Thích

Chia sẻ

Triệu chứng, chẩn đoán và điều trị bệnh cường tuyến cận giáp ở mèo, cùng hướng dẫn dinh dưỡng và chăm sóc suốt đời

Nội tiếtCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bệnh cường tuyến cận giáp ở mèo là một rối loạn nội tiết khiến nồng độ canxi trong máu tăng cao bất thường do tuyến cận giáp tiết ra quá nhiều hormone. Bài viết này tổng hợp phương pháp chẩn đoán và điều trị cho từng dạng nguyên phát và thứ phát, cùng với chế độ dinh dưỡng cần duy trì suốt đời cho mèo.

Bệnh cường tuyến cận giáp ở mèo là gì?

Bác sĩ thú y đang siêu âm tuyến cận giáp ở vùng cổ của mèo.

Bệnh cường tuyến cận giáp ở mèo là một rối loạn nội tiết xảy ra khi tuyến cận giáp nằm ở vùng cổ tiết ra quá nhiều hormone tuyến cận giáp (PTH), khiến nồng độ canxi trong máu tăng cao bất thường. Việc phát hiện sớm là yếu tố then chốt. Vì tình trạng tăng canxi máu gây tổn thương dây chuyền đến thận, tim và hệ thần kinh, nên chẩn đoán càng chậm thì nguy cơ biến chứng càng lớn. Các triệu chứng không đặc hiệu như nôn mửa, uể oải, uống nhiều nước hoặc tăng lượng nước tiểu thường xuất hiện từ từ, khiến chủ nuôi khó nhận ra. Nếu những triệu chứng này kéo dài hơn 2 tuần, bạn nhất định phải kiểm tra nồng độ canxi trong máu thông qua xét nghiệm máu.

Nguyên nhân và các dạng khởi phát — nguyên phát so với thứ phát

Bệnh cường tuyến cận giáp ở mèo được chia thành hai loại chính.

Nguyên phát (bậc 1): Bản thân tuyến cận giáp xuất hiện u tuyến hoặc tăng sinh tế bào, khiến hormone tuyến cận giáp (PTH) được tiết ra quá mức một cách tự chủ. Tình trạng này thường gặp ở mèo trung niên và cao tuổi, trong đó u tuyến đơn lẻ là nguyên nhân phổ biến nhất.

Thứ phát (bậc 2): PTH tăng lên để bù đắp cho các yếu tố bên ngoài như bệnh thận mạn tính, thiếu vitamin D hoặc chế độ ăn nghèo canxi. Đây là tình trạng thường gặp nhất ở mèo mắc bệnh thận.

Hai loại này có phương pháp điều trị hoàn toàn khác nhau. Việc chẩn đoán phân biệt chính xác là bắt buộc trước khi bắt đầu điều trị.

Danh sách kiểm tra các triệu chứng chính

Vì nồng độ canxi trong máu tăng dần nên ở giai đoạn đầu, các triệu chứng thường không rõ ràng. Nếu mèo nhà bạn xuất hiện đồng thời từ hai triệu chứng trở lên dưới đây, chúng tôi khuyến nghị nên đưa đi kiểm tra.

Suy nhược, giảm thể lực: Lượng vận động giảm rõ rệt so với bình thường và mèo ngủ nhiều hơn.

Đa niệu, đa khát: Mèo uống nhiều nước hơn hẳn và lượng nước tiểu cũng tăng lên.

Nôn mửa, giảm thèm ăn: Do nhu động ruột giảm, mèo bị buồn nôn lặp đi lặp lại.

Giảm cân: Tình trạng chán ăn kéo dài khiến mèo sụt cân một cách rõ rệt.

Suy yếu cơ bắp: Mèo thiếu sức lực, đôi khi chân sau bị run rẩy hoặc đi loạng choạng.

Sỏi đường tiết niệu: Có thể hình thành các tinh thể oxalat canxi ở thận và bàng quang.

