Thích

Chia sẻ

Nếu chó của bạn liên tục va vào đồ vật vào ban đêm — Tổng quan về triệu chứng và các giai đoạn tiến triển của bệnh teo võng mạc tiến triển

Sức khỏe mắtCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bệnh thoái hóa võng mạc tiến triển (PRA) ở chó là một bệnh lý mắt do các tế bào cảm quang của võng mạc bị thoái hóa theo cơ chế di truyền, khiến tình trạng tiến triển từ quáng gà cho đến mù hoàn toàn. Mặc dù khó có thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng việc phát hiện sớm và quản lý môi trường sống sẽ giúp duy trì chất lượng cuộc sống cho chó một cách đầy đủ.

Bệnh thoái hóa võng mạc tiến triển ở chó là gì?

Bệnh thoái hóa võng mạc tiến triển ở chó — một bệnh lý di truyền về mắt khiến các tế bào cảm quang của võng mạc bị thoái hóa

Bệnh thoái hóa võng mạc tiến triển (Progressive Retinal Atrophy, PRA) ở chó là một bệnh lý di truyền về mắt, trong đó các tế bào cảm quang (thụ thể ánh sáng) trên võng mạc bị thoái hóa dần do yếu tố di truyền, dẫn đến mất thị lực theo từng giai đoạn. Đặc điểm nhận biết của bệnh là thường xuất hiện đồng thời ở cả hai mắt. Điều quan trọng nhất cần lưu ý là hiện tại vẫn chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn. Bệnh thường bắt đầu bằng việc giảm thị lực trong điều kiện ánh sáng yếu, và tùy thuộc vào thời điểm khởi phát, thể sớm có thể dẫn đến mù lòa hoàn toàn sau khoảng 1–5 năm, còn thể muộn thì sau khoảng 6–8 năm. Bệnh có tỷ lệ mắc cao ở một số giống chó cụ thể như Labrador Retriever, Golden Retriever, Poodle và Irish Setter. Tuy nhiên, vì có thể phát hiện sớm thông qua xét nghiệm gen, nên chủ nuôi có thể chủ động can thiệp kịp thời.

Tại sao lại xảy ra? Nguyên nhân và cơ chế phát bệnh

Bệnh thoái hóa võng mạc tiến triển chủ yếu do di truyền lặn trên nhiễm sắc thể thường. Bệnh khởi phát ở những chú chó thừa hưởng gen đột biến từ cả bố và mẹ, không phải do chấn thương bên ngoài hay nhiễm trùng. Các tế bào que trong võng mạc, chịu trách nhiệm nhận biết ánh sáng trong môi trường tối, sẽ thoái hóa trước, sau đó là các tế bào nón nhận biết ánh sáng mạnh cũng bị tổn thương, dẫn đến mù lòa hoàn toàn. Các biến thể gen liên quan khác nhau tùy theo giống chó, và thời điểm khởi phát bệnh cũng đa dạng, từ khi còn nhỏ (thể sớm) đến sau khi chó trưởng thành (thể muộn).

Danh sách kiểm tra các triệu chứng chính — Biểu hiện như thế nào

Suy giảm thị lực ban đêm (mù đêm): Chó sẽ đi vòng quanh tại chỗ trong môi trường thiếu sáng hoặc va chạm vào các vật thể trong không gian quen thuộc.

Giãn đồng tử: Đồng tử của chó mở rộng hơn bình thường.

Tăng phản xạ ánh sáng ở mắt: Mắt chó trông sáng quá mức trong điều kiện ánh sáng yếu.

Lo lắng trong môi trường lạ: Chó có thể mất phương hướng ngay cả vào ban ngày khi đến những nơi chưa từng đến trước đó.

Đục thủy tinh thể thứ phát: Khi bệnh tiến triển, thủy tinh thể có thể trở nên mờ đục.

Ở giai đoạn đầu, do không có biểu hiện đau, đỏ mắt hay chảy nước mắt, nên chủ nuôi khó nhận ra. Nếu chó đột ngột từ chối đi dạo vào ban đêm hoặc do dự khi leo cầu thang, hãy nghi ngờ về tình trạng này.

Triệu chứng của bệnh thoái hóa võng mạc tiến triển ở chó — giãn đồng tử và giảm thị lực ban đêm

Nếu thấy những triệu chứng này, hãy đưa chó đến bệnh viện thú y ngay lập tức.

Nếu chó của bạn bắt đầu va chạm vào đồ nội thất trong bóng tối hoặc buổi tối, hoặc từ chối đi dạo ban đêm, hãy đưa chúng đến gặp bác sĩ thú y chuyên khoa mắt trong vòng 48 giờ. Chứng quáng gà có thể là dấu hiệu của các bệnh lý võng mạc khác ngoài teo võng mạc tiến triển, chẳng hạn như thoái hóa võng mạc mắc phải đột ngột (SARD), vì vậy không nên tự chẩn đoán và bỏ qua.

