Thích

Chia sẻ

Viêm giác mạc – kết mạc khô (KCS) ở chó — Hướng dẫn chăm sóc bằng nước mắt nhân tạo suốt đời

Sức khỏe mắtCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bài viết này tổng hợp những thông tin thiết yếu dành cho chủ nuôi, từ nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và điều trị viêm giác mạc – kết mạc khô (KCS) ở chó, đến quy trình nhỏ mắt suốt đời và các lưu ý đặc biệt dành cho giống chó đầu ngắn.

Viêm giác mạc và kết mạc khô (KCS) ở chó là gì?

Bác sĩ thú y đang kiểm tra mắt của một chú chó Cocker Spaniel.

Viêm giác mạc – kết mạc khô (KCS) ở chó là một bệnh lý nhãn khoa khiến giác mạc và kết mạc bị khô mãn tính do lượng nước mắt tiết ra không đủ. Chìa khóa nằm ở việc chăm sóc suốt đời. Một khi đã mắc bệnh, tình trạng này sẽ không tự khỏi; bạn cần nhỏ nước mắt nhân tạo và thuốc nhỏ mắt ức chế miễn dịch một cách đều đặn để bảo vệ thị lực. Bệnh khởi phát với các triệu chứng như gỉ mắt dính và đỏ mắt tái diễn, và nếu không được điều trị, có thể tiến triển thành loét giác mạc, lắng đọng sắc tố và thậm chí mù lòa.

Tại sao chó bị viêm giác mạc – kết mạc khô?

Nguyên nhân phổ biến nhất là phá hủy tuyến lệ do miễn dịch (viêm tuyến lệ do miễn dịch). Các tế bào miễn dịch của cơ thể tấn công vào tuyến lệ và tuyến lệ thứ ba (tuyến lệ nằm ở mí mắt thứ ba) chịu trách nhiệm sản xuất nước mắt, khiến lượng tiết giảm đi. Ngoài ra, còn có nhiều nguyên nhân khác. - Tác dụng phụ của thuốc: Có thể xảy ra sau khi sử dụng một số loại thuốc như nhóm sulfonamide (sulfonamide) hoặc etodolac. - Di chứng sau cắt bỏ tuyến lệ thứ ba: Trường hợp tuyến lệ bị loại bỏ trong phẫu thuật mắt anh đào. - Liệt thần kinh mặt (KCS thần kinh): Trường hợp tín hiệu thần kinh dẫn đến tuyến lệ bị chặn. - Bệnh nội tiết: Khi đi kèm với suy giáp hoặc hội chứng Cushing (tăng sản vỏ thượng thận). - Yếu tố di truyền: Thường gặp ở các giống chó có nguy cơ cao như West Highland White Terrier, Cocker Spaniel, Springer Spaniel, Shih Tzu, Pug, Bulldog, Lhasa Apso, v.v.

Danh sách kiểm tra các triệu chứng chính

Các triệu chứng ban đầu thường giống với viêm kết mạc đơn thuần nên rất dễ bị bỏ sót. Nếu thấy những dấu hiệu dưới đây, cần đưa chó đi khám chuyên khoa mắt. - Gỉ mắt nhầy nhớt: Gỉ mắt màu vàng hoặc xanh lá cây bám chặt vào khóe mắt sau khi ngủ dậy. - Đỏ mắt tái phát: Dù đã dùng thuốc nhỏ mắt thông thường, mắt vẫn bị đỏ trở lại trong vòng 1–2 tuần. - Biến đổi giác mạc: Giác mạc bị mờ đục hoặc xuất hiện sắc tố màu sẫm. - Cọ xát mắt: Chó thường xuyên dụi mắt bằng chân trước hoặc cọ xát vào các góc cạnh của đồ nội thất. - Lồi mi mắt thứ ba: Màng trắng ở góc trong mắt nhô ra rõ rệt hơn bình thường. - Tránh ánh sáng: Chó nheo mắt hoặc khó mở mắt khi ở nơi có ánh sáng mạnh.

