trong gia đình có phát ban cùng hình dạng trong cùng thời điểm, hãy nghi ngờ nhiễm trùng ở thú cưng trước tiên.

Mang mầm bệnh ẩn: Tồn tại 'mang mầm bệnh không triệu chứng' dù không có triệu chứng nhưng có bào tử trên lông.

Hình minh họa so sánh rụng lông hình tròn ở chó và phát ban hình vòng trên tay người

Khi nào cần đến bệnh viện ngay

Nếu thuộc một trong các tình huống dưới đây, nên đến khoa da liễu cho người và bệnh viện thú y cho thú cưng trong cùng tuần. Khi thú cưng có rụng lông hình tròn trong nhà có trẻ em (dưới 5 tuổi), phụ nữ mang thai hoặc thành viên đang điều trị hóa trị; khi phát ban lan ra nhiều bộ phận cơ thể trong vòng 2 tuần; khi có mủ hoặc dịch chảy ra (kèm nhiễm khuẩn thứ cấp); khi xuất hiện ở da đầu hoặc vùng râu khiến tóc rụng. Nếu chỉ bôi kem tự ý và bỏ qua, có thể kèm theo nhiễm khuẩn thứ cấp, đặc biệt ở người suy giảm miễn dịch thì thời gian điều trị có thể kéo dài nên nên khám sớm.

Chẩn đoán như thế nào?

Chẩn đoán nấm da không kết thúc bằng một xét nghiệm duy nhất mà sử dụng nhiều phương pháp cùng lúc. Sử dụng 'đèn Wood (Wood's lamp)' để chiếu sáng lông và xác định phát quang màu xanh lá táo, sau đó thực hiện 'xét nghiệm trực tiếp lông (trichogram)' quan sát bào tử và sợi nấm bên trong lông dưới kính hiển vi. Chính xác nhất là 'xét nghiệm nuôi cấy nấm (DTM)' nhưng mất 2-3 tuần để có kết quả. Theo sách giáo khoa, nấm điển hình phát quang dưới đèn Wood là Microsporum canis, khoảng 50-80% trường hợp phân lập cho thấy phát quang, nhưng không có phát quang không loại trừ nấm da, nên khuyến nghị kết hợp xét nghiệm nuôi cấy ngay cả khi âm tính. Người được kiểm tra nhanh bằng xét nghiệm KOH tại khoa da liễu.

Điều trị như thế nào?

Điều trị phải thực hiện đồng thời ba yếu tố: 'điều trị tại chỗ + điều trị toàn thân + khử trùng môi trường' mới kết thúc. Điều trị tại chỗ quan trọng không kém điều trị toàn thân vì đây là cách duy nhất loại bỏ bào tử bám trên lông gây lây truyền.

Điều trị tại chỗ: Tắm toàn thân 2 lần/tuần bằng dầu gội và xả kháng nấm (hỗn hợp miconazole và chlorhexidine), bôi kem kháng nấm nếu vùng bị ảnh hưởng nhỏ.

Điều trị toàn thân: Bác sĩ thú y sẽ xác định liều lượng và thời gian dùng thuốc kháng nấm uống như itraconazole, ketoconazole theo cân nặng (mg/kg), cho ăn cùng thức ăn để tăng hấp thu. Thường phải uống đều đặn trong nhiều tuần.

Tiêu chuẩn kết thúc điều trị: Không kết thúc khi triệu chứng biến mất mà phải tiếp tục điều trị cho đến khi xác nhận khỏi hoàn toàn về lâm sàng và tế bào học (kiểm tra lại bằng nuôi cấy nấm nếu cần).

Hình minh họa chủ nuôi tắm chó bằng dầu gội thuốc

Các điểm chăm sóc bắt buộc tại nhà

Khử trùng môi trường chiếm một nửa quá trình điều trị. Bào tử không dễ loại bỏ chỉ bằng máy hút bụi và giặt.

Cách ly: Động vật bị nhiễm cần được cách ly trong một phòng có nền đơn giản, tách biệt với thú cưng khác.

Giặt giũ: Giặt chăn ga, khăn bằng nước nóng trên 60℃, sử dụng máy sấy nhiệt độ cao là hiệu quả nhất.

Khử trùng: Lau sàn và chuồng bằng chất tẩy trắng chứa clo pha loãng 1:10 (trừ vải và ghế sofa).

Tiếp xúc: Chủ nuôi sử dụng găng tay và quần áo chuyên dụng, rửa tay bằng xà phòng sau khi tiếp xúc.

Quản lý gia đình: Nếu nghi ngờ triệu chứng ở người, sử dụng khăn và gối riêng.

