Thích

Chia sẻ

Nếu chó nhà bạn đột ngột đi đứng loạng choạng hoặc co giật — Triệu chứng hạ đường huyết do u insulin và cách chăm sóc suốt đời

Nội tiếtCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

U insulin ở chó là một bệnh lý nội tiết do khối u tế bào beta tuyến tụy gây ra, dẫn đến tình trạng tiết insulin quá mức và gây hạ đường huyết tái phát. Bài viết này tổng hợp toàn diện về triệu chứng, chẩn đoán, phẫu thuật và chăm sóc dinh dưỡng.

U insulin ở chó là gì?

Chó nằm xuống một cách uể oải — Triệu chứng sớm của u insulin

U insulin ở chó là một bệnh lý nội tiết do khối u phát triển tại các tế bào beta của tuyến tụy, khiến insulin được tiết ra quá mức mà không phụ thuộc vào nồng độ đường huyết. Trong điều kiện bình thường, hạ đường huyết là tín hiệu mạnh mẽ nhất để ức chế quá trình tiết insulin; tuy nhiên, với u insulin, việc tiết insulin không ngừng lại ngay cả khi đường huyết giảm, dẫn đến tình trạng đường huyết tiếp tục tụt xuống. Điều thực sự quan trọng là hạ đường huyết nặng có thể gây ra các triệu chứng thần kinh như suy nhược cơ thể, run cơ và co giật. Nếu thấy chó có các biểu hiện như đi đứng loạng choạng, co giật hoặc ngất xỉu, cần đưa đến cơ sở thú y ngay lập tức.

Tại sao lại xảy ra? — Nguyên nhân và cơ chế phát bệnh

U insulinoma xảy ra khi các tế bào beta trong tuyến tụy tăng sinh bất thường, tạo thành khối u. Khối u này liên tục tiết insulin bất kể mức đường huyết, khiến insulin vẫn được giải phóng ngay cả khi đường huyết bình thường hoặc thấp. Trong điều kiện sinh lý bình thường, hạ đường huyết là tín hiệu mạnh mẽ nhất để ức chế tiết insulin, nhưng cơ chế điều hòa này không hoạt động ở chó mắc u insulinoma. U insulinoma được biết đến là khối u thần kinh nội tiết có chức năng phổ biến nhất được ghi nhận ở chó, thường gặp ở chó trung niên đến cao tuổi. Mặc dù khó khẳng định giống chó cụ thể nào có nguy cơ cao hơn, nhưng bệnh thường được báo cáo nhiều hơn ở chó cỡ trung và lớn.

Nếu thấy những triệu chứng này, hãy nghi ngờ

Suy nhược·Mệt mỏi: Do thiếu hụt đường huyết, nguồn cung cấp năng lượng bị gián đoạn khiến chó trông uể oải, rũ rượi suốt cả ngày.

Đi lại loạng choạng·Mất phối hợp vận động: Chân sau run rẩy hoặc dáng đi trông không vững vàng.

Co giật·Co thắt: Khi hạ đường huyết trở nên nghiêm trọng, có thể xuất hiện tình trạng co giật toàn thân.

Mất ý thức đột ngột: Khi đường huyết giảm nhanh chóng, chó có thể đột ngột ngất xỉu.

Mất phương hướng: Hành động mơ hồ, như lạc lối ngay cả trong không gian quen thuộc.

Tăng cảm giác đói đột ngột·Tăng cân: Do dư thừa insulin, cảm giác thèm ăn tăng lên một cách bất thường.

Chó đi loạng choạng — Triệu chứng hạ đường huyết

Nếu có những triệu chứng này, bạn cần đưa chó đến phòng cấp cứu ngay lập tức.

Nếu cơn co giật kéo dài hơn 2 phút, chó mất ý thức hoặc liên tục ngã xuống, bạn cần đưa chó đến ngay bệnh viện thú y cấp cứu. Trước khi di chuyển, có thể bôi một lượng nhỏ mật ong hoặc xi-rô ngô lên nướu để tạm thời nâng đường huyết. Tuy nhiên, đây chỉ là biện pháp sơ cứu khẩn cấp và không thể dùng làm lý do để trì hoãn việc đưa chó đến bệnh viện.

