Thích

Chia sẻ

Suy thận cấp ở chó — Dấu hiệu cấp cứu theo nguyên nhân và khả năng hồi phục

ThậnCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Suy thận cấp ở chó là một tình trạng cấp cứu, trong đó chức năng thận suy giảm đột ngột. Bài viết này tổng hợp những thông tin cốt lõi mà chủ nuôi cần biết, bao gồm các dấu hiệu theo từng nguyên nhân, các bước chẩn đoán và điều trị, cũng như khả năng phục hồi.

Suy thận cấp ở chó là gì?

Suy thận cấp (Acute Kidney Injury, AKI) ở chó là một bệnh lý thận cấp cứu, trong đó chức năng thận giảm đột ngột trong vòng vài giờ đến vài ngày, khiến cơ thể không thể lọc các chất thải. Điều then chốt là đưa chó đến bệnh viện thú y trong vòng 24 giờ. Nếu lượng nước tiểu giảm đột ngột hoặc biến mất, kèm theo mất ngon miệng hoàn toàn, nôn mửa và suy nhược, đó là những dấu hiệu nguy hiểm nghiêm trọng từ thận. Việc truyền dịch nhanh chóng để khôi phục lưu lượng máu đến thận và loại bỏ nguyên nhân có thể giúp chó hồi phục, đặc biệt khi nguyên nhân là do thiếu hụt lưu lượng máu (suy thận trước thận). Tuy nhiên, tỷ lệ tử vong chung của suy thận cấp không hề thấp, và ngay cả khi hồi phục, một số trường hợp có thể chuyển sang suy thận mạn tính. Do đó, tiên lượng phụ thuộc rất lớn vào nguyên nhân, mức độ tổn thương và thời điểm bắt đầu điều trị.

Nguyên nhân chính gây suy thận cấp ở chó

Nguyên nhân chủ yếu được chia thành ba nhóm. Thứ nhất là nguyên nhân trước thận (thiếu hụt lưu lượng máu) – xảy ra khi lượng máu đến thận giảm do mất nước nghiêm trọng, xuất huyết hoặc suy tim. Thứ hai là nguyên nhân tại thận (tổn thương trực tiếp lên thận) – các chất độc như nho và nho khô, chất chống đông (ethylene glycol), thuốc chống viêm không steroid (NSAID), một số kháng sinh nhóm aminoglycoside, thức ăn hoặc đồ ăn vặt thịt khô bị nhiễm melamin, cùng các nhiễm trùng như leptospira sẽ phá hủy trực tiếp tế bào thận. (Lưu ý: hoa huệ chủ yếu gây tổn thương thận cấp ở mèo hơn là ở chó, vì vậy đối với chó, bạn cần đặc biệt cảnh giác với các chất độc đã nêu ở trên.) Thứ ba là nguyên nhân sau thận (tắc nghẽn đường bài tiết nước tiểu) – đường tiểu bị tắc do sỏi tiết niệu, khối u, v.v. Việc xác định nguyên nhân và giai đoạn xuất hiện vấn đề sẽ quyết định hướng điều trị cũng như tiên lượng bệnh.

Danh sách các triệu chứng mà chủ nuôi không được bỏ qua

Nếu có hai hoặc nhiều dấu hiệu dưới đây xuất hiện cùng nhau trong vòng 24 giờ, cần nghi ngờ khả năng suy thận cấp. - Giảm lượng nước tiểu đột ngột: Lượng và tần suất đi tiểu giảm hơn một nửa so với bình thường. - Không đi tiểu: Không đi tiểu trong vòng 8–12 giờ. - Nôn và chán ăn: Từ chối cả thức ăn lẫn nước. - Thay đổi mùi miệng: Có mùi chua hăng giống như mùi amoniac. - Suy nhược và đi loạng choạng: Không thể đứng dậy như bình thường. - Loét miệng: Xuất hiện vết loét ở nướu và lưỡi.

Dấu hiệu cho thấy cần đưa chó đến phòng cấp cứu ngay lập tức

Nếu chó của bạn gặp bất kỳ triệu chứng nào dưới đây, hãy lập tức đưa đến phòng cấp cứu thú y 24/24 mà không được trì hoãn: không đi tiểu trong hơn 6–12 giờ; có dấu hiệu đã ăn phải chất độc nghi ngờ (nho, nho khô, chất chống đông, thuốc giảm đau của người, hoặc đồ ăn thịt khô nghi bị ô nhiễm); nôn mửa lặp đi lặp lại kèm theo nướu nhợt nhạt hoặc thân nhiệt giảm xuống dưới 38 độ C. Tổn thương thận có thể tiến triển theo hướng không thể đảo ngược nếu nguyên nhân không được loại bỏ kịp thời, vì vậy việc đến cơ sở y tế càng sớm thì khả năng phục hồi hoàn toàn càng cao.