Mèo trông uể oải: Ví dụ về các triệu chứng của bệnh cường tuyến cận giáp

Các triệu chứng cấp cứu cần đưa mèo đến bệnh viện thú y ngay lập tức

Nếu mèo xuất hiện bất kỳ triệu chứng nào dưới đây, cần đưa đến cơ sở thú y trong vòng 24 giờ. Tăng canxi huyết nặng có thể dẫn đến rối loạn nhịp tim hoặc suy thận cấp. • Khó thở đột ngột hoặc nhịp tim không đều (nghi ngờ rối loạn nhịp tim) • Rối loạn vận động đột ngột (chân tay bủn rủn, ngã) • Không đi tiểu được hoặc tiểu ra máu • Nôn mửa nghiêm trọng kéo dài hơn một ngày • Suy nhược cực độ, ý thức mơ hồ và không phản ứng với kích thích

Phương pháp chẩn đoán — Từ xét nghiệm máu đến siêu âm cổ

Kiểm tra canxi huyết thanh: Nếu chỉ số canxi tổng quát vượt quá ngưỡng bình thường, bác sĩ sẽ nghi ngờ mèo bị tăng canxi huyết.

Kiểm tra canxi ion hóa: Đây là dạng canxi hoạt động, không tính phần liên kết với protein, và là xét nghiệm có độ chính xác chẩn đoán cao nhất.

Kiểm tra hormone tuyến cận giáp (PTH): Đây là xét nghiệm then chốt để phân biệt giữa dạng nguyên phát và thứ phát. Trong trường hợp nguyên phát, nồng độ PTH thường cao hoặc ở mức giới hạn trên của bình thường; còn trong trường hợp thứ phát, nồng độ PTH sẽ tăng rất cao.

Siêu âm vùng cổ: Cho phép quan sát trực tiếp qua hình ảnh để xác định xem tuyến cận giáp có u lành hay tình trạng tăng sinh hay không.

Kiểm tra chức năng thận: Đánh giá mức độ tổn thương mà tình trạng tăng canxi huyết gây ra cho thận.

Phương pháp điều trị — Cách tiếp cận theo từng loại

Nguyên phát — Phẫu thuật (cắt tuyến cận giáp): Khi xác nhận có u lành, phương pháp điều trị chắc chắn nhất là phẫu thuật cắt bỏ. Trong trường hợp u lành đơn độc, tỷ lệ chữa khỏi hoàn toàn khá cao.

Nguyên phát — Điều trị thuốc cấp cứu: Trước khi phẫu thuật, có thể sử dụng truyền dịch nước muối sinh lý hoặc các loại thuốc thuộc nhóm bisphosphonate để hạ canxi trong máu.

Thứ phát — Điều trị nguyên nhân cơ bản: Nếu nguyên nhân là bệnh thận mạn tính, ưu tiên hàng đầu là điều trị bảo vệ thận. Kết hợp chế độ ăn ít photphat, chất kết hợp photphat và các chế phẩm vitamin D hoạt tính để ức chế bài tiết PTH.

Hướng điều trị cần được quyết định sau khi tham khảo ý kiến bác sĩ thú y.

Hình ảnh bác sĩ thú y thực hiện phẫu thuật cắt tuyến cận giáp cho mèo

Chăm sóc tại nhà và chế độ dinh dưỡng trọn đời

Bổ sung đủ nước: Tăng lượng nước uống để ngăn ngừa sỏi canxi oxalat. Khuyến khích sử dụng thức ăn ướt hoặc máy uống nước dạng đài phun.

Duy trì chế độ ăn ít canxi, ít photpho: Tránh các loại đồ ăn vặt và thức ăn thông thường có hàm lượng canxi và photpho quá cao, ưu tiên sử dụng thức ăn trị liệu do bác sĩ thú y kê đơn.

