Thích

Chia sẻ

Vết thương không lành là dấu hiệu cảnh báo — Triệu chứng sớm và chẩn đoán ung thư biểu mô tế bào vảy ở chó

Khối u/Ung thưCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Ung thư biểu mô tế bào vảy ở chó là khối u ác tính phát sinh từ các mô biểu bì ở da, khoang miệng, ngón chân và hốc mũi. Tùy thuộc vào vị trí xuất hiện, triệu chứng và tiên lượng sẽ khác biệt đáng kể; việc phát hiện sớm và phẫu thuật cắt bỏ có ảnh hưởng lớn nhất đến kết quả điều trị.

Ung thư biểu mô tế bào vảy ở chó là gì?

Chú chó đang được kiểm tra chân trên bàn khám tại phòng khám thú y

Ung thư biểu mô tế bào vảy (Squamous Cell Carcinoma, SCC) ở chó là khối u ác tính phát sinh từ các mô biểu bì tại da, khoang miệng, ngón chân và mũi. Tùy thuộc vào vị trí xuất hiện, triệu chứng, tiên lượng và phương pháp điều trị sẽ khác nhau đáng kể. Tiên lượng tốt nhất khi phát hiện sớm và có thể phẫu thuật cắt bỏ. Nếu vết loét không lành hoặc khối u mới xuất hiện kéo dài hơn 2 tuần, hãy đưa chó đến bệnh viện thú y để kiểm tra ngay lập tức.

Nguyên nhân gây bệnh và các yếu tố nguy cơ chính

Nguyên nhân chính xác của ung thư biểu mô tế bào vảy vẫn chưa được làm sáng tỏ hoàn toàn, nhưng người ta cho rằng nó là kết quả của sự tương tác phức tạp giữa các yếu tố nguy cơ dưới đây.

Tiếp xúc với tia cực tím (UV): Khi ánh nắng mặt trời tiếp xúc lặp đi lặp lại với vùng da ít sắc tố (lông trắng, mũi và đầu tai màu hồng), các tế bào biểu mô (tế bào sừng) sẽ bị biến đổi. Ở chó, vùng da không có hoặc có ít sắc tố là yếu tố nguy cơ quan trọng nhất dẫn đến ung thư biểu mô tế bào vảy.

U sừng do ánh nắng (tăng sừng do ánh nắng): Đây là tổn thương tiền ung thư hình thành do tổn thương lặp đi lặp lại từ tia cực tím, thường được quan sát thấy ở giai đoạn trước khi tiến triển thành ung thư biểu mô tế bào vảy da.

Tuổi cao: Bệnh chủ yếu xảy ra ở chó trung niên và cao niên trên 6 tuổi, với tuổi mắc bệnh trung bình được báo cáo là khoảng 9 tuổi. Mặt khác, không có sự nhạy cảm rõ rệt về giống chó.

Virus u nhú: Mặc dù kháng nguyên cấu trúc của virus đã được phát hiện trong một số trường hợp ung thư biểu mô tế bào vảy, nhưng vai trò chính xác của nó trong quá trình khởi phát và tiến triển bệnh vẫn chưa được làm rõ.

Danh sách kiểm tra các triệu chứng ban đầu theo từng vùng cơ thể

Tùy theo vị trí xuất hiện mà triệu chứng sẽ khác nhau, nhưng nếu thấy các dấu hiệu dưới đây thì cần lưu ý.

Vết loét hoặc vảy không lành: Là những vết thương da không lành sau hơn 2 tuần hoặc các mảng vảy tái phát liên tục.

Khối u hoặc u nhú cứng: Xuất hiện khối u cứng mới trên da với ranh giới không đều.

Hơi thở hôi hoặc chảy máu miệng: Nếu nướu hoặc lưỡi chảy máu hoặc có mùi hôi nặng, hãy nghi ngờ ung thư biểu mô tế bào vảy (SCC) khoang miệng.

Đi khập khiễng: Do sưng và đau quanh ngón chân, chó sẽ đi bằng ba chân, nâng một chân lên.

Chảy nước mũi hoặc chảy máu mũi một bên: Dịch nhầy hoặc máu chảy lặp đi lặp lại chỉ từ một bên lỗ mũi.

Bác sĩ thú y đang kiểm tra kỹ lưỡng vùng da xung quanh các ngón chân của chó.

