Thích

Chia sẻ

고양이 요관 우회술(SUB) 증상과 원인, 진단·치료와 관리 포인트 총정리

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những lưu ý trong chăm sóc khi mèo thực hiện phẫu thuật dẫn lưu niệu quản (SUB)

Tiết niệuCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Phẫu thuật dẫn lưu niệu quản (SUB) ở mèo là một ca phẫu thuật tạo đường dẫn nước tiểu tạm thời để bảo vệ thận khi niệu quản bị tắc nghẽn. Đây là phương pháp điều trị quan trọng, có thể cứu sống mèo trong những tình huống khẩn cấp.

Phẫu thuật dẫn lưu niệu quản ở mèo (SUB) là gì?

Hình giải phẫu minh họa hệ tiết niệu và vị trí của thiết bị SUB ở mèo

Phẫu thuật dẫn lưu niệu quản (SUB) ở mèo là một thủ thuật tạo đường dẫn mới, giúp nước tiểu từ thận chảy trực tiếp vào bàng quang mà không đi qua đoạn niệu quản bị tắc, nhằm ngăn ngừa tổn thương thận. Đây là phương pháp điều trị quan trọng để bảo vệ thận khỏi những tổn thương do tắc nghẽn niệu quản. Dưới tác dụng của gây mê toàn thân, bác sĩ sẽ nối ống từ thận và ống từ bàng quang với một cổng (port) đặt dưới da, tạo lối đi mới cho nước tiểu vào bàng quang mà không cần qua niệu quản bị tắc. Cổng này nằm dưới da, có thể sờ thấy từ bên ngoài và được sử dụng để kiểm tra tình trạng tắc nghẽn hoặc vệ sinh. Sau phẫu thuật, mèo sẽ được theo dõi tại bệnh viện trong một khoảng thời gian nhất định để bảo vệ chức năng thận và ngăn ngừa nhiễm trùng cũng như các biến chứng. Thời gian duy trì thiết bị phụ thuộc vào tình trạng của từng bệnh nhân và nguy cơ tái phát, do bác sĩ thú y đánh giá và quyết định; đồng thời, việc tái khám và kiểm tra định kỳ là rất cần thiết. Tắc nghẽn đường tiết niệu có thể là tình trạng khẩn cấp, vì vậy chẩn đoán và điều trị sớm đóng vai trò then chốt. Phẫu thuật dẫn lưu niệu quản (SUB): Thủ thuật dẫn nước tiểu từ thận vào bàng quang bằng cách đi vòng qua đoạn niệu quản bị tắc, nhằm ngăn ngừa tổn thương thận.

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng tắc nghẽn niệu quản ở mèo là gì?

Nguyên nhân chính khiến mèo cần phẫu thuật dẫn lưu niệu quản là tình trạng niệu quản bị tắc nghẽn. Các nguyên nhân phổ biến bao gồm sỏi niệu quản (sỏi tiết niệu), huyết khối đông đặc, hẹp niệu quản, khối u hoặc áp lực từ bên ngoài, những yếu tố này có thể gây áp lực lên thận và dẫn đến suy giảm chức năng thận. Ở mèo, ngay cả niệu quản bình thường không bị tắc cũng có đường kính rất nhỏ, khoảng 0,4mm, nên tình trạng tắc niệu quản tương đối phổ biến. Mặt khác, tắc niệu đạo thường gặp hơn ở mèo đực do niệu đạo dài và hẹp, vì vậy cần phân biệt rõ giữa niệu quản và niệu đạo. Các yếu tố này đòi hỏi phải đưa mèo đến cơ sở thú y ngay lập tức trước khi chức năng thận suy giảm nghiêm trọng. Đây có thể là tình trạng khẩn cấp, nên chẩn đoán và điều trị sớm là rất quan trọng. - Sỏi niệu quản (sỏi tiết niệu): Nguyên nhân phổ biến gây tắc niệu quản, ở mèo ngày càng thường xuyên phát hiện thấy sỏi oxalat canxi. - Huyết khối đông đặc và hẹp niệu quản: Huyết khối đông đặc hoặc hẹp niệu quản có thể làm thu hẹp hoặc tắc nghẽn niệu quản. - Khối u và áp lực từ bên ngoài: Khối u bên trong niệu quản hoặc áp lực ép từ bên ngoài có thể gây tắc nghẽn.