Kiểm tra máu định kỳ: Ngay cả trong giai đoạn ổn định, cũng cần kiểm tra nồng độ canxi ion hóa và các chỉ số chức năng thận mỗi 1–3 tháng.

Theo dõi mức độ hoạt động và sự thèm ăn: Nếu mèo lại xuất hiện tình trạng uể oải hoặc giảm ăn, đó có thể là dấu hiệu của bệnh tái phát, vì vậy hãy liên hệ với bệnh viện thú y ngay lập tức.

Mèo uống nước từ vòi phun dạng đài phun nước, quản lý lượng nước hàng ngày

Lưu ý sau phẫu thuật — Theo dõi tình trạng hạ canxi huyết

Sau phẫu thuật cắt tuyến cận giáp, do tuyến cận giáp còn lại bị teo và cần thời gian để khôi phục khả năng điều hòa nồng độ canxi trong máu, mèo có thể bị hạ canxi huyết trong giai đoạn hồi phục. Nếu xuất hiện các triệu chứng như run cơ, co giật hoặc cứng mặt, bạn cần liên hệ ngay với bệnh viện thú y. Trong trường hợp nồng độ canxi trong máu rất cao trước khi phẫu thuật (khoảng trên 15 mg/dL), việc bổ sung vitamin D và canxi có thể được bắt đầu ngay từ thời điểm phẫu thuật; tuy nhiên, không có hướng dẫn cố định về việc có bổ sung hay không cũng như thời gian bổ sung, nên bác sĩ thú y sẽ đưa ra quyết định dựa trên mức canxi. Việc bổ sung không cần thiết thậm chí có thể duy trì tình trạng tăng canxi huyết, vì vậy bạn nên ghi chép lại những thay đổi về triệu chứng trong nhật ký để trao đổi tại lần khám tiếp theo và tuyệt đối không tự ý thay đổi đơn thuốc.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-05-28

Câu hỏi thường gặp

Bệnh cường tuyến cận giáp và bệnh cường tuyến giáp ở mèo có khác nhau không?

Đây là hai bệnh hoàn toàn khác nhau. Bệnh cường tuyến giáp xảy ra khi tuyến giáp tiết quá nhiều hormone tuyến giáp (T3 và T4), với các triệu chứng chính là sụt cân và các bất thường về tim. Trong khi đó, bệnh cường tuyến cận giáp là tình trạng tuyến cận giáp tiết quá nhiều hormone tuyến cận giáp (PTH), dẫn đến nồng độ canxi trong máu tăng cao. Mặc dù hai tuyến này nằm gần nhau ở vùng cổ, nhưng chức năng và hormone mà chúng sản xuất lại hoàn toàn khác biệt.

Bệnh cường tuyến cận giáp nguyên phát có phổ biến ở mèo không?

Bệnh nguyên phát khá hiếm gặp ở mèo. Ngược lại, bệnh thứ phát do các nguyên nhân bên ngoài như bệnh thận mạn tính lại phổ biến hơn nhiều. Bệnh nguyên phát chủ yếu được phát hiện ở dạng u tuyến cận giáp đơn độc ở mèo trung niên và cao tuổi.

Có thể điều trị chỉ bằng thuốc mà không cần phẫu thuật không?

Trong trường hợp nguyên phát, khi xác định có u tuyến cận giáp lành tính, phẫu thuật cắt bỏ là phương pháp điều trị triệt để. Thuốc được sử dụng để kiểm soát khẩn cấp nồng độ canxi trong máu trước phẫu thuật hoặc như một biện pháp hỗ trợ khi phẫu thuật gặp khó khăn. Đối với trường hợp thứ phát, việc điều trị nguyên nhân cơ bản là then chốt; tùy thuộc vào nguyên nhân, tình trạng có thể được kiểm soát chỉ bằng thuốc và chế độ dinh dưỡng.

Sau phẫu thuật, mèo có được chữa khỏi hoàn toàn không? Khả năng tái phát như thế nào?