Tại phòng khám thú y, bác sĩ sẽ chẩn đoán như thế nào?

Theo giáo trình Nội khoa thú y, việc chẩn đoán dựa trên sự kết hợp của xét nghiệm máu, xét nghiệm nước tiểu và các phương pháp chẩn đoán hình ảnh. Trong xét nghiệm máu, bác sĩ sẽ kiểm tra xem các chỉ số BUN (nitơ ure trong máu), creatinine, SDMA, phốt pho và kali có tăng cao hay không. Thông qua xét nghiệm nước tiểu, trọng lượng riêng (USG) được đo lường; nếu kết quả dưới 1.030, thận được xác định là đã mất khả năng cô đặc. Siêu âm giúp đánh giá kích thước, hình dạng của thận cũng như tình trạng tắc nghẽn đường tiết niệu. Nếu nghi ngờ có sự hiện diện của các chất độc hại, các xét nghiệm chuyên sâu bổ sung sẽ được thực hiện.

Suy thận cấp tính và suy thận mạn tính — Khác nhau như thế nào?

Hạng mục	급성신부전(AKI)	만성신부전(CKD)
발병 속도	수 시간~수일	수 개월~수 년
신장 크기(초음파)	정상 또는 커져 있음	작고 모양이 불규칙
빈혈 동반	거의 없음	흔하게 동반
회복 가능성	원인 제거 시 가능	되돌릴 수 없고 진행 관리
대표 원인	독성물질, 감염, 탈수	노령성 변성, 유전, 만성 염증

수의내과학 교과서·IRIS 가이드라인 기준

Điều trị — Tiến hành theo từng bước như sau

Việc điều trị được tiến hành qua 4 giai đoạn. - Giai đoạn 1: Truyền dịch tĩnh mạch: Khôi phục lưu lượng máu đến thận và đào thải các chất cặn bã. - Giai đoạn 2: Loại bỏ nguyên nhân: Nếu chó ăn phải chất độc, sẽ dùng thuốc giải độc và rửa dạ dày; nếu nhiễm trùng sẽ dùng kháng sinh; nếu tắc nghẽn sẽ đặt ống thông tiểu hoặc phẫu thuật. - Giai đoạn 3: Điều chỉnh điện giải và cân bằng axit-bazơ: Ổn định nồng độ kali, photpho và tình trạng nhiễm axit. - Giai đoạn 4: Theo dõi lượng nước tiểu: Đo lượng nước tiểu trong 24 giờ để quyết định việc sử dụng thuốc lợi tiểu hoặc lọc máu. Bác sĩ thú y sẽ xác định tốc độ truyền dịch và liều lượng thuốc dựa trên cân nặng và triệu chứng của chó. Điều quan trọng là chủ nuôi cần tuân thủ chặt chẽ quá trình điều trị và các chỉ dẫn về chế độ ăn.

Bác sĩ thú y kiểm tra tốc độ truyền dịch

Các biện pháp chăm sóc cần thực hiện tại nhà sau khi xuất viện

1–2 tuần đầu sau khi xuất viện là giai đoạn then chốt của quá trình hồi phục. Hãy duy trì việc cho chó ăn thức ăn kê đơn cho bệnh thận (giàu omega-3, hàm lượng protein và photpho thấp) đúng theo chỉ định của bác sĩ, đồng thời đảm bảo chó luôn có đủ nước sạch để uống. Tuyệt đối cất giữ các loại thuốc dùng cho người (như ibuprofen, acetaminophen…), nho, nho khô và chất chống đông (ethylene glycol) xa tầm với của chó. (Dù hoa huệ nguy hiểm hơn nhiều đối với mèo so với chó, nhưng nếu trong nhà có mèo, hãy cất hoa này để đảm bảo an toàn cho cả mèo.) Định kỳ tái khám xét nghiệm máu và nước tiểu mỗi 1–2 tuần để theo dõi sự ổn định của các chỉ số chức năng thận. Nếu chó xuất hiện lại các thay đổi về khẩu vị hoặc lượng nước tiểu, hãy liên hệ ngay với bệnh viện.