Làm thế nào để chẩn đoán?

Chẩn đoán thoái hóa võng mạc tiến triển (PRA) được xác định bởi bác sĩ thú y chuyên khoa mắt thông qua kết hợp các xét nghiệm sau:

Khám đáy mắt: Sau khi giãn đồng tử, bác sĩ sẽ trực tiếp quan sát tình trạng của võng mạc.

Điện võng mạc đồ (ERG): Đo lường phản ứng điện của các tế bào cảm quang trên võng mạc để xác định các bất thường về chức năng thông qua các chỉ số cụ thể.

Xét nghiệm gen (Xét nghiệm DNA): Xác định các đột biến gen liên quan đến PRA thông qua mẫu máu hoặc tăm bông lấy từ niêm mạc miệng.

Xét nghiệm gen có thể xác định trạng thái mang gen ngay cả ở giai đoạn còn nhỏ khi chưa xuất hiện triệu chứng. Chúng tôi khuyến nghị mạnh mẽ các giống chó có nguy cơ cao nên thực hiện xét nghiệm này một lần vào khoảng 2 tuổi.

Phương pháp điều trị — Những việc có thể thực hiện hiện nay

Hiện nay, chưa có phương pháp nào có thể chữa khỏi hoàn toàn bệnh thoái hóa võng mạc tiến triển. Mục tiêu điều trị là làm chậm tốc độ tiến triển của bệnh và bảo vệ tối đa thị lực còn lại.

Thực phẩm bổ sung chống oxy hóa: Các sản phẩm chứa thành phần chống oxy hóa đôi khi được khuyến nghị nhằm làm chậm quá trình thoái hóa. Tuy nhiên, cần nhớ rõ rằng mục đích chỉ là làm chậm tiến triển, chứ không ngăn ngừa được tình trạng mù lòa.

Quản lý đục thủy tinh thể thứ phát: Nếu xuất hiện đục thủy tinh thể kèm theo, có thể cân nhắc phẫu thuật (phẫu thuật nhũ hóa thủy tinh thể); tuy nhiên, nếu chức năng võng mạc đã bị suy giảm nghiêm trọng, hiệu quả phục hồi thị lực sẽ rất hạn chế.

Theo dõi định kỳ: Cần kiểm tra định kỳ sự thay đổi chức năng võng mạc thông qua khám đáy mắt và điện võng mạc đồ (ERG). Nếu có kế hoạch sinh sản, việc tham vấn bác sĩ thú y dựa trên kết quả xét nghiệm gen là rất quan trọng.

Hình ảnh bác sĩ thú y tiến hành kiểm tra đáy mắt cho chó

Chăm sóc tại nhà — Chó vẫn có thể sống hạnh phúc ngay cả khi bị mù

Dù chó bị mù do thoái hóa võng mạc tiến triển, chúng vẫn có thể thích nghi tốt nhờ khứu giác và thính giác. Bạn chỉ cần điều chỉnh nhẹ môi trường sống cho chúng.

Cố định vị trí đồ nội thất: Hãy duy trì các lối đi quen thuộc. Việc thay đổi đột ngột sẽ khiến chó bối rối.

Đánh dấu khu vực nguy hiểm: Sử dụng thảm có kết cấu khác hoặc mùi hương đặc trưng trước cầu thang để báo hiệu khu vực nguy hiểm.

Tiếp tục dắt dây khi đi dạo: Dù mất thị lực, chó vẫn có thể nhận đủ kích thích từ việc ngửi mùi.

Huấn luyện tín hiệu bằng lời nói: Dạy các lệnh hướng đi như “phải”, “trái”, “cẩn thận” sẽ giúp việc ra ngoài an toàn hơn.

Khám mắt định kỳ mỗi 6 tháng: Hãy kiểm tra áp lực mắt và tình trạng võng mạc.

Ngay cả những chú chó bị mù cũng có thể sống rất hạnh phúc khi được dắt đi dạo bằng dây xích.

Nếu bạn là chủ nuôi của giống chó này, hãy chắc chắn thực hiện xét nghiệm gen.

Các giống chó dưới đây được báo cáo là có tỷ lệ mắc bệnh thoái hóa võng mạc tiến triển (PRA) cao. Ngay cả khi không có triệu chứng, chúng tôi khuyến nghị mạnh mẽ việc thực hiện xét nghiệm gen ở giai đoạn đầu đời. Labrador Retriever, Golden Retriever, Chesapeake Bay Retriever, Collie, Irish Setter, Miniature Schnauzer, Dachshund, American Cocker Spaniel, Poodle Miniature và Toy, Samoyed, Siberian Husky Nếu có kế hoạch nhân giống, bạn cần xác định rõ trạng thái mang gen đột biến (carrier) trước và tránh phối giống giữa các cá thể mang gen với nhau. Xét nghiệm gen chính xác sẽ hỗ trợ hiệu quả cho kế hoạch nhân giống nhằm giảm tỷ lệ mắc bệnh trong nội bộ giống.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-05-28

Câu hỏi thường gặp

Bệnh thoái hóa võng mạc tiến triển có thể chữa khỏi hoàn toàn không?