Việc loại bỏ một tuyến cận giáp đơn lẻ thường giúp giải quyết phần lớn các trường hợp cường cận giáp nguyên phát. Tuy nhiên, sau phẫu thuật, các tuyến cận giáp còn lại có thể bị teo, dẫn đến tình trạng hạ canxi máu tạm thời trong giai đoạn hồi phục. Lúc này, mèo có thể cần được bổ sung canxi và vitamin D, nhưng vì không có hướng dẫn cố định về việc bổ sung hay thời gian dùng, bác sĩ thú y sẽ quyết định dựa trên nồng độ canxi trong máu. Việc bổ sung không cần thiết thậm chí có thể duy trì tình trạng tăng canxi máu, do đó, việc theo dõi sát sao và kiểm tra định kỳ để đảm bảo mức canxi ổn định sau phẫu thuật là rất quan trọng.

Mèo mắc bệnh này nên cho ăn loại thức ăn nào?

Trong thời kỳ mèo bị tăng canxi huyết, cần tránh các loại thức ăn hoặc đồ ăn vặt thông thường có hàm lượng canxi và photpho cao, và ưu tiên sử dụng thức ăn trị liệu hoặc thức ăn bảo vệ thận theo chỉ định của bác sĩ thú y. Sau khi nồng độ canxi trong máu trở về mức bình thường, bạn có thể tham khảo ý kiến bác sĩ thú y để chuyển sang loại thức ăn duy trì phù hợp.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

7 sản phẩm hỗ trợ quản lý thay đổi hormone ở chó sau khi triệt sản, theo lời khuyên của bác sĩ thú y

7 dấu hiệu và biện pháp chăm sóc bệnh suy giáp ở chó do bác sĩ thú y chỉ ra

7 dấu hiệu cảnh báo khẩn cấp về nhiễm toan ceton do tiểu đường ở chó — những triệu chứng không được bỏ qua

Nếu mèo nhà bạn đã ăn phải thuốc diệt ốc sên — Triệu chứng ngộ độc metaldehyde và cách xử trí khẩn cấp

Nếu cún cưng của bạn nuốt phải đồng xu — Triệu chứng ngộ độc kẽm, lượng tiêu thụ nguy hiểm và cách phòng ngừa

Mèo liên tục nôn và uể oải — Dấu hiệu cảnh báo ngộ độc chì và thời điểm điều trị

Nếu chó của bạn nuốt phải ibuprofen — triệu chứng ngộ độc, sơ cứu khẩn cấp và liều lượng nguy hiểm

Khi chó của bạn ăn phải hạt macadamia — Từ các dấu hiệu cảnh báo ngộ độc đến cách xử trí khẩn cấp và phòng ngừa

Lý do tại sao bơ lại nguy hiểm cho mèo — Các triệu chứng ngộ độc và thời điểm xử trí cấp cứu

Nếu chó của bạn ăn phải quả bơ — từ triệu chứng ngộ độc, sơ cứu khẩn cấp đến cách phòng ngừa

Tài liệu tham khảo

[1] Feldman EC, Nelson RW. Canine and Feline Endocrinology. 4th ed. Chapter 16: Hypercalcemia and Primary Hyperparathyroidism. Elsevier, 2015.

[2] Savary KC, Price GS, Vaden SL. Hypercalcemia in cats: a retrospective study of 71 cases (1991–1997). J Vet Intern Med. 2000;14(2):184-189.

[3] Schenck PA, Chew DJ. Primary Hyperparathyroidism in Cats. In: Bonagura JD, Twedt DC, eds. Kirk's Current Veterinary Therapy XIV. Saunders Elsevier, 2009.

[4] Ettinger SJ, Feldman EC, Cote E. Textbook of Veterinary Internal Medicine. 8th ed. Chapter: Parathyroid Gland Disorders. Elsevier, 2017.