Thích

Chia sẻ

고양이 진균성 호흡기 감염(아스페르길루스) 증상과 원인, 진단·치료와 관리 포인트 총정리

Tổng hợp triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và các điểm chăm sóc quan trọng trong nhiễm trùng đường hô hấp do nấm (Aspergillus) ở mèo

Hô hấpCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Nhiễm trùng đường hô hấp do nấm (Aspergillus) ở mèo là bệnh lý gây viêm ở phổi hoặc khoang mũi do bào tử trong không khí xâm nhập vào, vì vậy việc phát hiện sớm và điều trị phù hợp là rất quan trọng.

Nhiễm trùng đường hô hấp do nấm (Aspergillus) ở mèo là gì?

Hình ảnh bào tử Aspergillus trong khoang mũi của mèo

Nhiễm trùng đường hô hấp do nấm (Aspergillus) ở mèo là một bệnh lý nhiễm trùng xảy ra khi các bào tử Aspergillus, vốn phổ biến trong không khí, xâm nhập chủ yếu vào khoang mũi và xoang. Mặc dù tương đối hiếm gặp ở mèo, đây được coi là một bệnh lý mới nổi với số lượng chẩn đoán ngày càng tăng trong thời gian gần đây. Bệnh được chia thành hai dạng: dạng giới hạn ở mũi và xoang (dạng mũi) và dạng lan rộng đến vùng quanh mắt (dạng hốc mắt), trong đó dạng hốc mắt có tính xâm lấn cao hơn. Aspergillus là loại nấm tồn tại khắp nơi trong môi trường tự nhiên, do đó bệnh có thể xảy ra ngay cả ở những con mèo khỏe mạnh toàn thân, và người ta cho rằng sự suy giảm miễn dịch cục bộ đóng vai trò quan trọng trong cơ chế bệnh sinh. Ở giai đoạn đầu, mèo chỉ biểu hiện các triệu chứng nhẹ như hắt hơi hoặc chảy nước mũi, nên rất dễ bị bỏ sót. Vì bệnh có thể tiến triển theo hướng tấn công mạnh mẽ, việc chẩn đoán sớm và điều trị tích cực là rất quan trọng. Đồng thời, cần lưu ý rằng thời gian điều trị kéo dài và bệnh có nguy cơ tái phát.

Nguyên nhân chính và các yếu tố nguy cơ gây nhiễm trùng

Nguyên nhân chính gây nhiễm trùng đường hô hấp do nấm ở mèo là các bào tử Aspergillus có trong không khí xâm nhập vào khoang mũi và xoang thông qua quá trình hô hấp. Aspergillus là loại nấm phổ biến trong môi trường tự nhiên, có mặt ở đất và các chất hữu cơ đang phân hủy, nên việc hoàn toàn tránh tiếp xúc hàng ngày là điều khó thực hiện. Tuy nhiên, bệnh có thể xảy ra ngay cả ở những mèo khỏe mạnh toàn thân, do đó người ta cho rằng sự suy giảm miễn dịch tại chỗ đóng vai trò trong việc khởi phát bệnh. Các giống mèo thuần chủng có mõm ngắn (brachycephalic), đặc biệt là Persian và Himalayan, có nguy cơ cao hơn mắc bệnh Aspergillosis hốc mắt, một dạng bệnh lan rộng đến vùng quanh mắt. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng rõ ràng cho thấy các giống mèo có màu lông cụ thể nào dễ bị tổn thương hơn. Ngoài ra, các môi trường gần đất hoặc chất hữu cơ đang phân hủy, cũng như những tình huống sinh hoạt hàng ngày như dọn dẹp gây nhiều bụi, có thể làm tăng tiếp xúc với bào tử. Vì vậy, việc nhận biết và quản lý các yếu tố nguy cơ này là rất quan trọng để phòng ngừa sớm.

Cảnh bào tử Aspergillus lan truyền trong môi trường ẩm ướt

Danh sách kiểm tra các triệu chứng và dấu hiệu chính

Các triệu chứng của nhiễm trùng đường hô hấp do nấm ở mèo thường xuất hiện chậm rãi trong vài tuần đến vài năm, khiến chủ nuôi dễ bỏ qua. Để phát hiện sớm, hãy kiểm tra kỹ các dấu hiệu sau:

Hắt hơi liên tục: Mèo hắt hơi lặp lại và thường xuyên.

Triệu chứng viêm mũi: Dịch mũi có thể chuyển từ dạng thanh dịch sang dạng mủ nhầy, thậm chí chảy máu mũi (dạng máu) trong trường hợp nặng.

