Thích

Chia sẻ

강아지 보르데텔라 호흡기감염 증상과 원인, 진단·치료와 관리 포인트 총정리

Tổng hợp triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và các điểm chăm sóc quan trọng về nhiễm trùng hô hấp do Bordetella ở chó

Hô hấpCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Nhiễm trùng đường hô hấp do Bordetella ở chó là một bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn Bordetella bronchiseptica gây ra, với các triệu chứng chính là ho, hắt hơi và chảy nước mũi. Việc chẩn đoán sớm và chăm sóc thích hợp là rất quan trọng.

Nhiễm trùng hô hấp do Bordetella ở chó là gì?

Nhiễm trùng đường hô hấp do Bordetella ở chó là một bệnh truyền nhiễm, trong đó vi khuẩn Bordetella bronchiseptica là tác nhân chính. Bệnh thường được gọi là ho kennel (viêm phế quản khí quản truyền nhiễm ở chó) và thường biểu hiện dưới dạng nhiễm trùng phức hợp do sự kết hợp giữa vi khuẩn và virus. Bệnh dễ lây lan trong các môi trường đông đúc như công viên cho chó, khách sạn thú cưng và các trại cứu hộ. - Bordetella bronchiseptica: Lây truyền qua các giọt bắn từ dịch tiết đường hô hấp hoặc tiếp xúc với bát ăn uống bị ô nhiễm, tay người, đặc biệt nguy hiểm đối với chó tiếp xúc với môi trường đông đúc. - Ho, hắt hơi và chảy nước mũi: Ho kịch phát là triệu chứng chính; bệnh thường diễn biến không gây viêm phổi, nhưng có thể trở nặng nếu có nhiều loại vi khuẩn cùng tham gia. - Đồng nhiễm: Bệnh hiếm khi xảy ra đơn độc mà thường đi kèm với các tác nhân gây bệnh khác như virus parainfluenza, adenovirus (CAV-2) và bệnh distemper. Chẩn đoán sớm và chăm sóc thích hợp là chìa khóa cho quá trình hồi phục.

Nguyên nhân chính và cơ chế gây bệnh

Nguyên nhân vi khuẩn chính gây nhiễm trùng đường hô hấp do Bordetella ở chó là Bordetella bronchiseptica. Tuy nhiên, bệnh ho kennel thường biểu hiện dưới dạng nhiễm trùng phức hợp do cả vi khuẩn và virus cùng tác động. Vi khuẩn này lây lan qua các giọt bắn từ dịch tiết đường hô hấp hoặc qua tiếp xúc với bát ăn uống bị ô nhiễm, tay người và các dụng cụ khác, đặc biệt dễ bùng phát nhanh chóng trong những môi trường đông đúc như công viên cho chó, khách sạn thú cưng và các trại cứu hộ chó. Ngoài ra, vi khuẩn này sở hữu nhiều cơ chế giúp né tránh hệ miễn dịch của vật chủ, do đó có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng khi cùng tồn tại với các tác nhân gây bệnh khác. Nó gây viêm niêm mạc đường hô hấp, dẫn đến ho và tăng tiết dịch nhầy; nguy cơ nhiễm trùng càng cao ở những chú chó còn nhỏ hoặc sống trong môi trường đông đúc.

Công viên dành cho chó với nhiều chú chó đang vui chơi

Các triệu chứng và dấu hiệu chính

Các triệu chứng chính của nhiễm trùng đường hô hấp do Bordetella ở chó như sau. Ho là triệu chứng đặc trưng, thường xuất hiện dưới dạng cơn ho kịch phát, trở nên nghiêm trọng hơn khi chó bị kích thích hoặc vận động, và có thể kèm theo tiếng sặc cuối cơn ho cùng với một ít đờm bọt. Hắt hơi, chảy nước mũi, chảy nước mắt và giảm ăn là những triệu chứng phổ biến, đôi khi đi kèm với sốt hoặc suy nhược. Tuy nhiên, nhiều trường hợp không sốt khi đến khám. Bệnh thường diễn tiến không gây viêm phổi, nhưng một số trường hợp ho có thể kéo dài vài tuần hoặc tiến triển nặng thành viêm phổi. Khi triệu chứng xấu đi, có thể xuất hiện các dấu hiệu khó thở như thở gấp hoặc môi tím tái.

Ho lặp lại: Xuất hiện các cơn ho kịch phát, đột ngột và thường xuyên.

Chảy nước mũi và hắt hơi: Có dịch nhầy tiết ra kèm theo hắt hơi.

Giảm ăn: Chó có thể không ăn ngon miệng đồ ăn vặt hoặc thức ăn chính.

Sốt: Nếu nhiệt độ cơ thể tăng cao hơn bình thường, cần lưu ý vì có thể đi kèm với suy nhược.

