Thích

Chia sẻ

Triệu chứng, chẩn đoán và điều trị bệnh cường tuyến cận giáp ở chó, cùng hướng dẫn chế độ ăn và chăm sóc suốt đời

Nội tiếtCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bệnh cường tuyến cận giáp ở chó là một rối loạn nội tiết khiến nồng độ canxi trong máu tăng cao bất thường. Chúng tôi đã tổng hợp toàn diện các thông tin về triệu chứng, chẩn đoán, phẫu thuật và chế độ dinh dưỡng suốt đời, dựa trên tư vấn từ chuyên gia thú y.

Bệnh cường tuyến cận giáp ở chó là gì?

Chó cưng được kiểm tra vùng cổ tại bệnh viện thú y

Bệnh cường tuyến cận giáp ở chó là một rối loạn nội tiết xảy ra khi các tuyến cận giáp ở vùng cổ hoạt động quá mức, khiến nồng độ canxi trong máu tăng cao bất thường. Điểm then chốt trong chăm sóc là phát hiện sớm. Giai đoạn đầu, bệnh thường khởi phát với những thay đổi nhẹ như uống nhiều nước hoặc lượng nước tiểu tăng lên, nhưng nếu bỏ qua không điều trị, tình trạng có thể nhanh chóng dẫn đến suy thận hoặc sỏi đường tiết niệu. Nếu nghi ngờ chó bị tăng canxi huyết, việc đầu tiên cần làm là tiến hành xét nghiệm máu.

Nguyên nhân và phân loại — nguyên phát so với thứ phát

Bệnh cường tuyến cận giáp được chia thành hai loại tùy theo nguyên nhân.

Nguyên phát: Bản thân tuyến cận giáp xuất hiện u tuyến (khối u lành tính), tăng sinh hoặc hiếm khi là ung thư, dẫn đến việc tiết quá nhiều hormone tuyến cận giáp (PTH). Bệnh chủ yếu gặp ở chó trung niên và cao tuổi (tuổi trung bình khi chẩn đoán khoảng 11 tuổi, phần lớn trên 8 tuổi), và đã ghi nhận khuynh hướng di truyền (gia đình) ở giống chó Keeshond.

Thứ phát (do thận): Do suy thận mạn tính khiến phospho không được đào thải, làm mất cân bằng giữa canxi và phospho, từ đó PTH được tiết ra quá mức để bù đắp. Bệnh thường đi kèm ở những chó mắc bệnh thận.

Danh sách kiểm tra các triệu chứng chính dễ bị bỏ sót

Nếu chó nhà bạn có từ hai triệu chứng trở lên dưới đây, hãy đưa chúng đi xét nghiệm máu.

Uống nhiều nước hơn bình thường: Tăng canxi máu làm suy giảm khả năng cô đặc nước tiểu của thận.

Lượng nước tiểu tăng đột ngột: Đây là triệu chứng đa niệu do lượng nước uống vào tăng lên.

Nôn mửa và chán ăn lặp đi lặp lại: Canxi cản trở nhu động dạ dày và ruột.

Mệt mỏi và dễ kiệt sức: Tăng canxi máu làm suy giảm chức năng cơ và thần kinh.

Táo bón và khó tiêu kéo dài: Do nhu động ruột suy giảm.

Có triệu chứng sỏi đường tiết niệu: Có thể xuất hiện đau khi đi tiểu hoặc tiểu ra máu.

Nếu xuất hiện các triệu chứng này, hãy đưa chó đến ngay bệnh viện thú y cấp cứu.

Nếu chó xuất hiện tình trạng suy nhược và uể oải nghiêm trọng, đi lại bất thường đột ngột hoặc giảm phản xạ, kèm theo nôn mửa dữ dội lặp đi lặp lại, có thể đang gặp nguy kịch do tăng canxi huyết. Tăng canxi huyết có thể gây rối loạn nhịp tim và tiến triển xấu nhanh chóng, vì vậy cần đưa chó đến ngay bệnh viện thú y cấp cứu. Nếu chó uống nhiều nước hơn bình thường hoặc không đi tiểu được (tắc nghẽn đường tiết niệu), cũng cần đưa đến bệnh viện mà không được trì hoãn.

Chẩn đoán được thực hiện như thế nào?

