Thích

Chia sẻ

Nhiễm Giardia (Lamblia) và điều trị

Tiêu hóaCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Giardia (Lamblia) là ký sinh trùng đơn bào gây tiêu chảy mãn tính ở chó và mèo. Tổng hợp triệu chứng, chẩn đoán, điều trị và cách phòng ngừa tái nhiễm.

Giardia (Lamblia) là loại ký sinh trùng nào?

Hình ảnh ký sinh trùng Giardia dưới kính hiển vi và chó

Giardia là ký sinh trùng đơn bào sống bám vào ruột non của chó và mèo. Phát hiện sớm là yếu tố then chốt. Bệnh lây qua nang bào (cyst) trong nước hoặc phân, gây cản trở hấp thu dinh dưỡng dẫn đến tiêu chảy mãn tính và sụt cân. Đặc biệt dễ lây lan nhanh ở chó, mèo con hoặc môi trường nhiều vật nuôi, nếu tiêu chảy kéo dài trên 3 ngày cần đưa đến bệnh viện thú y kiểm tra ngay.

Giardia lây nhiễm như thế nào?

Giardia lây lan khi nang bào từ phân của vật nuôi bị nhiễm bệnh đi vào miệng. Vũng nước đọng, bát nước chung, bãi cỏ ô nhiễm là các đường lây chính. Nang bào có thể sống sót vài tuần trong môi trường lạnh ẩm nên có thể nhiễm bệnh ngay cả ở công viên hay đường đi bộ vào mùa đông. Đặc biệt ở gia đình, cửa hàng thú cưng hoặc trại cứu hộ có nhiều vật nuôi, nếu một con bị nhiễm bệnh có thể lây nhanh sang toàn bộ.

Danh sách kiểm tra triệu chứng chính

Triệu chứng nhiễm Giardia tập trung vào hệ tiêu hóa. Nếu xuất hiện các dấu hiệu dưới đây cần nghi ngờ.

Tiêu chảy mãn tính: Phân lỏng, phân có chất nhầy, phân mỡ lặp lại là dấu hiệu phổ biến nhất

Mùi hôi khó chịu: Phân lỏng có mùi dầu mỡ và hôi thối là đặc trưng

Sụt cân: Dù ăn tốt nhưng ruột không hấp thu dinh dưỡng nên gầy đi

Nôn: Tương đối hiếm gặp, trường hợp kèm sốt và chán ăn không phổ biến

Triệu chứng toàn thân ít: Nhiều trường hợp chỉ tiêu chảy mà không có triệu chứng toàn thân như sốt

Suy nhược: Rối loạn hấp thu kéo dài có thể làm giảm tình trạng dinh dưỡng và sinh lực chung

Nhiều trường hợp 'nhiễm không triệu chứng' nên có thể phát hiện tình cờ khi kiểm tra vì lý do khác.

Dấu hiệu cần đến bệnh viện ngay lập tức

Nếu thấy các dấu hiệu dưới đây, mất nước và hạ đường huyết có thể diễn tiến nhanh, cần khám trong vòng 24 giờ. - Thú cưng dưới 6 tháng tuổi bị phân lỏng lặp lại trên 3 lần - Phân có máu - Nôn kèm giảm lượng nước uống đột ngột - Mệt mỏi và mắt trũng sâu - Sụt cân trên 10% trong vòng 1 tuần Đặc biệt chó và mèo con mất nước nhanh hơn vật nuôi trưởng thành nên nếu bỏ qua sẽ rất nguy hiểm.

Chẩn đoán như thế nào?

Chẩn đoán Giardia dựa trên xét nghiệm phân. Vì nang bào thải ra không liên tục nên kết quả âm tính một lần không loại trừ nhiễm bệnh.

Kiểm tra trực tiếp: Xét nghiệm cơ bản quan sát phân tươi dưới kính hiển vi

Phương pháp nổi: Làm đậm đặc nang bào để tăng độ chính xác phát hiện

Xét nghiệm kháng nguyên ELISA: Phát hiện kháng nguyên Giardia trong phân

Xét nghiệm PCR: Chính xác nhất ở cấp độ gen nhưng chi phí cao

Bác sĩ thú y thường kết hợp phân thu thập trong nhiều ngày hoặc thực hiện xét nghiệm kháng nguyên để tăng độ chính xác chẩn đoán.

Điều trị diễn ra như thế nào?

Giardia là ký sinh trùng có thể kiểm soát tốt bằng thuốc phù hợp. Tuy nhiên có trường hợp không loại bỏ hoàn toàn nhiễm trùng nên bác sĩ thú y sẽ quyết định loại thuốc và thời gian dựa trên cân nặng, tuổi và triệu chứng của vật nuôi.