Chẩn đoán như thế nào?

Chẩn đoán u insulin được thực hiện bằng cách đo đồng thời lượng đường trong máu và nồng độ insulin. Khi nồng độ insulin cao bất thường (insulin huyết tương trên 20mU/L) trong tình trạng hạ đường huyết (đường huyết khoảng 54mg/dL, 3mmol/L trở xuống), bác sĩ sẽ nghi ngờ mạnh mẽ về u insulin. Để xác nhận hạ đường huyết, trong một số trường hợp cần nhịn ăn kéo dài đến 72 giờ. Sau đó, siêu âm ổ bụng hoặc chụp CT sẽ được sử dụng để kiểm tra vị trí, kích thước của khối u tuyến tụy cũng như tình trạng di căn đến hạch bạch huyết khu vực và gan. Tuy nhiên, ngay cả khi kết hợp chụp X-quang và siêu âm, độ nhạy chỉ đạt khoảng 50%, do đó chụp CT cho kết quả chính xác hơn trong việc phát hiện các khối u nhỏ hoặc di căn hạch bạch huyết.

Phương pháp điều trị — Phẫu thuật và chăm sóc nội khoa

Nếu khối u chưa di căn và tình trạng sức khỏe toàn thân của chó tốt, phẫu thuật cắt bỏ khối u là phương pháp hiệu quả nhất. Trong một số trường hợp, nếu phẫu thuật thành công trong việc cắt bỏ hoàn toàn khối u, chỉ số đường huyết có thể trở về mức bình thường. Đối với những trường hợp phẫu thuật khó khăn hoặc đã có di căn, bác sĩ sẽ áp dụng phương pháp điều trị nội khoa. Cụ thể, sử dụng các loại thuốc thuộc nhóm steroid để nâng cao đường huyết, đồng thời dùng các thuốc như diazoxide để ức chế quá trình tiết insulin. Liều lượng thuốc sẽ được bác sĩ thú y điều chỉnh dựa trên cân nặng và diễn biến đường huyết của chó.

Cách chăm sóc tại nhà — Nguyên tắc về dinh dưỡng và lối sống

Để duy trì đường huyết ổn định, bạn nên chia bữa ăn của chó thành 3–6 lần nhỏ trong ngày. Cho chó ăn quá nhiều một lúc có thể khiến insulin tiết ra quá mức, dẫn đến hạ đường huyết đột ngột. Hãy tránh các loại đồ ăn nhẹ chứa nhiều đường đơn (như trái cây, bánh kẹo ngọt) và duy trì chế độ ăn giàu protein, chất béo và carbohydrate phức hợp. Các hoạt động thể chất mạnh hoặc sự kích thích có thể gây hạ đường huyết, vì vậy hãy ưu tiên những buổi đi dạo ngắn và nhẹ nhàng. Luôn sẵn sàng mật ong hoặc siro glucose tại nhà để xử trí kịp thời.

Chuẩn bị các bữa ăn nhỏ, chia thành nhiều lần cho chó bị u insulin

Sau phẫu thuật, việc kiểm tra sức khỏe định kỳ vẫn rất cần thiết.

U insulinoma có thể tái phát gây hạ đường huyết hoặc di căn đến các vị trí khác ngay cả sau khi phẫu thuật cắt bỏ. Trên thực tế, khoảng một nửa số trường hợp u insulinoma ở chó được ghi nhận có di căn, đặc biệt là lan đến hạch bạch huyết khu vực và gan. Do đó, việc theo dõi định kỳ bằng xét nghiệm đường huyết và siêu âm bụng sau phẫu thuật là rất quan trọng. Chúng tôi khuyến cáo các chủ nuôi chó trung niên đến cao tuổi thuộc giống trung và lớn nên bao gồm xét nghiệm đường huyết trong các kỳ kiểm tra sức khỏe định kỳ.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-05-28

Câu hỏi thường gặp

U insulin có chữa khỏi hoàn toàn được không?