Hiện nay, vẫn chưa có phương pháp điều trị khỏi hoàn toàn. Mặc dù các sản phẩm chứa thành phần chống oxy hóa thường được khuyến nghị để làm chậm tốc độ tiến triển của bệnh, chúng không thể ngăn ngừa mù lòa và các tế bào thị giác đã bị tổn thương cũng không thể phục hồi. Do đó, việc chẩn đoán sớm và theo dõi định kỳ để bảo vệ tối đa thị lực còn lại là điều quan trọng nhất.

Chó có thể sống tốt sau khi bị mù không?

Chó hoàn toàn có thể sống vui vẻ. Khứu giác và thính giác sẽ thay thế cho thị giác. Nếu bạn giữ nguyên vị trí đồ nội thất và huấn luyện các tín hiệu bằng lời nói, hầu hết chó sẽ thích nghi nhanh đến bất ngờ. Nếu xuất hiện các triệu chứng lo âu hoặc trầm cảm, việc tham vấn bác sĩ thú y chuyên về hành vi sẽ rất hữu ích.

Bệnh đục thủy tinh thể và teo võng mạc tiến triển khác nhau như thế nào?

Bệnh đục thủy tinh thể là tình trạng thủy tinh thể bị mờ đục, còn teo võng mạc tiến triển là bệnh lý suy giảm các tế bào cảm quang của võng mạc. Khi bệnh teo võng mạc tiến triển, thường kèm theo tình trạng đục thủy tinh thể thứ phát. Mặc dù có thể thực hiện phẫu thuật đục thủy tinh thể, nhưng hiệu quả điều trị sẽ bị hạn chế nếu chức năng võng mạc đã bị mất hoàn toàn.

Xét nghiệm gen có thể thực hiện ở đâu?

Bác sĩ nhãn khoa tại bệnh viện thú y sẽ lấy mẫu máu hoặc tăm bông miệng, sau đó gửi đến các cơ quan kiểm tra gen chuyên sâu. Vì các đột biến gen có thể kiểm tra khác nhau tùy theo giống chó, nên bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ thú y trước khi quyết định.

Có nên cho chó mắc bệnh thoái hóa võng mạc tiến triển sinh sản không?

Không khuyến khích cho các cá thể mang gen hoặc đã mắc bệnh sinh sản. Nếu có kế hoạch nhân giống, bắt buộc phải thực hiện xét nghiệm gen để xác định tình trạng mang gen và tham vấn di truyền với bác sĩ thú y trước. Việc nhân giống có trách nhiệm là chìa khóa để giảm tỷ lệ mắc bệnh PRA trong giống chó.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Top 5 thực phẩm bổ sung cho mắt chó năm 2026

Tổng hợp những gợi ý hàng đầu và tiêu chí lựa chọn khi chăm sóc chó bị viêm màng bồ đào

7 nguyên tắc chăm sóc quan trọng sau khi xét nghiệm nước mắt (Schirmer) cho chó, do bác sĩ thú y chỉ định

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những lưu ý quan trọng trong chăm sóc chó mắc viêm bàng quang do vi khuẩn

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm cần lưu ý trong chăm sóc khi mèo mắc bệnh do virus Calicivirus

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm cần lưu ý trong chăm sóc bệnh tràn dịch màng phổi ở mèo

Tổng hợp các triệu chứng và nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị cũng như những điểm cần lưu ý trong chăm sóc sức khỏe cho chó khi đi du lịch hoặc di chuyển

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm chăm sóc quan trọng khi chó bị nhiễm chấy (rận)

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm chăm sóc quan trọng về bệnh Giardia ở chó

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những lưu ý quan trọng trong chăm sóc khi mèo bị nhiễm chấy rận

Tài liệu tham khảo

[1] Clements PJ, Sargan DR, Gould DJ, Petersen-Jones SM. Recent advances in understanding the spectrum of canine generalised progressive retinal atrophy. J Small Anim Pract. 1996;37(4):155–162.

[2] Downs LM, Hitti R, Pregnolato S, Mellersh CS. Genetic screening for PRA-associated mutations in multiple dog breeds shows that PRA is heterogeneous within and between breeds. Vet Ophthalmol. 2014;17(2):126–130.

[3] Narfström K. Hereditary and congenital ocular disease in the canine. In: Clinical Atlas of Canine and Feline Ophthalmic Disease, 2nd Ed. Wiley-Blackwell.