Phòng ngừa tái phát và các giống cần đặc biệt lưu ý

Mèo lông dài như Persian, Himalayan dễ bị bào tử ẩn lâu do lông dài và mật độ cao nên cần chăm sóc kỹ hơn. Chó lông dài cỡ nhỏ như Yorkshire Terrier, Maltese cũng cần chải lông định kỳ và quan sát vùng tai và kẽ ngón chân. Trong gia đình có nhiều mèo hoặc nhiều chó, nếu chỉ điều trị một con thì có thể lây lại từ con khác mang mầm bệnh, nên nguyên tắc là kiểm tra và điều trị tất cả thú cưng cùng sống. Nếu nghi ngờ mang mầm bệnh không triệu chứng, có thể tắm bằng dầu gội kháng nấm rồi thực hiện lại xét nghiệm nuôi cấy để xác nhận, và tiếp tục quản lý bằng dầu gội kháng nấm trong một thời gian theo hướng dẫn của bác sĩ thú y sau khi điều trị xong sẽ giảm nguy cơ tái phát.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-29

Câu hỏi thường gặp

Nấm da lây sang người dễ dàng như thế nào?

Có thể lây qua tiếp xúc trực tiếp với động vật bị nhiễm, hoặc tiếp xúc gián tiếp qua chăn, ghế sofa, thảm có dính lông. Tuy nhiên, chỉ cần tuân thủ các quy tắc vệ sinh đơn giản như rửa tay, khử trùng cũng có thể giảm đáng kể nguy cơ lây truyền. Trẻ em, người già yếu, phụ nữ mang thai và người suy giảm miễn dịch nếu bị nhiễm thì thời gian điều trị có thể kéo dài nên cần cách ly và khử trùng kỹ hơn.

Người bị nhiễm thì kéo dài bao lâu?

Đây là bệnh không gây tử vong, điều trị tốt và khỏi hoàn toàn ở người nên không cần quá lo lắng. Người lớn khỏe mạnh thường cải thiện với kem kháng nấm bôi tại chỗ, nhưng nếu phạm vi rộng hoặc xuất hiện ở da đầu, vùng râu thì cần thuốc uống và thời gian điều trị có thể kéo dài hơn. Chẩn đoán và điều trị chính xác nhất là khám tại khoa da liễu.

Thú cưng không triệu chứng cũng có thể lây sang người không?

Có, có thể lây. Đặc biệt ở mèo, nhiều trường hợp 'mang mầm bệnh không triệu chứng' với bào tử trên lông nhưng không có triệu chứng trên da. Nếu ai đó trong gia đình có phát ban hình vòng nhưng thú cưng trông bình thường, nên đến bệnh viện thú y để làm xét nghiệm nuôi cấy nấm.

Trong khi điều trị có thể ngủ chung không?

Nên tránh chia sẻ giường, ghế sofa trong 2-3 tuần đầu điều trị. Nếu bào tử bám vào chăn ga, nguy cơ tái nhiễm sẽ tăng. Ngay cả sau khi điều trị ổn định và triệu chứng giảm, vẫn nên giữ khoảng cách cho đến khi xác nhận khỏi hoàn toàn về lâm sàng và tế bào học.

Có vắc xin hoặc thuốc phòng ngừa không?

Hiện tại chưa có vắc xin phòng ngừa nấm da được thương mại hóa trong nước (Hàn Quốc). Phòng ngừa hiệu quả nhất là kiểm tra sức khỏe ban đầu cho thú cưng mới nhận, quan sát tình trạng da qua chải lông định kỳ, rửa tay sau khi tiếp xúc trực tiếp với mèo hoang hoặc chó bị bỏ rơi. Gia đình có nhiều mèo cần cách ly 2 tuần trước khi nhập mới.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Top 5 dầu gội y tế cho chó — Viêm da mủ·Nhiễm khuẩn

Top 5 loại dầu gội dược liệu cho chó bị viêm da do nấm men, do bác sĩ thú y chọn lọc — giúp giảm ngứa và kiểm soát nhờn

5 sản phẩm dầu cá Omega-3 được khuyên dùng cho chó — So sánh hàm lượng EPA và DHA

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm chăm sóc quan trọng liên quan đến tình trạng răng sữa tồn lưu ở chó con

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm cần lưu ý trong việc chăm sóc từng giai đoạn bệnh nha chu ở chó

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm cần lưu ý trong chăm sóc vết loét miệng ở chó

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm chăm sóc quan trọng về ung thư biểu mô tế bào vảy trong khoang miệng ở chó

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm chăm sóc quan trọng về u nhú miệng ở chó

Tổng hợp triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và các điểm chăm sóc quan trọng về u hắc tố ác tính trong khoang miệng ở chó

Tổng hợp so sánh các sản phẩm vệ sinh răng miệng cho chó, triệu chứng và nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị cùng những điểm quan trọng trong chăm sóc

Tài liệu tham khảo

[1] Hill P., Dermatophytosis, 100 Top Consultations in Small Animal General Practice, Ch. 34

[2] BSAVA Manual of Canine and Feline Dermatology, 4th Edition, Dermatophytosis Chapter

[3] Clinical Medicine of the Dog and Cat, 4th Edition, Dermatophytosis Section

[4] Clinical Atlas of Canine and Feline Ophthalmic Disease, 2nd Edition