Xét nghiệm máu: Khi nồng độ canxi toàn phần và canxi ion hóa trong máu vượt quá ngưỡng bình thường, bác sĩ sẽ nghi ngờ tình trạng cường tuyến cận giáp. Trong trường hợp cường tuyến cận giáp nguyên phát, nồng độ canxi thường tăng cao trong khi nồng độ photpho lại thấp (hạ photpho máu); đồng thời, các chỉ số chức năng thận cũng cần được kiểm tra cùng lúc.

Đo nồng độ PTH: Đây là xét nghiệm then chốt để phân biệt giữa cường tuyến cận giáp nguyên phát và thứ phát. Ở dạng nguyên phát, dù nồng độ canxi cao nhưng PTH vẫn ở mức bình thường hoặc tăng cao; hiện tượng "PTH cao không tương thích với mức canxi cao" chính là manh mối quyết định cho chẩn đoán. Ngược lại, nếu PTH bị ức chế và thấp, cần nghi ngờ các nguyên nhân khác gây tăng canxi máu như u bướu hoặc thừa vitamin D.

Siêu âm vùng cổ: Xác định vị trí và kích thước của u tuyến cận giáp.

Xét nghiệm nước tiểu: Kiểm tra đồng thời tình trạng canxi niệu và sự hiện diện của sỏi đường tiết niệu.

Phương pháp điều trị — tùy thuộc vào nguyên nhân

Nguyên phát (u tuyến): Phương pháp điều trị căn bản là phẫu thuật loại bỏ tuyến cận giáp bất thường. Sau phẫu thuật, nồng độ canxi trong máu có thể giảm đột ngột trong vòng 24–72 giờ, do đó cần nhập viện để theo dõi sát sao.

Thứ phát (do thận): Ưu tiên điều trị suy thận. Kết hợp sử dụng thức ăn ít photpho, chất kết hợp photpho và bổ sung calcitriol (vitamin D hoạt hóa).

Tăng canxi máu cấp tính: Truyền dịch tĩnh mạch để hạ nhanh nồng độ canxi, đồng thời sử dụng thuốc lợi tiểu nếu cần thiết.

Bác sĩ phẫu thuật thú y đang thực hiện phẫu thuật tuyến cận giáp cho chó

Chế độ dinh dưỡng và các điểm chăm sóc tại nhà trong suốt vòng đời của chó

Tăng cường bổ sung nước: Việc uống nhiều nước giúp thúc đẩy thận đào thải canxi. Bạn có thể thử sử dụng thức ăn ướt hoặc đặt nhiều bát nước uống cho chó.

Duy trì chế độ ăn hạn chế photpho: Đối với bệnh nhân thứ phát, việc sử dụng thức ăn kê đơn có hàm lượng photpho thấp là bắt buộc.

Cẩn trọng với thực phẩm bổ sung canxi: Cần tham khảo ý kiến bác sĩ thú y trước khi cho chó dùng các sản phẩm dinh dưỡng khớp xương có hàm lượng canxi cao.

Kiểm tra máu định kỳ: Ngay cả sau khi điều trị, cần theo dõi chỉ số canxi, PTH và chức năng thận mỗi 3–6 tháng.

Chó đang ăn thức ăn theo đơn kê và bát nước uống đặt bên cạnh

Lưu ý theo từng giống chó và cách phòng ngừa tái phát

Chó Keeshond là giống chó được ghi nhận có khuynh hướng mắc bệnh cường tuyến cận giáp nguyên phát di truyền (gia đình). Đối với chó già từ 8 tuổi trở lên hoặc chó cưng mắc bệnh thận mạn tính, việc kiểm tra định kỳ nồng độ canxi qua xét nghiệm máu 1–2 lần mỗi năm là rất hữu ích. Vì cơ thể có nhiều tuyến cận giáp, nên sau phẫu thuật vẫn có thể xuất hiện u tuyến mới ở các tuyến cận giáp khác, do đó cần theo dõi dài hạn.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-05-28

Câu hỏi thường gặp

Bệnh cường tuyến cận giáp và các bệnh lý tuyến giáp khác nhau như thế nào?

Tuyến giáp sản xuất các hormone điều hòa quá trình trao đổi chất và thân nhiệt, trong khi tuyến cận giáp tiết ra hormone kiểm soát nồng độ canxi trong máu. Mặc dù cấu trúc và chức năng hoàn toàn khác biệt, cả hai tuyến đều nằm ở vùng cổ nên có thể được siêu âm kiểm tra đồng thời.