Mặc dù việc phẫu thuật cắt bỏ hoàn toàn khối u có thể giúp cải thiện các triệu chứng, nhưng khối u vẫn có khả năng tái phát hoặc di căn. Do đó, việc kiểm tra đường huyết định kỳ và theo dõi bằng siêu âm sau phẫu thuật là bắt buộc.

Khi chó bị cơn hạ đường huyết, bạn nên làm gì tại nhà?

Hãy chấm một ít mật ong hoặc siro glucose vào ngón tay rồi thoa nhẹ lên nướu của chó. Không nên cố nhét vào miệng vì có thể gây tắc đường thở. Sau khi sơ cứu tạm thời, bạn nhất định phải đưa chó đến bệnh viện thú y.

U insulin và tiểu đường khác nhau như thế nào?

Bệnh tiểu đường là tình trạng lượng đường trong máu tăng cao do thiếu hụt insulin, trong khi u insulin là bệnh hoàn toàn ngược lại, khiến lượng đường trong máu giảm xuống do tuyến tụy tiết ra quá nhiều insulin.

Có thể chăm sóc mà không cần phẫu thuật không?

Vâng, trong trường hợp di căn lan rộng hoặc phẫu thuật khó thực hiện, chúng ta có thể quản lý bằng cách điều chỉnh chế độ ăn uống như cho ăn nhiều bữa với lượng nhỏ và sử dụng thuốc (như prednisolone, diazoxide) để duy trì đường huyết. Mặc dù việc chữa trị hoàn toàn là khó khăn, nhưng mục tiêu chính là duy trì chất lượng cuộc sống cho chó.

Những giống chó nào dễ mắc bệnh u tụy insulinoma?

Mặc dù khó có thể khẳng định một cách tuyệt đối theo sách giáo khoa rằng một số giống chó cụ thể dễ mắc bệnh hơn, nhưng insulinoma là khối u thần kinh nội tiết chức năng phổ biến nhất ở chó, thường được ghi nhận ở các chó trung và lớn tuổi từ trung niên đến già. Đặc biệt cần lưu ý đối với những chó từ 5 tuổi trở lên.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

7 sản phẩm hỗ trợ quản lý thay đổi hormone ở chó sau khi triệt sản, theo lời khuyên của bác sĩ thú y

7 dấu hiệu và biện pháp chăm sóc bệnh suy giáp ở chó do bác sĩ thú y chỉ ra

7 dấu hiệu cảnh báo khẩn cấp về nhiễm toan ceton do tiểu đường ở chó — những triệu chứng không được bỏ qua

Mèo hay nôn và mệt mỏi — Viêm túi mật: triệu chứng, nguyên nhân và thời điểm điều trị

Khi mèo vàng da và bỏ ăn — Nguyên nhân viêm gan tự miễn và thời điểm điều trị

Tổng hợp đầy đủ về tỷ trọng nước tiểu của chó — từ đánh giá chức năng thận đến các điểm chăm sóc

Tự truyền dịch dưới da cho chó tại nhà có được không — Những điểm mấu chốt để tự thực hiện an toàn

Siêu âm thận cho chó: tổng hợp đầy đủ — chi phí, quy trình và cách đọc kết quả

Chó bị thận yếu có thể dùng Omega-3 không — Hiệu quả và lưu ý về thực phẩm bổ sung

Thức ăn theo toa thận cho chó — protein, phốt-pho và thời điểm cho ăn

Tài liệu tham khảo

[1] Plumb DC. Plumb's Veterinary Drug Handbook, 10th Ed. Wiley-Blackwell, 2023. Chapter: Insulin (Veterinary).

[2] Feldman EC, Nelson RW. Canine and Feline Endocrinology and Reproduction, 3rd Ed. Saunders, 2004. Chapter: Insulin-Secreting Tumors.

[3] Ettinger SJ, Feldman EC, Côté E. Textbook of Veterinary Internal Medicine, 8th Ed. Elsevier, 2017. Chapter: Pancreatic Beta-Cell Tumors.

[4] Madarame H et al. Retrospective study of canine insulinomas diagnosed by surgical and post-mortem examinations: eight cases (2005–2008). J Small Anim Pract, 2009.

[5] Ward CR. Small Animal Endocrinology. Saunders, 2007. Chapter: Hypoglycemia and Insulinoma.