Thích
Chia sẻ
멍실장
강아지 항문 주위 종양, 원인과 치료법 총정리

Khối u quanh hậu môn ở chó, tổng hợp nguyên nhân và phương pháp điều trị

Miễn dịchCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Tổng hợp nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và phương pháp điều trị khối u quanh hậu môn ở chó dựa trên giáo trình y học thú y. Việc phát hiện sớm và xử lý quyết định tiên lượng.

Khối u quanh hậu môn ở chó là gì?

Chó già đang được khám trên bàn kiểm tra
Khối u quanh hậu môn ở chó là thuật ngữ chung chỉ các khối u lành tính hoặc ác tính phát triển từ tuyến da quanh hậu môn hoặc túi hậu môn. Việc phát hiện sớm quyết định tiên lượng. Nếu sờ thấy khối cứng quanh hậu môn, chó khó đi vệ sinh hoặc phân có máu, cần kiểm tra tại bệnh viện ngay lập tức. Đặc biệt thường gặp ở chó đực chưa triệt sản và chó già, một số trường hợp tiến triển ác tính và di căn đến hạch bạch huyết và phổi.

Tại sao lại xảy ra? — Nguyên nhân và cơ chế phát bệnh

Khối u quanh hậu môn được chia thành ba loại chính. Thứ nhất, u tuyến quanh hậu môn (Perianal Adenoma) là khối u lành tính phát triển do phản ứng với androgen (hormone nam như testosterone), xuất phát từ tuyến bã nhờn biến đổi quanh hậu môn. Gặp áp đảo ở chó đực chưa triệt sản. Thứ hai, ung thư tuyến túi hậu môn (Anal Sac Adenocarcinoma) là khối u ác tính chủ yếu xảy ra ở chó già. Sự khác biệt về giới tính không rõ ràng do kết quả nghiên cứu trái chiều, và vì không phụ thuộc vào hormone nên phải nghi ngờ ngay cả ở chó đực đã triệt sản, triệt sản không thể phòng ngừa. Thứ ba, cũng có các khối u ác tính hiếm gặp như ung thư biểu mô tế bào vảy ở túi hậu môn. Nguy cơ khối u tăng theo tuổi nên việc kiểm tra định kỳ vùng quanh hậu môn ở chó già rất quan trọng.

Nếu thấy các triệu chứng này hãy nghi ngờ

Nếu một trong các dấu hiệu dưới đây lặp lại, khuyến nghị kiểm tra tại bệnh viện ngay.
Khối u quanh hậu môn: Khối u nhỏ dần lớn lên hoặc vỡ ra gây chảy máu
Khó đi vệ sinh: Rên rỉ hoặc giữ tư thế ngồi và rặn lâu
Phân có máu·nhầy: Bề mặt phân dính máu đỏ hoặc chất nhầy dính
Liếm quá mức: Liếm liên tục vùng hậu môn hoặc chà xát xuống sàn
Mất ngon miệng·giảm cân: Nếu là ác tính sẽ kèm theo triệu chứng toàn thân
Khát nước·tiểu nhiều: Nếu kèm tăng canxi huyết sẽ uống nhiều nước và lượng nước tiểu tăng
Chủ nuôi đang kiểm tra vùng quanh hậu môn của chó

Dấu hiệu khẩn cấp cần đến bệnh viện ngay

Nếu có một trong các triệu chứng dưới đây cần khám tại bệnh viện trong vòng 24 giờ. Trường hợp chảy máu không dừng hoặc khối u lớn nhanh, không đi vệ sinh được quá 3 ngày, sức lực giảm đột ngột kèm theo triệu chứng nôn mửa·mất nước. Đặc biệt nếu uống nhiều nước hơn bình thường kèm theo mệt mỏi có thể là biến chứng tăng canxi huyết của khối u ác tính, đây là tình trạng khẩn cấp.

Tại bệnh viện chẩn đoán như thế nào?

Chẩn đoán được thực hiện theo từng bước. Đầu tiên kiểm tra khối u phía túi hậu môn qua thăm khám trực tràng (sờ bằng tay). Sau đó phân biệt lành tính hay ác tính bằng cách lấy tế bào qua sinh thiết chọc kim (FNA). Nếu nghi ngờ ác tính sẽ kiểm tra nồng độ canxi qua xét nghiệm máu, đánh giá di căn hạch bạch huyết·phổi qua siêu âm bụng và chụp X-quang ngực. Theo giáo trình phẫu thuật ung thư thú y, ung thư tuyến túi hậu môn dù nhỏ cũng có thể phát hiện di căn trước nên việc kiểm tra hình ảnh là bắt buộc.

So sánh theo loại khối u

Hạng mụcU tuyến quanh hậu môn (Lành tính)Ung thư tuyến túi hậu môn (Ác tính)Ung thư biểu mô tế bào vảy (Ác tính)
Nhóm xảy ra chínhChó đực chưa triệt sảnChó già (chênh lệch giới tính không rõ)Chó già nói chung
Tốc độ phát triểnChậmNhanhTrung bình
Nguy cơ di cănThấpCao (hạch bạch huyết·phổi)Trung bình
Tăng canxi huyết
Hiệu quả triệt sảnHiệu quả lớnKhông hiệu quả (không phụ thuộc hormone)Không hiệu quả
Tiên lượngTốtTốt nếu phát hiện sớmTốt nếu phẫu thuật sớm

Việc quyết định chẩn đoán·điều trị thực tế bắt buộc phải có khám của bác sĩ thú y.