Chụp cận cảnh đôi mắt của chó bị viêm giác mạc - kết mạc khô, xuất hiện gỉ mắt dính và mắt đỏ.

Những dấu hiệu này là cấp cứu — đưa đến bệnh viện trong vòng 24 giờ

Nếu thấy vết lõm hoặc đốm màu trắng xám trên giác mạc, khả năng cao là chó đang bị loét giác mạc. Nếu điều trị chậm trễ ở giai đoạn này, có thể dẫn đến thủng giác mạc và mù lòa. Trong trường hợp chó hầu như không mở mắt được, nước mắt chảy nhiều đột ngột và biểu hiện đau đớn (rên rỉ, giảm ăn), cần đưa đến bệnh viện có khả năng khám mắt trong vòng 24 giờ. Tuyệt đối không chỉ nhỏ thêm nước mắt nhân tạo rồi chờ đợi.

Chẩn đoán được thực hiện như thế nào?

Chẩn đoán viêm kết mạc giác mạc khô ở chó thường dựa vào thử nghiệm nước mắt Schirmer (STT) làm tiêu chuẩn. Một dải giấy nhỏ có vạch chia được đặt vào bên trong mí mắt dưới (túi kết mạc dưới) trong 1 phút để đo lượng nước mắt hấp thụ. - Bình thường: Trên 15mm/phút - Nghi ngờ: 10~14mm (khoảng giá trị nghi ngờ KCS) - Chẩn đoán: Dưới 10mm thường được chẩn đoán là KCS - Nặng·thiếu hụt hoàn toàn: Dưới 5mm là mức nặng, 0mm là trường hợp đặc biệt khó xử lý với 'KCS tuyệt đối (absolute)', nghĩa là không có sự tiết nước mắt nào cả Ngoài ra, kiểm tra vết thương giác mạc bằng nhuộm huỳnh quang và nếu cần thiết, thực hiện lấy mẫu kết mạc và nuôi cấy vi khuẩn để đánh giá nhiễm trùng thứ cấp. Để tìm nguyên nhân bệnh lý, cũng có thể tiến hành xét nghiệm hormone tuyến giáp và tuyến thượng thận.

Điều trị — Cấu trúc nhỏ mắt 3 loại suốt đời

Phác đồ điều trị sẽ kết hợp thuốc nhỏ mắt ức chế miễn dịch + nước mắt nhân tạo + thuốc nhỏ mắt kháng sinh trong suốt đời. - Cyclosporine 0,2% hoặc Tacrolimus 0,03%: Đây là thuốc ức chế miễn dịch hàng đầu giúp kích thích và phục hồi quá trình tiết nước mắt (thường nhỏ 2 lần/ngày). - Nước mắt nhân tạo (chứa Hyaluronic acid, Carboxymethylcellulose, v.v.): Bổ sung lớp màng nước mắt bị thiếu hụt (nhỏ nhiều lần trong ngày tùy theo triệu chứng). - Thuốc nhỏ mắt kháng sinh: Chỉ sử dụng trong thời gian do bác sĩ thú y chỉ định khi có bội nhiễm vi khuẩn thứ phát. - Phương pháp phẫu thuật: Đối với các trường hợp nặng, khó chữa và không đáp ứng với thuốc, bác sĩ chuyên khoa mắt có thể cân nhắc phẫu thuật (như dẫn lưu ống tuyến mang tai vào mắt để dùng nước bọt làm ẩm mắt, hoặc phẫu thuật thẩm mỹ mi mắt để thu hẹp khe mi mắt).