Khó thở: Xuất hiện các biểu hiện như thở gấp hoặc há miệng thở.

Chụp cận cảnh khuôn mặt chú chó đang chảy nước mũi

Các triệu chứng cần đưa chó đến bệnh viện ngay lập tức

Nếu chó của bạn không chỉ ho mà còn thở gấp, môi chuyển sang màu tím tái, cơn ho kéo dài hơn một tuần hoặc hoàn toàn mất cảm giác ngon miệng, hãy đưa chúng đến bệnh viện thú y ngay lập tức. Đây có thể là dấu hiệu của viêm phổi hoặc các biến chứng hô hấp nghiêm trọng. Đặc biệt, đối với chó non hoặc những chú chó có hệ miễn dịch suy yếu, việc điều trị kịp thời có thể cứu sống chúng.

Phương pháp chẩn đoán chính xác

Nhiễm trùng đường hô hấp do Bordetella ở chó thường được chẩn đoán dựa trên tiền sử bệnh và khám lâm sàng. Việc chó từng tiếp xúc với các chó khác gần đây, có triệu chứng ho kịch phát, và xuất hiện phản ứng ho khi nhẹ nhàng ấn vào khí quản (cho thấy tính nhạy cảm của khí quản) sẽ hỗ trợ đáng kể cho quá trình chẩn đoán. Trong trường hợp cần chẩn đoán xác định, hoặc khi có dịch bệnh bùng phát trong nhóm và triệu chứng kéo dài, bác sĩ sẽ thực hiện xét nghiệm PCR panel đường hô hấp trên các mẫu bệnh phẩm lấy từ tăm bông mũi – hầu họng hoặc dịch rửa khí quản. Xét nghiệm này có thể phát hiện DNA của Bordetella bronchiseptica; tuy nhiên, nếu chó mới được tiêm vắc-xin sống giảm độc lực gần đây, kết quả có thể dương tính giả. Ngoài ra, chụp X-quang ngực được sử dụng để kiểm tra các tổn thương như viêm phổi. Việc chuẩn bị sẵn nhật ký ghi chép triệu chứng trước khi đến phòng khám sẽ giúp quá trình chẩn đoán chính xác hơn.

Bác sĩ thú y đang lấy mẫu bệnh phẩm từ mũi của chó.

Phương pháp điều trị và quản lý theo từng giai đoạn

Nhiễm trùng đường hô hấp do Bordetella ở chó phần lớn là bệnh tự giới hạn, nghĩa là sẽ tự khỏi theo thời gian. Tuy nhiên, nếu chó có biểu hiện đau đớn toàn thân, nghi ngờ viêm phổi, hoặc có nguy cơ nhiễm khuẩn thứ cấp, bác sĩ thú y sẽ kê đơn kháng sinh. Kháng sinh được kê đơn phải được dùng đủ liều trong suốt thời gian bác sĩ thú y quy định để ngăn ngừa tái phát và nhiễm khuẩn thứ cấp. Khi ho kéo dài, có thể kết hợp sử dụng thuốc ức chế ho (thuốc giảm ho), nhưng vì có thể khiến dịch nhầy tích tụ trong phổi, việc dùng thuốc này phải tuân theo chỉ định của bác sĩ thú y. Hãy khuyến khích chó uống đủ nước và giảm bớt vận động, đi dạo để giảm gánh nặng cho phổi. Ngoài ra, trong quá trình điều trị, cần hạn chế tối đa tiếp xúc với các chó khác để ngăn chặn lây lan bệnh.

Hình ảnh chú chó được chăm sóc bằng không khí ẩm

Các điểm cần lưu ý khi chăm sóc chó tại nhà

Chăm sóc tại nhà là yếu tố then chốt quyết định tốc độ phục hồi của chó. Trước hết, hãy đảm bảo chó được ở trong môi trường ấm áp và đủ ẩm. Bạn có thể sử dụng máy tạo độ ẩm hoặc đặt chó ngồi trên bồn tắm vừa đổ nước nóng. Về chế độ ăn, hãy cho chó ăn nhiều bữa nhỏ trong ngày, tránh cho ăn đồ ăn vặt và luôn cung cấp nước sạch. Khi chó ho nhiều, hãy giữ dây dắt ngắn để hạn chế kích thích. Ngoài ra, cần hạn chế nghiêm ngặt việc tiếp xúc với các chó khác để ngăn ngừa lây nhiễm. Trong suốt thời gian điều trị, tốt nhất nên hạn chế cho chó ra ngoài.