Khả năng hồi phục — phụ thuộc vào nguyên nhân

Khác với suy thận mạn tính, suy thận cấp có thể phục hồi chức năng thận gần như bình thường nếu nguyên nhân được loại bỏ kịp thời. Tuy nhiên, nếu tình trạng không đi tiểu kéo dài quá 24 giờ, hoặc các tế bào thận bị phá hủy nghiêm trọng do các nguyên nhân như ngộ độc chất chống đông hoặc nhiễm trùng nặng, một phần chức năng thận có thể bị tổn thương vĩnh viễn và chuyển sang suy thận mạn tính. Vì vậy, thời gian đưa chó đến bệnh viện nhanh hay chậm sẽ quyết định tỷ lệ phục hồi.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-05-11

Câu hỏi thường gặp

Chó đã ăn một quả nho. Có cần đưa đến bệnh viện ngay không?

Vâng, tốt nhất là nên đưa chó đến phòng khám ngay lập tức. Nho và nho khô có thể gây độc cho thận ở bất kỳ liều lượng nào. Nếu chó ăn trong vòng 2 giờ qua, việc gây nôn và dùng than hoạt tính có thể giúp giảm hấp thu chất độc.

Chỉ số thận tăng lên rồi giảm xuống có nghĩa là chó đã khỏi bệnh chưa?

Dù các chỉ số đã trở về mức bình thường, thận của chó vẫn có thể bị tổn thương một phần. Bạn nên tái khám định kỳ mỗi 1–3 tháng để theo dõi xem bệnh có tiến triển thành suy thận mạn tính hay không.

Liệu pháp truyền dịch thường được thực hiện trong bao nhiêu ngày?

Thông thường, chó cần nhập viện truyền dịch trong 2–5 ngày; nếu không đi tiểu hoặc tình trạng nặng, thời gian có thể kéo dài hơn một tuần. Khi lượng nước tiểu và các chỉ số chức năng thận ổn định, sẽ chuyển sang truyền dịch tại phòng khám hoặc cho xuất viện.

Thuốc giảm đau dành cho người (ibuprofen, acetaminophen) có thực sự nguy hiểm như vậy không?

Đúng vậy, chỉ cần một hoặc hai viên thuốc giảm đau dùng cho người cũng có thể gây suy thận cấp và tổn thương gan ở chó. Thuốc giảm đau cho chó bắt buộc phải là thuốc được kê đơn bởi bác sĩ thú y.

Để phòng ngừa, bạn cần chú ý những điều gì trong sinh hoạt hàng ngày?

Hãy cất các thực phẩm và thuốc độc hại xa tầm với của chó. Đối với chó già, nên kiểm tra chỉ số chức năng thận (BUN, creatinine và SDMA) mỗi 6 tháng đến 1 năm. Khi chó bị mất nước hoặc sốt, hãy đưa đến cơ sở thú y để truyền dịch kịp thời.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Top 5 loại thức ăn kê đơn dành cho mèo bị suy thận mạn tính — Điều chỉnh protein theo từng giai đoạn

Top 5 thực phẩm bổ sung thận cho mèo được khuyên dùng năm 2026

Tổng hợp những loại thức ăn trị liệu cho mèo bị bệnh thận được đánh giá cao nhất và các tiêu chí lựa chọn

U lympho ở chó: can thiệp kịp thời — từ các triệu chứng hóa trị theo phác đồ CHOP đến phương pháp điều trị và tiên lượng

Tổng hợp toàn diện về tiên lượng, thời gian sống, triệu chứng và nguyên nhân của khối u ở mèo, cùng với các điểm quan trọng trong chẩn đoán, điều trị và chăm sóc

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm chăm sóc quan trọng trong sinh thiết khối u và chọc hút tế bào bằng kim ở mèo

Mũi chảy máu và hắt hơi không ngừng ở mèo — Tổng hợp nguyên nhân, chẩn đoán và điều trị khối u mũi

Nếu mèo nhà bạn liên tục đi lại loạng choạng và uống nhiều nước — nguyên nhân và phương pháp điều trị bệnh đa u tủy

Phát hiện khối u ở ngực mèo cưng — Tổng hợp triệu chứng u tuyến vú và dấu hiệu nhận biết sớm

Nếu hạch bạch huyết của mèo nhà bạn bị sưng — Đánh giá di căn hạch bạch huyết và thời điểm cần đưa đến bệnh viện

Tài liệu tham khảo

[1] Notes on Canine Internal Medicine, 4th Edition — Acute Kidney Injury chapter

[2] Clinical Medicine of the Dog and Cat, 4th Edition — Azotemia and AKI differentials

[3] Urinalysis in the Dog and Cat — CKD vs AKI 감별 기준

[4] IRIS (International Renal Interest Society) AKI Grading Guidelines, 2023