Hình ảnh người chăm sóc nhỏ thuốc nhỏ mắt cho chó

So sánh các loại thuốc điều trị

Hạng mục	사이클로스포린 0.2%	타크로리무스 0.03%	히알루론산 인공눈물
효과	눈물 분비 회복	눈물 분비 회복	눈물막 보충
점안 횟수	하루 2회	하루 2회	하루 4~6회
효과 발현	2~6주	2~4주	즉시
처방 필요
역할	1차 치료제	사이클로 무반응 시	보조 보습

약물 선택은 STT 결과·반응성에 따라 수의사가 결정해요

Những việc cần lưu ý khi nhỏ thuốc mắt cho chó tại nhà

Vì số lần nhỏ mắt mỗi ngày khá nhiều, sự kiên trì và nhất quán của người chăm sóc là yếu tố quan trọng nhất. Hãy gắn thời gian nhỏ mắt với các thói quen hàng ngày như giờ ăn hoặc giờ đi dạo, đồng thời đặt báo thức để tránh bỏ sót lần dùng thuốc. - Vệ sinh trước khi nhỏ mắt: Dùng gạc thấm nước muối sinh lý ấm lau nhẹ nhàng để làm sạch gỉ mắt. - Giữ khoảng cách: Nhỏ thuốc sao cho đầu lọ cách giác mạc khoảng 1 cm, tránh để đầu lọ chạm vào giác mạc. - Khoảng cách giữa các loại thuốc: Nếu dùng nhiều loại thuốc nhỏ mắt khác nhau, cần cách nhau ít nhất 5 phút. - Tính kiên trì: Cyclosporine cần từ 2 đến 6 tuần mới bắt đầu phát huy tác dụng, tuyệt đối không được tự ý ngừng thuốc. - Dưỡng ẩm sau khi đi dạo: Sau khi tiếp xúc với bụi hoặc phấn hoa, hãy nhỏ thêm một giọt nước mắt nhân tạo.

Ảnh chụp những vật dụng chủ nuôi cần chuẩn bị để nhỏ thuốc mắt cho chó

Các giống chó đầu ngắn và lông dài cần được kiểm tra STT định kỳ từ 4 tuổi trở đi.

Các giống như Cocker Spaniel, Springer Spaniel, Shih Tzu, Pug, Bulldog, Lhasa Apso, Pekingese, Cavalier King Charles Spaniel và West Highland White Terrier được biết đến là những giống có nguy cơ cao mắc bệnh Keratoconjunctivitis Sicca (KCS). Đối với các giống này, tốt nhất nên thực hiện kiểm tra Schirmer một lần mỗi năm, bắt đầu từ khoảng 4–5 tuổi, để theo dõi lượng nước mắt. Vì KCS thường xuất hiện ở cả hai mắt, nếu một mắt được chẩn đoán mắc viêm giác mạc – kết mạc khô, thì mắt còn lại cũng cần được kiểm tra định kỳ. Nếu nghi ngờ có các bệnh về mắt khác, bạn cũng có thể tham khảo thêm về các triệu chứng và phương pháp điều trị viêm kết mạc ở chó.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-05-06

Câu hỏi thường gặp

Chỉ nhỏ nước mắt nhân tạo thôi thì đủ chưa?

Không đủ. Nước mắt nhân tạo chỉ tạm thời bổ sung lớp màng nước mắt bị thiếu, mà không thể phục hồi nguyên nhân gốc rễ là suy giảm chức năng tuyến lệ. Cần phối hợp sử dụng thuốc nhỏ mắt ức chế miễn dịch như cyclosporine hoặc tacrolimus để tăng lượng tiết ra.

Có cần dùng thuốc suốt đời không?

Hầu hết chó cần dùng thuốc nhỏ mắt suốt đời. Theo nguyên tắc y khoa, việc điều trị KCS cần được bắt đầu ngay khi phát hiện và duy trì liên tục; nếu ngừng thuốc, lượng nước mắt có thể giảm trở lại, khiến triệu chứng tái phát. Trong một số trường hợp, khi lượng dịch tiết đã phục hồi đầy đủ, bác sĩ thú y có thể xem xét giảm liều dần dần, nhưng chủ nuôi tuyệt đối không được tự ý ngưng thuốc.