Metronidazole: Thường dùng 25mg/kg, hai lần mỗi ngày trong khoảng 5~7 ngày. Tuy nhiên khi dùng liều cao hoặc kéo dài có thể gây mệt mỏi, mất điều hòa vận động và lo ngại gây dị tật nên cần đặc biệt chú ý khi mang thai

Fenbendazole: Dùng 50mg/kg, một lần mỗi ngày trong 5 ngày, thường được khuyến nghị cùng Metronidazole làm thuốc điều trị đầu tay

Liệu pháp phối hợp: Nếu thải nang bào không dừng lại với điều trị đơn lẻ có thể dùng hai loại thuốc cùng lúc để tăng hiệu quả

Trong quá trình điều trị thường cho ăn thức ăn theo đơn dễ tiêu hóa để giảm tiêu chảy. Sau khi điều trị xong cần kiểm tra lại phân để chắc chắn nang bào đã biến mất.

Các điểm chăm sóc cần lưu ý tại nhà

Nếu chăm sóc tại nhà không tốt trong quá trình điều trị sẽ dễ tái nhiễm. Vì nang bào có thể còn sót lại trên lông và quanh hậu môn rồi lại đi vào miệng.

Tắm rửa: Tắm kỹ vùng hậu môn vào ngày đầu và ngày cuối điều trị

Khử trùng bát nước: Khử trùng hàng ngày bằng nước sôi hoặc nước Javen pha loãng (1:32)

Xử lý phân ngay lập tức: Dọn phân ngay và niêm phong trong túi rác

Giặt đồ chơi và chăn: Giặt bằng nước nóng và sấy khô hoàn toàn

Cấm uống nước đọng khi đi dạo: Không cho uống nước đọng

Nếu nhà có nhiều mèo hoặc nhiều chó thì nên kiểm tra cả những con không có triệu chứng để an toàn.

Phòng ngừa tái nhiễm và lưu ý lây sang người

Giardia dễ tái nhiễm do nang bào còn sót lại trong môi trường sau khi khỏi bệnh. Vệ sinh nhà cửa và quản lý tiếp xúc ở công viên hay đường đi bộ là rất quan trọng. Trường hợp lây sang người (bệnh lây từ động vật sang người) tuy hiếm nhưng có thể xảy ra. Đặc biệt ở gia đình có trẻ em, người già, phụ nữ mang thai hoặc người suy giảm miễn dịch thì sau khi xử lý phân phải rửa tay bằng xà phòng và cũng phải rửa tay sạch sau khi chạm vào mặt hoặc vùng miệng của vật nuôi.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-28

Câu hỏi thường gặp

Giardia và Lamblia có khác nhau không?

Là cùng một ký sinh trùng. 'Lamblia' là tên cũ, tên chính thức hiện nay là 'Giardia'. Ở Hàn Quốc hai tên này được dùng lẫn lộn.

Sau điều trị vẫn bị tiêu chảy. Tại sao vậy?

Vì niêm mạc ruột bị tổn thương do Giardia cần thời gian để phục hồi. Thường cải thiện trong 2~3 tuần nhưng nếu kéo dài trên 4 tuần cần kiểm tra các nguyên nhân khác (bệnh viêm ruột, ký sinh trùng khác).

Có thể phòng ngừa bằng vắc-xin không?

Hiện tại ở Hàn Quốc chưa có vắc-xin chuyên dụng cho Giardia được thương mại hóa. Quản lý vệ sinh và xét nghiệm phân định kỳ là phương pháp phòng ngừa thực tế nhất.

Có lây sang người không?

Hiếm nhưng có thể xảy ra. Một số chủng Giardia của vật nuôi có thể lây nhiễm sang người nên cần rửa tay kỹ sau khi xử lý phân.

Khi nào nên kiểm tra lại?

Thường kiểm tra phân sau 2~4 tuần khi kết thúc điều trị để xác định đã khỏi bệnh. Vì ngay cả khi triệu chứng biến mất vẫn có thể tiếp tục thải nang bào.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Mèo già nhà tôi biếng ăn — Hướng dẫn chọn thức ăn cho mèo khó tiêu hóa

Bảng xếp hạng thức ăn trên internet, cứ tin là được sao? — Tiêu chí lựa chọn thực sự theo lời bác sĩ thú y 2026

Royal Canin vs Hill's vs Purina vs Orijen — Thương hiệu nào phù hợp với bé cưng theo lời bác sĩ thú y?

Thức ăn theo toa thận cho chó — protein, phốt-pho và thời điểm cho ăn

Khi thận chó ngừng hoạt động — Thời điểm cần thẩm phân phúc mạc và những điểm quản lý quan trọng

Thuốc và chất độc thận nguy hiểm cho chó — Triệu chứng ngộ độc và cách xử lý

Chó đột ngột mệt mỏi và nôn mửa — Dấu hiệu Leptospira xâm lấn thận và thời điểm đến phòng khám

Bệnh thận mạn tính ở chó theo IRIS giai đoạn 1–4 — Triệu chứng và hướng điều trị từng giai đoạn

Thận chó kém thì huyết áp cũng nguy hiểm — Triệu chứng, chẩn đoán và điều trị tăng huyết áp

Chó ăn nho — Độc tính thận gây suy thận, dấu hiệu cần đến bệnh viện ngay

Tài liệu tham khảo

[1] Veterinary Parasitology, 5th Edition - Giardia duodenalis

[2] Small Animal Internal Medicine, Nelson & Couto, 6th Edition

[3] CAPC (Companion Animal Parasite Council) Giardia Guidelines, 2023