Thích

Chia sẻ

Hướng dẫn toàn diện về bệnh trầy xước mèo (Bartonella)

Da/LôngCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bệnh trầy xước mèo là bệnh truyền nhiễm từ động vật do vi khuẩn Bartonella gây ra, mèo thường không có triệu chứng nhưng có thể lây sang người và chó. Đã tổng hợp triệu chứng, điều trị và phòng ngừa.

Bệnh trầy xước mèo là gì?

Minh họa con mèo trông khỏe mạnh nhưng có thể mang vi khuẩn Bartonella

Bệnh trầy xước mèo (Cat Scratch Disease) là bệnh truyền nhiễm từ động vật do vi khuẩn Bartonella henselae gây ra. Điều quan trọng nhất là mèo chủ yếu là vật mang trùng không triệu chứng. Dù trông khỏe mạnh, chúng vẫn có thể mang vi khuẩn và lây sang người hoặc thú cưng khác qua vết cào, cắn hoặc bọ chét. Đối với trẻ em, người già và người suy giảm miễn dịch, bệnh có thể dẫn đến viêm hạch bạch huyết và sốt, do đó việc quản lý phòng ngừa của chủ nuôi là rất quan trọng.

Nguyên nhân và đường lây truyền

Vật trung gian chính của bệnh trầy xước mèo là bọ chét mèo (Ctenocephalides felis). Giữa các con mèo, vi khuẩn chủ yếu lây qua vết cắn của bọ chét, đồng thời cũng có báo cáo về đường lây qua việc ăn mồi như động vật gặm nhấm bị nhiễm bệnh. Khi mèo mang vi khuẩn cào hoặc cắn người hoặc động vật khác, vi khuẩn có thể xâm nhập vào cơ thể qua vết thương đó. Do đó, tỷ lệ nhiễm bệnh cao hơn nhiều ở mèo hoạt động ngoài trời, mèo không được phòng ngừa bọ chét và các hộ gia đình nuôi nhiều mèo. Ở người, ngoài vết cào và cắn, cũng có báo cáo về đường lây qua bọ chét, ve hoặc nước bọt mèo tiếp xúc với da bị thương.

Danh sách kiểm tra các triệu chứng chính

Mèo chủ yếu không có triệu chứng, nhưng người và chó có thể xuất hiện các triệu chứng sau.

Mèo: Chủ yếu không có triệu chứng. Hiếm khi có các triệu chứng nhẹ như sốt, uể oải kéo dài 2-3 ngày thường tự khỏi hoặc sưng hạch bạch huyết.

Chó: Đã báo cáo viêm nội tâm mạc, viêm màng bồ đào, viêm đĩa đệm đốt sống (viêm cột sống và đĩa đệm), ở con đực có thể xuất hiện các triệu chứng liên quan đến sinh sản như viêm mào tinh hoàn, viêm tinh hoàn, viêm da bìu, ở con cái có thể sảy thai.

Người: Vết cào xuất hiện nốt đỏ, thường sau thời gian ủ bệnh vài tuần đến 1-2 tháng có thể xuất hiện sưng hạch bạch huyết nách, cổ, sốt nhẹ, mệt mỏi.

Nhóm nguy cơ cao: Người suy giảm miễn dịch có thể tiến triển thành tổn thương gan và lách (bệnh peliosis gan), u mạch máu do vi khuẩn, viêm nội tâm mạc, viêm đa khớp.

Nếu thấy triệu chứng, cần thông báo cho bác sĩ hoặc bác sĩ thú y về việc 'đã bị mèo cào' để có thể chẩn đoán chính xác.