Hình giải phẫu minh họa viên sỏi gây tắc nghẽn niệu quản ở mèo

Các triệu chứng chính của phẫu thuật dẫn lưu niệu quản là gì?

Các triệu chứng cho thấy mèo cần phẫu thuật dẫn lưu niệu quản bao gồm đau đớn dữ dội và rối loạn tiểu tiện do tắc nghẽn đường tiết niệu. Các triệu chứng chính là phản ứng đau khi đi tiểu, cố gắng tiểu nhiều lần nhưng không có nước tiểu chảy ra, nôn mửa, suy nhược và đau bụng. Mèo thường xuyên đến hộp cát nhưng không thể tiểu được, trong trường hợp nặng có thể rơi vào trạng thái sốc. Khi xuất hiện những triệu chứng này, cần đưa mèo đến bệnh viện thú y ngay lập tức trước khi chức năng thận suy giảm nghiêm trọng.

Mèo đang đau đớn vì không thể đi tiểu trong khay vệ sinh

Các triệu chứng cần đưa mèo đến bệnh viện ngay lập tức

Nếu mèo không thể đi tiểu, cố gắng tiểu nhưng không ra hoặc có biểu hiện đau đớn khi tiểu, cần đưa đến bệnh viện ngay lập tức. Tắc nghẽn đường tiết niệu là tình trạng cấp cứu đe dọa tính mạng và là nguyên nhân phổ biến nhất gây tổn thương thận cấp ở mèo. Khi chức năng thận bị tổn thương, việc phục hồi sẽ trở nên khó khăn, vì vậy không nên trì hoãn mà cần bác sĩ thú y chẩn đoán ngay và quyết định hướng điều trị.

Phương pháp chẩn đoán được thực hiện như thế nào?

Chẩn đoán cho phẫu thuật bắc niệu quản ở mèo được thực hiện thông qua nhiều xét nghiệm khác nhau. Trước hết, siêu âm được sử dụng để kiểm tra tình trạng giãn của niệu quản cũng như sự giãn và phù nề của thận (bể thận). Sự giãn bể thận và giãn niệu quản do sỏi gây tắc nghẽn giúp ích trong việc chẩn đoán tình trạng tắc niệu quản. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân là do hẹp niệu quản hoặc huyết khối đông cứng, nguyên nhân có thể không hiển thị rõ ràng trên hình ảnh siêu âm. Xét nghiệm máu được dùng để đánh giá mức độ suy giảm chức năng thận, trong khi xét nghiệm nước tiểu và nuôi cấy vi khuẩn giúp xác định dấu hiệu nhiễm trùng hoặc sỏi. Khi cần thiết, chụp X-quang được thực hiện kèm theo để xác định nguyên nhân và vị trí tắc nghẽn. Nhờ những xét nghiệm toàn diện này, việc đánh giá trước phẫu thuật có thể được thực hiện. - Siêu âm: Là công cụ chẩn đoán quan trọng để xác nhận tình trạng giãn niệu quản và giãn, phù nề bể thận. - Xét nghiệm máu: Đánh giá chức năng thận thông qua các chỉ số creatinine và BUN. - Xét nghiệm nước tiểu và nuôi cấy: Xác định tình trạng nhiễm trùng và dấu hiệu sỏi; khi cần thiết, còn đánh giá cả độ nhạy cảm với kháng sinh.

Trong quá trình siêu âm bụng cho mèo, kiểm tra tình trạng giãn rộng của thận và niệu quản.