Các dấu hiệu cấp cứu cần đưa chó đến bệnh viện thú y ngay lập tức

Nếu chó của bạn có bất kỳ triệu chứng nào dưới đây, cần đưa đến bệnh viện thú y cấp cứu trong vòng 24–72 giờ: ① Khối u trong miệng tăng kích thước nhanh chóng trong vài ngày hoặc gây cản trở nuốt và hô hấp; ② Toàn bộ ngón chân sưng nề nghiêm trọng và chảy máu không ngừng; ③ Cân nặng giảm rõ rệt trong vòng 2 tuần hoặc sức khỏe suy giảm đột ngột. Những dấu hiệu này cho thấy khả năng cao khối u đang xâm lấn nhanh vào các mô xung quanh.

Phương pháp chẩn đoán — Tìm hiểu từng bước

Chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA): Đây là xét nghiệm sơ bộ, dùng kim mảnh để lấy mẫu tế bào và quan sát dưới kính hiển vi. Phương pháp này nhanh chóng, đơn giản nhưng chủ yếu mang tính tham khảo chứ không dùng để chẩn đoán xác định.

Sinh thiết mô và xét nghiệm bệnh lý: Đây là phương pháp chẩn đoán xác định, cắt một phần mô ra để phân tích chi tiết. Đồng thời, xét nghiệm này cũng xác định cấp độ khối u và mức độ xâm lấn.

Chụp CT và X-quang: Giúp xác định phạm vi lan rộng của khối u vào xương và các mô xung quanh.

Chụp X-quang lồng ngực: Là xét nghiệm bắt buộc để kiểm tra tình trạng di căn sang phổi.

Kế hoạch điều trị sẽ thay đổi tùy theo kết quả xét nghiệm, vì vậy cần hoàn thành đầy đủ các xét nghiệm hình ảnh học.

Hình ảnh bác sĩ thú y thực hiện chọc hút tế bào bằng kim nhỏ để chẩn đoán khối u da ở chó

Phương pháp điều trị và các lựa chọn

Việc điều trị sẽ do bác sĩ thú y quyết định dựa trên vị trí, kích thước khối u và tình trạng di căn.

Phẫu thuật cắt bỏ: Đây là phương pháp điều trị hiệu quả nhất, với nguyên tắc cơ bản là cắt bỏ cục bộ diện rộng. Nếu cắt bỏ hoàn toàn trong phạm vi đủ rộng, tiên lượng sẽ tốt; đối với ung thư biểu mô tế bào vảy (SCC) ở ngón chân, việc cắt bỏ ngón chân bị ảnh hưởng thường mang lại kết quả khả quan.

Xạ trị: SCC có mức độ đáp ứng trung bình với tia xạ, nên phương pháp này được sử dụng đơn độc hoặc như liệu pháp bổ trợ sau phẫu thuật cho những vị trí khó thực hiện cắt bỏ phẫu thuật triệt để.

Hóa trị chống ung thư: Phương pháp này thường không được khuyến nghị cho các trường hợp SCC chỉ giới hạn tại chỗ, mà chỉ được xem xét như một liệu pháp bổ trợ cho các tổn thương tiến triển, xâm lấn hoặc đã di căn, tuy nhiên hiệu quả của nó vẫn chưa được xác lập rõ ràng.

Liệu pháp quang động (PDT) và phẫu thuật lạnh: Đây là các phương pháp điều trị tại chỗ áp dụng cho các tổn thương giai đoạn sớm, kích thước nhỏ và nông. Hiệu quả của các phương pháp này đã được ghi nhận trong việc xử lý sớm các tổn thương không xâm lấn.

Chó đang hồi phục sau phẫu thuật và đeo vòng cổ bảo vệ

Tiên lượng theo từng vùng cơ thể — Vùng nào nguy hiểm hơn?

Kết quả điều trị thay đổi đáng kể tùy thuộc vào vị trí tổn thương và mức độ cắt bỏ hoàn toàn.

SCC ở ngón chân: Nếu được phát hiện sớm và loại bỏ hoàn toàn với phạm vi cắt bỏ đủ rộng, tiên lượng thường khá tốt. Nếu cắt bỏ không triệt để, tổn thương có thể tái phát tại chỗ.

SCC da (bề mặt): Các tổn thương nhỏ, không xâm lấn nếu được cắt bỏ sớm và đầy đủ sẽ có tỷ lệ tái phát thấp và kết quả điều trị khả quan.