Phương pháp điều trị — Phẫu thuật, xạ trị, hóa trị

Điều trị thay đổi tùy theo loại khối u và tình trạng di căn.
Cắt bỏ ngoại khoa: Là phương pháp điều trị cơ bản nhất. U tuyến lành tính tiên lượng rất tốt sau khi cắt bỏ
Kết hợp triệt sản: U tuyến lành tính chỉ cần triệt sản ở chó đực cũng có thể giảm kích thước hoặc giảm đáng kể tái phát
Cắt bỏ hạch bạch huyết: Ung thư tuyến túi hậu môn ác tính cần cắt bỏ kèm theo hạch bạch huyết dưới xương chậu
Xạ trị: Áp dụng cho các vị trí khó loại bỏ chỉ bằng phẫu thuật hoặc hạch bạch huyết di căn
Thuốc hóa trị: Sử dụng như liệu pháp bổ trợ khi đã xác nhận di căn
Chủ nuôi và chó đang tư vấn kế hoạch điều trị với bác sĩ thú y

Điểm cần lưu ý khi chăm sóc tại nhà

Để phục hồi sau phẫu thuật và ngăn ngừa tái phát cần chăm sóc đều đặn tại nhà.
Chăm sóc vết thương: Đeo vòng Elizabeth hơn 2 tuần để ngăn liếm
Hỗ trợ đi vệ sinh: Chế độ ăn giàu chất xơ để ngừa táo bón giảm áp lực vùng phẫu thuật
Quản lý cân nặng: Béo phì là nguyên nhân chính gây tái phát và chậm phục hồi
Kiểm tra định kỳ: Chủ nuôi sờ vùng quanh hậu môn 1 lần/tháng để kiểm tra khối u mới
Khám lại: Trường hợp khối u ác tính khuyến nghị kiểm tra hình ảnh mỗi 3~6 tháng

Lưu ý theo giống và tình huống

Cocker Spaniel là giống được báo cáo tương đối nhiều về ung thư tuyến túi hậu môn (ASAC). Ngoài ra Alaskan Malamute, Bulldog, Siberian Husky là các giống thường được nghi ngờ mắc ung thư tuyến quanh hậu môn (German Shepherd liên quan nhiều hơn đến rò hậu môn hơn là khối u túi hậu môn). U tuyến quanh hậu môn cũng được báo cáo ở Cocker Spaniel, Pekingese, Samoyed, đặc biệt nguy cơ xảy ra cao ở chó đực già chưa triệt sản nên hãy yêu cầu kiểm tra sờ vùng quanh hậu môn trong khám sức khỏe định kỳ. Ngay cả sau phẫu thuật cũng có thể xuất hiện khối u mới ở bên đối diện hoặc vị trí khác nên không được chủ quan sau khi khỏi bệnh.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-28

Câu hỏi thường gặp

Triệt sản có thể phòng ngừa hoàn toàn khối u hậu môn không?
U tuyến quanh hậu môn lành tính có thể giảm đáng kể tỷ lệ xảy ra nhờ triệt sản. Tuy nhiên ung thư tuyến túi hậu môn ác tính ít liên quan đến hormone nên triệt sản không thể phòng ngừa. Việc kiểm tra sờ định kỳ là bắt buộc.
Khả năng tái phát sau phẫu thuật là bao nhiêu?
U tuyến lành tính có tỷ lệ tái phát thấp khi kết hợp triệt sản. Ung thư tuyến túi hậu môn ác tính dù đã cắt bỏ hoàn toàn vẫn có khả năng tái phát·di căn trong vài tháng~1 năm nên cần kiểm tra hình ảnh định kỳ.
Nặn túi hậu môn thường xuyên có thể phòng ngừa khối u không?
Việc thải chất tiết túi hậu môn định kỳ có thể giảm nguy cơ viêm và vỡ nhưng hiệu quả phòng ngừa bản thân khối u chưa được chứng minh. Nặn quá thường xuyên có thể gây viêm.
Chó già có thể chịu được phẫu thuật không?
Không cần từ bỏ phẫu thuật chỉ vì tuổi. Sau khi đánh giá nguy cơ gây mê qua xét nghiệm máu, kiểm tra tim trước phẫu thuật thì chó già vẫn có thể phục hồi đầy đủ. Hãy tư vấn kỹ với bác sĩ thú y phụ trách.
Uống nhiều nước có liên quan đến khối u hậu môn không?
Ung thư tuyến túi hậu môn ác tính có thể kèm tăng canxi huyết nên có thể xuất hiện triệu chứng khát nước·tiểu nhiều. Nếu lượng nước uống tăng đột biến kèm theo khối u quanh hậu môn cần kiểm tra ngay lập tức.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Tài liệu tham khảo

[1] Kudnig S.T., Séguin B., Veterinary Surgical Oncology, 2nd Ed, 2022

[2] Jackson H.A., Marsella R., BSAVA Manual of Canine and Feline Dermatology, 4th Ed, 2021

[3] Kim et al., Anal sac gland carcinoma in dogs, 2005

[4] Hammer et al., Retrospective study of perianal tumors in dogs and cats, 2001

Hướng dẫn hoàn chỉnh về khối u hậu môn ở chó | Meongsiljang