Thuốc nhỏ mắt cyclosporine khá đắt. Có phương án thay thế nào rẻ hơn không?

Tacrolimus 0,03% là một lựa chọn thay thế được cân nhắc khi chó đáp ứng kém với cyclosporine. Thay vì chỉ thay đổi thuốc vì lý do giá cả, bác sĩ thú y cần điều chỉnh phác đồ dựa trên kết quả xét nghiệm STT và mức độ đáp ứng của bệnh. Bạn cũng có thể sử dụng nước mắt nhân tạo không kê đơn (OTC) như một biện pháp hỗ trợ, vì các sản phẩm này an toàn.

Chó rất ghét việc nhỏ thuốc vào mắt. Tôi nên làm gì?

Cách hiệu quả là ôm chó từ phía sau để che khuất tầm nhìn, dùng một tay nhẹ nhàng nâng mí mắt trên lên, rồi nhanh chóng nhỏ thuốc khi chó không nhìn thấy chủ. Cho chó ăn ngay món ăn yêu thích sau khi nhỏ thuốc sẽ tạo liên kết tích cực, giúp giảm sự kháng cự.

Khi nào nên cân nhắc phẫu thuật chuyển vị ống tuyến mang tai?

Ngay cả khi nhỏ thuốc đều đặn mà chỉ số STT vẫn duy trì ở mức rất thấp (gần như mất hoàn toàn) hoặc trong trường hợp người chăm sóc khó duy trì thói quen nhỏ mắt suốt đời cho thú cưng, chúng ta sẽ cân nhắc phương pháp phẫu thuật. Tuy nhiên, vì phương pháp này làm nước bọt thấm vào mắt nên có thể gây ra các tác dụng phụ như lắng đọng khoáng chất hoặc chảy nước mắt quá mức khi ăn, do đó cần tham vấn kỹ lưỡng với bác sĩ chuyên khoa mắt.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Top 5 thực phẩm bổ sung cho mắt chó năm 2026

Tổng hợp những gợi ý hàng đầu và tiêu chí lựa chọn khi chăm sóc chó bị viêm màng bồ đào

7 nguyên tắc chăm sóc quan trọng sau khi xét nghiệm nước mắt (Schirmer) cho chó, do bác sĩ thú y chỉ định

Tổng hợp triệu chứng, đường lây nhiễm, phương pháp điều trị và phòng ngừa bệnh giun phổi ở chó

Nếu chó nhà bạn chỉ bị nghẹt một bên mũi và chảy máu mũi — nguyên nhân khối u trong hốc mũi và thời điểm chẩn đoán

Vết thương không lành là dấu hiệu cảnh báo — Triệu chứng sớm và chẩn đoán ung thư biểu mô tế bào vảy ở chó

Cục u trên da mèo — Triệu chứng giai đoạn đầu của u tế bào mast, chẩn đoán, điều trị và quản lý tiên lượng

Bệnh to đầu chi ở mèo — Hướng dẫn chẩn đoán bệnh tiểu đường kháng insulin

Danh sách thực vật độc hại cho thú cưng — Tổng hợp cây nguy hiểm trong nhà và vườn cùng triệu chứng ngộ độc

Triệu chứng và cách xử lý ngộ độc thuốc diệt chuột ở chó·mèo

Tài liệu tham khảo

[1] Gelatt KN et al. Veterinary Ophthalmology, Vol. 2, pp. 871–873, Wiley-Blackwell, Oxford, UK, 2013.

[2] Esson DW, Calvarese S (Eds.). Clinical Atlas of Canine and Feline Ophthalmic Disease, 2nd Ed. John Wiley & Sons, 2022.

[3] Seo KM, Nam TC. Tear formation, the patency and angle of bend of nasolacrimal duct in poodle dogs.

[4] Ny Y et al. Medial canthoplasty for epiphora in dogs: a retrospective study of 23 cases. J Am Anim Hosp Assoc. 2006;42:435–439.