SCC mũi: Đây là vùng khó phẫu thuật cắt bỏ nên thường áp dụng xạ trị đơn thuần hoặc kết hợp; kết quả điều trị đa dạng tùy thuộc vào mức độ xâm lấn.

SCC khoang miệng: Loại này có tính xâm lấn tại chỗ rất mạnh nên tiên lượng thường kém. Khi chẩn đoán, tổn thương thường đã xâm lấn vào các mô lân cận hoặc xương, và tái phát sau điều trị là điều phổ biến. Tuy nhiên, tỷ lệ di căn xa của SCC nói chung được biết đến là tương đối thấp.

Chăm sóc tại nhà và các điểm cần lưu ý sau phẫu thuật

Sau điều trị, việc chăm sóc kiên trì tại nhà đóng vai trò quan trọng đối với quá trình hồi phục của chó.

Bảo vệ vùng phẫu thuật: Sử dụng vòng cổ Elizabeth hoặc trang phục bảo vệ để ngăn chó liếm hoặc cào gãi.

Tái khám định kỳ: Kiểm tra kỹ lưỡng tình trạng tái phát theo lịch trình do bác sĩ thú y chỉ định; nếu phát hiện vết loét mới hoặc khối u, hãy đưa chó đi khám ngay lập tức.

Chống nắng: Điều quan trọng nhất là tránh ánh nắng mặt trời trực tiếp mạnh vào giữa trưa cho các vùng ít sắc tố như mũi và đầu tai. Kem chống nắng dành cho thú cưng thường có hiệu quả hạn chế vì dễ bị liếm trôi, do đó nên giảm thiểu tiếp xúc với ánh nắng hoặc kết hợp sử dụng rèm chống tia cực tím và nơi có bóng râm.

Quản lý cơn đau: Tiêm hoặc cho uống thuốc giảm đau theo đơn kê đơn đầy đủ và đúng lịch trình. Nếu chó bị chán ăn hoặc nôn mửa kéo dài, vui lòng liên hệ ngay với bác sĩ thú y.

Mẹo phòng ngừa mà chủ nuôi các giống chó thiếu sắc tố cần biết

Những chú chó có ít sắc tố, chẳng hạn như lông trắng và da hồng (như Bull Terrier, Dachshund trắng, Boxer trắng...), có nguy cơ mắc ung thư biểu mô tế bào vảy (SCC) da do tia cực tím cao hơn tương đối. Tuy nhiên, yếu tố nguy cơ chính không nằm ở khuynh hướng di truyền của từng giống chó cụ thể, mà là lớp da thiếu sắc tố. Hãy tránh ánh nắng mạnh trong khoảng thời gian từ 10 giờ sáng đến 2 giờ chiều, đồng thời giảm thời gian tiếp xúc với ánh nắng của các vùng da hở như đầu tai và mũi. Kem chống nắng dành cho thú cưng thường bị hạn chế hiệu quả vì dễ bị liếm trôi, nên bạn nên kết hợp cho chó hoạt động trong bóng râm hoặc trong nhà, cùng với việc sử dụng rèm cửa chống tia cực tím. Thói quen tự kiểm tra da và khoang miệng hàng tháng sẽ giúp phát hiện sớm các vết loét không lành, vảy da hoặc khối u mới xuất hiện.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-05-29

Câu hỏi thường gặp

Ung thư biểu mô tế bào vảy có lây sang chó khác hoặc người không?

Không phải vậy. Ung thư biểu mô tế bào vảy không phải là khối u lây nhiễm, nên không thể lây sang chó khác hay sang người. Bạn có thể yên tâm chung sống cùng thú cưng.

Nếu cắt bỏ ngón chân do ung thư tế bào vảy (SCC) ở ngón chân, liệu có ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày của chó không?

Hầu hết các chú chó đều thích nghi khá nhanh sau khi cắt bỏ một ngón chân và thường có thể đi lại, chạy nhảy bình thường. Các ngón chân còn lại sẽ giúp bù đắp sự cân bằng, nên chất lượng cuộc sống của chúng thường không bị ảnh hưởng nhiều. Tuy nhiên, tốc độ phục hồi khác nhau ở từng cá thể, vì vậy hãy tuân thủ các hướng dẫn phục hồi chức năng từ bác sĩ thú y điều trị.