Gần giường của chó khi sử dụng máy tạo độ ẩm

Lưu ý theo giống và cách phòng ngừa tái phát

Nhiễm trùng đường hô hấp do Bordetella có thể ảnh hưởng đến mọi giống chó, nhưng mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng có thể thay đổi tùy thuộc vào tình trạng miễn dịch và các yếu tố môi trường. Đặc biệt, những chú chó hoặc chó non gần đây tiếp xúc với môi trường đông đúc có thể biểu hiện các triệu chứng rõ rệt hơn. Nhiễm trùng tái phát có thể gây viêm đường hô hấp, và ở một số trường hợp, ho có thể kéo dài trong nhiều tuần, vì vậy tốt nhất nên hạn chế đưa chó ra ngoài những môi trường có nguy cơ nhiễm bệnh cao. Vaccine phòng ngừa giúp giảm nguy cơ nhiễm bệnh và mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng, nhưng không thể ngăn chặn hoàn toàn; do đó, việc tiêm chủng định kỳ kết hợp với kiểm soát mức độ tiếp xúc trong các môi trường đông đúc là rất quan trọng.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-06-29

Câu hỏi thường gặp

Nhiễm Bordetella có lây sang người không?

Bordetella bronchiseptica chủ yếu lây lan giữa các con chó. Mặc dù khó có thể khẳng định chắc chắn liệu vi khuẩn này có lây sang người khỏe mạnh hay không dựa trên tài liệu hiện có, nhưng những người có hệ miễn dịch suy giảm nghiêm trọng cần đặc biệt thận trọng. Vì vậy, sau khi chăm sóc chó bị bệnh, bạn nên rửa tay thật sạch.

Tiêm phòng có phòng bệnh hoàn toàn không?

Vắc-xin giúp giảm đáng kể nguy cơ nhiễm bệnh, nhưng không thể phòng ngừa hoàn toàn. Vắc-xin có hiệu quả trong việc làm giảm mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng và hạn chế sự lây lan của bệnh.

Sau khi cơn ho đã dứt, vi khuẩn vẫn có thể còn tồn tại không?

Ngay cả sau khi điều trị, một số chó vẫn có thể tạm thời bài tiết vi khuẩn. Vì điều này làm tăng nguy cơ lây lan, an toàn nhất là tránh cho chó tiếp xúc với các chó khác trong 1–2 tuần sau khi khởi phát bệnh và khử trùng kỹ lưỡng bát ăn uống cùng các dụng cụ.

Nếu tình trạng ho ở chó không thuyên giảm sau một tuần, thì phải làm sao?

Nếu cơn ho kéo dài hơn 7–10 ngày, có thể nghi ngờ chó bị viêm phổi hoặc các biến chứng khác. Hãy đưa chó đến bệnh viện thú y ngay lập tức để chụp X-quang ngực hoặc thực hiện các xét nghiệm bổ sung.

Có thể cho chó dùng thuốc ức chế ho tại nhà không?

Thuốc ức chế ho không được tự ý sử dụng mà không có đơn kê của bác sĩ thú y. Nếu dùng sai cách, thuốc có thể kìm hãm phản xạ ho khiến dịch nhầy tích tụ trong phổi. Hãy luôn tuân thủ chỉ dẫn của bác sĩ thú y khi sử dụng.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

7 nguyên tắc cốt lõi trong việc quản lý hen suyễn ở mèo do bác sĩ thú y chỉ ra, cùng các tiêu chí lựa chọn sản phẩm

Tổng hợp những tiêu chí lựa chọn và gợi ý hàng đầu về cách chăm sóc thuốc giãn phế quản cho chó

Tổng hợp các tiêu chí lựa chọn và gợi ý sản phẩm tốt nhất để chăm sóc tim mạch thông qua theo dõi nhịp thở (RR) của mèo trong khi ngủ

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm chăm sóc quan trọng về bệnh sán dây Echinococcus ở chó

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm chăm sóc quan trọng về bệnh ve tai ở chó

Tổng hợp các triệu chứng phân biệt, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và các điểm chăm sóc quan trọng về bệnh nấm da (nấm vòng) và ký sinh trùng ở chó

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm chăm sóc quan trọng về bệnh Cryptosporidium ở chó

Hướng dẫn chọn thuốc tẩy giun tổng hợp cho chó: Tổng hợp triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và các điểm chăm sóc quan trọng

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm quản lý quan trọng về vấn đề kháng thuốc của thuốc phòng ngừa ký sinh trùng ở chó

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm chăm sóc quan trọng về giun móc ở chó

Tài liệu tham khảo

[1] Reagan KL, Sykes JE. Canine infectious respiratory disease. Vet Clin North Am Small Anim Pract 2020;50(2):405-18.

[2] Hurley K. Canine infectious respiratory disease complex: Management and prevention in canine populations. DVM 2010;360.

[3] Joffe DJ, Lelewski R, Weese JS, et al. Factors associated with development of Canine Infectious Respiratory Disease Complex (CIRDC) in dogs in 5 Canadian small animal clinics. Can Vet J 2016;57(1):46–51.