Có thể điều trị chỉ bằng thuốc mà không cần phẫu thuật không?

Đối với u tuyến cận giáp nguyên phát, phẫu thuật là phương pháp điều trị triệt để. Trong trường hợp phẫu thuật khó thực hiện, có thể sử dụng thuốc nhóm bisphosphonate để tạm thời hạ canxi, nhưng việc chữa khỏi hoàn toàn là khó khăn, do đó cần theo dõi định kỳ chặt chẽ.

Nghe nói sau phẫu thuật có thể xảy ra tình trạng hạ canxi huyết, vậy tôi nên xử trí như thế nào?

Sau khi cắt bỏ tuyến cận giáp, nồng độ canxi trong máu của chó có thể giảm đột ngột trong thời gian ngắn. Trong vòng 24–72 giờ sau phẫu thuật, chó cần được theo dõi sát sao tại bệnh viện, và nếu cần, bác sĩ thú y sẽ bổ sung canxi qua đường tĩnh mạch.

Có nhất thiết phải thay đổi thức ăn không?

Tùy thuộc vào nguyên nhân mà cách xử lý sẽ khác nhau. Nếu là bệnh thận thứ phát, việc chuyển sang thức ăn kê đơn hạn chế phospho là bắt buộc. Sau phẫu thuật điều trị bệnh nguyên phát, bạn có thể cho chó ăn thức ăn thông thường, nhưng nên tránh các loại thực phẩm bổ sung có hàm lượng canxi cao.

Có thể chữa khỏi hoàn toàn không?

U tuyến cận giáp nguyên phát thường có thể chữa khỏi hoàn toàn bằng phẫu thuật. Trong khi đó, dạng thứ phát (do thận) do suy thận là bệnh tiến triển nên mục tiêu không phải là chữa khỏi hoàn toàn mà là quản lý lâu dài thông qua chế độ ăn và thuốc.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

7 sản phẩm hỗ trợ quản lý thay đổi hormone ở chó sau khi triệt sản, theo lời khuyên của bác sĩ thú y

7 dấu hiệu và biện pháp chăm sóc bệnh suy giáp ở chó do bác sĩ thú y chỉ ra

7 dấu hiệu cảnh báo khẩn cấp về nhiễm toan ceton do tiểu đường ở chó — những triệu chứng không được bỏ qua

Hướng dẫn toàn diện về việc theo dõi đường huyết ở mèo — Từ đo lường đến diễn giải và quản lý

Chế độ ăn cho mèo bị tiểu đường nên được xây dựng như thế nào? — Những điểm cốt lõi trong quản lý dinh dưỡng để kiểm soát đường huyết

Nếu chó gầm gừ khi bạn chạm vào đồ chơi — Nguyên nhân và cách điều chỉnh hành vi bảo vệ tài nguyên ở chó

Tại sao mèo nhà tôi lại liếm và nhổ lông? Nguyên nhân gây rụng lông do tâm lý và thời điểm điều trị

Nếu bản năng săn mồi của mèo nhà bạn quá mạnh — Nguyên nhân gây biểu hiện quá mức và các điểm cần lưu ý trong chăm sóc

Nếu đã bôi thuốc dành cho chó lên mèo — Triệu chứng ngộ độc permethrin và thời điểm xử trí cấp cứu

Nếu mèo nhà bạn liếm phải cà phê — Triệu chứng ngộ độc caffeine và thời điểm xử trí cấp cứu

Tài liệu tham khảo

[1] Feldman EC, Nelson RW. Canine and Feline Endocrinology and Reproduction. 3rd ed. Saunders. 2004.

[2] Schenck PA, Chew DJ. Hypercalcemia: A Quick Reference. Vet Clin North Am Small Anim Pract. 2008;38(3):449–453.

[3] Refsal KR, Provencher-Bolliger AL, Graham PA, et al. Update on the diagnosis and treatment of disorders of calcium regulation. Vet Clin North Am Small Anim Pract. 2001;31(5):1043–1062.

[4] Gear RN, Neiger R, Skelly BJ, et al. Primary hyperparathyroidism in 29 dogs: diagnosis, treatment, outcome and associated renal failure. J Small Anim Pract. 2005;46(1):10–16.