Sau phẫu thuật, khả năng tái phát là bao nhiêu?

Tỷ lệ tái phát phụ thuộc rất lớn vào mức độ cắt bỏ hoàn toàn hay không. Nếu khối u được cắt bỏ với phạm vi đủ rộng, tỷ lệ tái phát sẽ thấp; tuy nhiên, nếu việc cắt bỏ không triệt để hoặc khối u nằm ở vùng miệng và mũi, nguy cơ tái phát sẽ cao hơn. Do đó, việc đưa chó đi khám sức khỏe định kỳ đều đặn sau phẫu thuật là rất quan trọng.

Trong quá trình điều trị ung thư, chó của tôi có vẻ rất mệt mỏi. Tôi nên làm gì?

Nếu tình trạng chán ăn, suy nhược nghiêm trọng, nôn mửa và tiêu chảy kéo dài, bạn cần liên hệ ngay với bác sĩ thú y đang điều trị. Các biện pháp hỗ trợ hoặc điều chỉnh liều lượng thuốc có thể giúp giảm nhẹ tác dụng phụ. Tuyệt đối không tự ý ngừng dùng thuốc.

Nếu không được điều trị thì sẽ ra sao?

Nếu không được điều trị, khối u sẽ xâm lấn vào các mô xung quanh và xương, tiến triển tại chỗ. Đặc biệt, ung thư biểu mô tế bào vảy (SCC) ở khoang miệng có tính xâm lấn tại chỗ rất cao, gây đau đớn dữ dội và làm suy giảm nhanh chóng chất lượng cuộc sống của chó. Do đó, việc tham khảo ý kiến bác sĩ thú y về hướng điều trị sớm là rất quan trọng.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

7 điểm quản lý ung thư tế bào chuyển tiếp ở chó (ung thư bàng quang) do bác sĩ thú y chỉ ra — từ triệu chứng đến cách chăm sóc

7 điểm chăm sóc quan trọng mà chủ nuôi cần lưu ý đối với u hắc tố khoang miệng ở chó, do bác sĩ thú y đề xuất

Tổng hợp những gợi ý hàng đầu và tiêu chí lựa chọn về chăm sóc giảm nhẹ và nâng cao chất lượng cuộc sống cho chó mắc khối u

Nếu mèo nhà bạn liên tục nghiến răng — Nguyên nhân gây nghiến răng và thời điểm cần đưa đến phòng khám

Tổng hợp toàn diện về tiên lượng, thời gian sống, triệu chứng và nguyên nhân của khối u ở chó, cùng với các điểm quan trọng trong chẩn đoán, điều trị và chăm sóc

Liệu hóa trị và liệu pháp miễn dịch có phải là câu trả lời cho việc điều trị ung thư ở chó của chúng ta? — Tổng hợp đầy đủ về hiệu quả và hạn chế

Tổng quan toàn diện về chụp CT và MRI khối u ở chó — Từ chẩn đoán giai đoạn bệnh đến lập kế hoạch điều trị

Chó nhà bạn liên tục bị tiểu không kiểm soát — Dấu hiệu cảnh báo ung thư bàng quang (ung thư tế bào chuyển tiếp) và thời điểm điều trị

U tinh hoàn ở chó: Đừng để quá muộn — Từ triệu chứng, nguyên nhân đến điều trị triệt sản và tiên lượng

Phẫu thuật cắt bỏ khối u ở chó: Liệu đã loại bỏ hoàn toàn? — Đánh giá biên giới cắt bỏ quyết định nguy cơ tái phát

Tài liệu tham khảo

[1] Withrow SJ, Vail DM, Thamm DH (eds). Withrow & MacEwen's Small Animal Clinical Oncology, 6th Ed. Elsevier, 2020.

[2] Dobson JM, Lascelles BDX (eds). BSAVA Manual of Canine and Feline Oncology, 3rd Ed. BSAVA, 2011.

[3] Gross TL, Ihrke PJ, Walder EJ, Affolter VK. Veterinary Dermatopathology: A Macroscopic and Microscopic Evaluation of Canine and Feline Skin Disease. Mosby, 2005.

[4] Cowell RL, Valenciano AC (eds). Cowell and Tyler's Diagnostic Cytology and Hematology of the Dog and Cat, 5th Ed. Elsevier, 2020.