Phương pháp điều trị và quy trình phẫu thuật

Phẫu thuật dẫn lưu niệu quản được thực hiện dưới gây mê toàn thân, trong đó một thiết bị đặc biệt được đưa vào để nối các ống dẫn từ thận và bàng quang với một cổng đặt dưới da. Thiết bị này giúp dẫn nước tiểu từ thận xuống bàng quang mà không cần đi qua niệu quản bị tắc. Trước khi gây mê, việc điều chỉnh các vấn đề như mất nước và tăng kali máu là cần thiết để đảm bảo an toàn. Sau phẫu thuật, mèo sẽ được theo dõi tại bệnh viện trong một khoảng thời gian nhất định để kiểm tra tình trạng nhiễm trùng và hoạt động bình thường của thiết bị. Quá trình hồi phục và thời gian duy trì thiết bị sẽ khác nhau tùy thuộc vào tình trạng của từng bệnh nhân, do đó cần được quản lý theo đánh giá của bác sĩ thú y.

Cảnh phẫu thuật cấy thiết bị SUB dưới da cho mèo

Các điểm cần lưu ý khi chăm sóc tại nhà

Chăm sóc mèo tại nhà sau phẫu thuật có ảnh hưởng rất lớn đến kết quả thành công của ca mổ. Bạn cần kiểm tra khu vực đặt ống dẫn nước tiểu hàng ngày để phát hiện sớm các dấu hiệu nhiễm trùng như sưng, chảy máu hoặc dịch tiết. Hãy sử dụng lồng phòng ngừa hoặc vòng cổ y tế để ngăn mèo liếm hoặc cào vào ống. Cần tuân thủ chính xác phác đồ dùng kháng sinh và thuốc giảm đau theo chỉ định của bác sĩ thú y. Tăng cường bổ sung nước để duy trì lượng nước tiểu, đồng thời vệ sinh khay vệ sinh sạch sẽ mỗi ngày. Việc tái khám định kỳ tại bệnh viện là bắt buộc cho đến khi tháo bỏ ống dẫn nước tiểu; đặc biệt, nếu mèo không ăn trong hơn 24 giờ sau phẫu thuật, bạn cần báo ngay cho bác sĩ thú y. - Chăm sóc ống dẫn nước tiểu: Cần kiểm tra khu vực và duy trì vệ sinh hàng ngày để phòng ngừa nhiễm trùng. - Sử dụng thuốc: Phải dùng thuốc đầy đủ theo chỉ định, không được bỏ sót. - Bổ sung nước: Khuyến khích mèo uống nước thường xuyên, có thể sử dụng nước dạng gel hoặc thức ăn giàu nước.

Lưu ý theo từng giống và cách phòng ngừa tái phát

Mèo có đường kính niệu quản bình thường, không bị tắc nghẽn, chỉ khoảng 0,4 mm, rất hẹp, nên tình trạng tắc niệu quản tương đối phổ biến. Thay vì khẳng định chắc chắn rằng niệu quản của một số giống mèo cụ thể hẹp hơn, bạn nên nhớ rằng các nguyên nhân chính gây tắc nghẽn bao gồm sỏi niệu quản, huyết khối đông cứng, hẹp niệu quản, khối u và áp lực từ bên ngoài. Vì nguy cơ tái phát vẫn tồn tại ngay cả sau phẫu thuật, bạn cần lập kế hoạch quản lý dài hạn cùng với bác sĩ thú y. Việc điều chỉnh chế độ ăn uống, tăng lượng nước uống và khám sức khỏe định kỳ là rất quan trọng. Bạn nên kiên trì thực hiện các biện pháp phòng ngừa để ngăn ngừa tái phát.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-06-29

Câu hỏi thường gặp

Phẫu thuật dẫn lưu niệu quản có hiệu quả trong bao lâu?