Minh họa so sánh triệu chứng Bartonella ở mèo, chó và người

Hãy đến bệnh viện ngay lập tức trong các trường hợp này

Nếu vết cào sưng đỏ và mưng mủ, hoặc sau một thời gian (thường vài tuần đến 1-2 tháng) hạch bạch huyết nách, cổ, bẹn sưng cứng thì cần nghi ngờ bệnh trầy xước mèo. Nếu sốt cao kéo dài, kèm đau đầu, mệt mỏi, đau cơ thì cần đến gặp bác sĩ nội khoa hoặc bác sĩ chuyên khoa nhiễm trùng ngay lập tức. Nếu đang dùng thuốc ức chế miễn dịch hoặc đang điều trị ung thư, tuyệt đối không được bỏ qua ngay cả triệu chứng nhỏ. Vì người suy giảm miễn dịch có thể tiến triển thành các bệnh nặng như u mạch máu do vi khuẩn, viêm nội tâm mạc. Nếu chó đột ngột suy nhược, khó thở thì có khả năng viêm nội tâm mạc, cần khám sớm.

Phương pháp chẩn đoán

Bệnh trầy xước mèo bắt đầu chẩn đoán từ việc khai thác tiền sử của chủ nuôi (tiếp xúc với mèo). Xác định kháng thể với Bartonella bằng xét nghiệm kháng thể huyết thanh (IFA) và có thể phát hiện trực tiếp DNA vi khuẩn trong máu, mô hạch bạch huyết bằng xét nghiệm PCR. Đối với người, đánh giá hạch bạch huyết sưng bằng siêu âm và tiến hành sinh thiết nếu cần. Tuy nhiên, kháng thể dương tính không có nghĩa là tất cả đều là nhiễm trùng hoạt động. Theo sách giáo khoa nội khoa thú y, nguyên tắc là đánh giá tổng hợp triệu chứng lâm sàng và xét nghiệm.

Phương pháp điều trị

Nhiễm trùng nhẹ ở người và động vật khỏe mạnh thường tự khỏi. Tuy nhiên, nếu hạch bạch huyết sưng to hoặc sốt kéo dài thì cần điều trị bằng kháng sinh. Người chủ yếu dùng Azithromycin, nhóm Doxycycline. Động vật, bác sĩ thú y sẽ quyết định loại và thời gian kháng sinh (thường 4-6 tuần) dựa trên cân nặng, triệu chứng và chỉ số gan. Các biến chứng nặng như viêm nội tâm mạc có thể cần điều trị nội trú. Tuyệt đối không tự ý dùng kháng sinh cho người cho động vật.

Bác sĩ thú y kiểm tra hạch bạch huyết của mèo

Quản lý tại nhà và các điểm phòng ngừa

Trọng tâm của phòng ngừa là chặn bọ chét. Hãy thực hiện đều đặn các điều sau.

Thuốc phòng bọ chét hàng tháng: Áp dụng cho tất cả thú cưng

Chăm sóc móng vuốt: Cắt tỉa đầu móng 2-3 tuần/lần

Vệ sinh vết thương ngay lập tức: Rửa dưới vòi nước chảy với xà phòng hơn 5 phút ngay khi bị cào

Hạn chế hôn và liếm: Đặc biệt là vùng mặt và vết thương

Vệ sinh môi trường nuôi nhiều mèo: Giặt chăn ga, thảm hàng tuần ở nhiệt độ cao

Cách ly người suy giảm miễn dịch: Người điều trị ung thư, ghép tạng cần cân nhắc kỹ khi nhận nuôi mèo

Mèo hoang mới nhận nuôi nên cách ly một tháng trước khi hòa nhập để an toàn.

Những chủ nuôi này cần đặc biệt lưu ý

Phụ nữ mang thai, trẻ em dưới 5 tuổi, người cao tuổi trên 65, chủ nuôi đang điều trị ung thư hoặc dùng thuốc ức chế miễn dịch có nguy cơ cao tiến triển thành các bệnh nặng như u mạch máu do vi khuẩn, viêm nội tâm mạc, viêm đa khớp khi nhiễm Bartonella. Trong trường hợp này, mèo dễ cắn và cào hơn nên nguy cơ phơi nhiễm cao hơn, cần cân nhắc kỹ khi nhận nuôi và nếu nuôi thì phải phòng ngừa bọ chét kỹ lưỡng hơn. Tránh chơi đùa thô bạo với mèo bằng tay chân, khi tay có vết thương bắt buộc phải đeo găng tay.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-29

Câu hỏi thường gặp

Mèo không có triệu chứng thì có cần xét nghiệm không?

Nếu gia đình có người suy giảm miễn dịch sống chung hoặc nhận nuôi mèo thì nên xét nghiệm PCR và kháng thể một lần. Đối với hộ gia đình thông thường, nếu phòng ngừa bọ chét tốt thì phòng ngừa quan trọng hơn xét nghiệm định kỳ.

Khử trùng bằng cồn ngay sau khi bị cào thì có ổn không?

Rửa dưới vòi nước chảy với xà phòng hơn 5 phút là hiệu quả nhất. Cồn chỉ khử trùng bề mặt và có hạn chế với vết thương sâu. Nếu vết thương sâu hoặc chảy máu nhiều thì đến bệnh viện khám là an toàn hơn.

Chó cũng bị bệnh trầy xước mèo không?

Có, chó cũng có thể nhiễm Bartonella. Tuy nhiên, chủng vi khuẩn liên quan hơi khác (như B. vinsonii berkhoffii), thường xuất hiện dưới dạng viêm nội tâm mạc hoặc viêm màng bồ đào nên triệu chứng đa dạng.

Chỉ cần dùng thuốc phòng bọ chét tốt thì có an toàn 100% không?

Phòng ngừa bọ chét là rào cản lớn nhất nhưng không phải 100%. Hoạt động ngoài trời, nuôi nhiều mèo, tiếp xúc ve cũng là biến số. Cần chăm sóc thêm việc quản lý móng vuốt và vệ sinh vết thương để an toàn.

Sau khi bị bệnh trầy xước mèo rồi khỏi thì có miễn dịch không?

Việc hình thành miễn dịch ở người và thời gian duy trì có sự khác biệt cá nhân lớn nên khó khẳng định chỉ dựa trên cơ sở sách giáo khoa được đề cập. Nhiễm khuẩn máu có thể xuất hiện ngắt quãng và có thể tiếp xúc lại với chủng khác, nên dù đã mắc bệnh một lần thì vẫn cần tiếp tục các biện pháp phòng ngừa cơ bản như phòng bọ chét và vệ sinh vết thương.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Top 5 dầu gội y tế cho chó — Viêm da mủ·Nhiễm khuẩn

Top 5 loại dầu gội dược liệu cho chó bị viêm da do nấm men, do bác sĩ thú y chọn lọc — giúp giảm ngứa và kiểm soát nhờn

5 sản phẩm dầu cá Omega-3 được khuyên dùng cho chó — So sánh hàm lượng EPA và DHA

Nếu cún nhà bạn chậm lớn và luôn thiếu sức sống — Triệu chứng, chẩn đoán và điều trị suy tuyến yên

Chó nhà bạn không chỉ đơn thuần là béo — Nguyên nhân và các điểm quản lý về tình trạng kháng insulin

Tổng hợp cách tiêm insulin, điều chỉnh liều lượng, triệu chứng và nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị cùng các điểm chăm sóc quan trọng cho chó

Nếu chó của bạn liên tục nôn mửa và thiếu sức sống — Triệu chứng và phương pháp điều trị bệnh Addison (suy tuyến thượng thận)

Chó uống nhiều nước và uể oải — Nguyên nhân gây tăng canxi huyết và thời điểm cần đưa đến bệnh viện

Nếu chó của bạn uống nhiều nước và bụng bị chùng xuống — Triệu chứng và điều trị hội chứng Cushing

Hướng dẫn toàn diện về việc theo dõi đường huyết ở chó — Từ phương pháp đo đến điều chỉnh insulin

Tài liệu tham khảo

[1] Greene CE, Infectious Diseases of the Dog and Cat, 4th Edition, Chapter Bartonellosis, 2012

[2] August JR, Consultations in Feline Internal Medicine, Volume 7, Bartonella Infections in Cats, 2016

[3] Chomel BB et al., Bartonella spp. in pets and effect on human health, Emerging Infectious Diseases, 2006

[4] Breitschwerdt EB, Bartonellosis: One Health perspectives for an emerging infectious disease, ILAR Journal, 2014