Thời gian duy trì thiết bị sẽ thay đổi tùy thuộc vào tình trạng phục hồi của mèo và nguy cơ tái phát. Bác sĩ thú y sẽ đánh giá tình trạng cụ thể và xác định hướng chăm sóc phù hợp. Vì mỗi cá thể có sự khác biệt lớn, nên khó có thể đưa ra một thời gian cố định áp dụng chung cho tất cả.

Nếu mèo không thể đi tiểu sau phẫu thuật, bạn nên làm gì?

Bạn cần đưa mèo đến bệnh viện ngay lập tức. Vì có khả năng thiết bị bị tắc nghẽn hoặc xảy ra vấn đề khác, bác sĩ thú y cần kiểm tra ngay.

Nếu mèo bị nhiễm trùng sau phẫu thuật thì sao?

Nếu vùng đặt thiết bị bị sưng hoặc nóng lên, đó là dấu hiệu của nhiễm trùng. Bạn cần đưa mèo đến bệnh viện thú y ngay lập tức để được điều trị bằng kháng sinh. Nếu để lâu không xử lý, có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng.

Mèo không ăn sau khi phẫu thuật. Có sao không?

Sau phẫu thuật, việc mèo tạm thời giảm cảm giác thèm ăn là hiện tượng khá phổ biến. Tuy nhiên, nếu mèo không ăn gì quá 24 giờ, bạn cần báo ngay cho bác sĩ thú y vì có thể dẫn đến mất nước hoặc hạ đường huyết.

Trong quá trình duy trì ống thông niệu quản, liệu có thể bị tắc niệu quản trở lại không?

Vâng, vẫn có khả năng tái phát. Sau phẫu thuật, việc duy trì chế độ ăn uống và lượng nước nạp vào, cũng như thực hiện các cuộc kiểm tra sức khỏe định kỳ là rất quan trọng.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

5 loại thức ăn kê đơn cho chó mắc bệnh đường tiết niệu được khuyên dùng hàng đầu — Thức ăn giúp phòng ngừa và quản lý sỏi tiết niệu

Top 5 loại thức ăn kê đơn dành cho mèo bị FLUTD — So sánh theo từng loại sỏi struvit và oxalat

Top 5 thực phẩm bổ sung tiết niệu cho mèo 2026 — Tổng hợp tiêu chí lựa chọn của bác sĩ thú y

Mèo suy thận giai đoạn cuối, ghép thận có phải là câu trả lời — tiên lượng và những điểm lựa chọn thực tế

Nếu huyết áp mèo của bạn đang ở mức nguy hiểm — Triệu chứng, nguyên nhân tăng huyết áp phá hủy thận và thời điểm điều trị

Tổng hợp triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và quản lý thiếu máu ở mèo và CKD (thiếu EPO)

Khi tim chó đập không đều — Triệu chứng rung nhĩ và thời điểm điều trị

Chó của bạn có đốm đen trước mắt — Nguyên nhân ruồi bay và thời điểm cần đến bác sĩ

Nếu hai đồng tử của chó có kích thước khác nhau — Nguyên nhân gây dị tật đồng tử và thời điểm cần đưa đến bệnh viện

Nếu mắt của chó bỗng nhiên bị lồi ra — Hướng dẫn sơ cứu khẩn cấp và thời gian vàng cần nắm rõ

Tài liệu tham khảo

[1] Berent, A.C. (2011). Ureteral obstructions in dogs and cats: a review of traditional and new interventional diagnostic and therapeutic options. J. Vet. Emerg. Crit. Care, 21(3), 245–258.

[2] Kruger, J., Osborne, C., Goyal, S. et al. (1991). Clinical evaluation of cats with lower urinary tract disease. J. Am. Vet. Med. Assoc., 199(2), 211–216.

[3] Feline Emergency and Critical Care Medicine, 2nd Ed. (2011). Chapter on ureteral obstruction and surgical management. Elsevier Health Sciences.