Triệu chứng ở một hoặc cả hai bên mũi: Thường thấy dịch tiết ra từ một hoặc cả hai lỗ mũi.

Mặt bất đối xứng: Trong thể xâm lấn hốc mắt, khuôn mặt có thể trông bất đối xứng do lan rộng đến vùng quanh mắt.

Giảm ăn và sụt cân: Lượng thức ăn giảm hoặc mèo từ chối ăn, dẫn đến sụt cân dần theo thời gian.

Triệu chứng liên quan đến mắt: Trong thể hốc mắt, có thể xuất hiện các bất thường như viêm, sung huyết hoặc lồi mắt ở vùng quanh mắt.

Hình ảnh mèo bị chảy nước mũi và nước mắt

Các dấu hiệu cấp cứu cần đưa mèo đến bệnh viện ngay lập tức

Nếu mèo gặp khó khăn khi hô hấp hoặc chảy nước mũi có lẫn máu (chảy máu cam), bạn cần tham khảo ý kiến bác sĩ thú y ngay lập tức. Chảy máu cam có thể là dấu hiệu cho thấy nấm đang phá hủy các mô bên trong khoang mũi như xương xoăn mũi (cuốn mũi) và tiến triển một cách hung hãn, do đó nếu điều trị chậm trễ, tình trạng sức khỏe có thể suy giảm nhanh chóng.

Phương pháp xét nghiệm để chẩn đoán chính xác

- CT (chụp cắt lớp vi tính): Là phương pháp chẩn đoán hình ảnh giúp đánh giá mức độ lan rộng của tổn thương trong khoang mũi và xoang, xác định xem có sự phá hủy xương hay không và liệu bệnh có ảnh hưởng đến cả hai bên hay không. - Nội soi khoang mũi: Cho phép quan sát trực tiếp bên trong khoang mũi để phát hiện các mảng bám nấm màu trắng xám đặc trưng và thu thập mẫu bệnh phẩm. - Kiểm tra tế bào: Quan sát dưới kính hiển vi các mẫu bệnh phẩm thu thập được từ mảng bám nấm hoặc khối u qua nội soi để xác định sợi nấm. Phương pháp này giúp nâng cao độ chính xác của chẩn đoán. - Nuôi cấy nấm: Là xét nghiệm nuôi cấy mẫu bệnh phẩm đã thu thập để xác định các loại nấm như Aspergillus. - Khám tổng quát, khoang miệng và mắt: Đánh giá đồng thời mức độ xâm lấn thông qua việc sờ nắn vùng mặt và kiểm tra khoang miệng, mắt. Cần kết hợp nhiều xét nghiệm để đưa ra chẩn đoán chính xác.

Phương pháp điều trị và chăm sóc theo từng giai đoạn

Trong điều trị nhiễm trùng đường hô hấp do nấm ở mèo, việc phẫu thuật loại bỏ và làm sạch các mảng nấm (tổn thương) được xem là bước vô cùng quan trọng. Kết hợp với đó là việc sử dụng thuốc kháng nấm; đối với mèo, itraconazol là loại thuốc được khuyến nghị, với liều lượng do bác sĩ thú y xác định dựa trên cân nặng. Trong một số trường hợp, các loại thuốc như clotrimazol cũng có thể được bôi trực tiếp vào mũi. Thể bệnh ở khoang mũi thường có tiên lượng khá tốt nếu đáp ứng với điều trị, trong khi thể bệnh lan đến vùng hốc mắt thì tiên lượng có thể kém hơn. Thời gian điều trị có thể kéo dài từ 3 đến 10 tháng hoặc hơn, vì vậy chủ nuôi không nên tự ý ngưng thuốc mà cần duy trì uống đều đặn. Trong quá trình điều trị, cần theo dõi phản ứng điều trị thông qua các cuộc kiểm tra định kỳ; việc kết hợp giữa phẫu thuật loại bỏ khối nấm và liệu pháp kháng nấm kéo dài có thể mang lại hiệu quả cao.

Bác sĩ thú y đang kê đơn thuốc chống nấm

Các điểm cần lưu ý về chăm sóc và phòng ngừa tại nhà

- Điều chỉnh độ ẩm trong nhà: Sử dụng máy lọc không khí và thông gió định kỳ để giảm độ ẩm, tạo môi trường khó cho nấm mốc phát triển. - Chú ý khi dọn dẹp môi trường: Bảo quản phân bón, đất và ngũ cốc trong các thùng kín; đeo khẩu trang khi thực hiện các công việc dọn dẹp gây nhiều bụi. - Quản lý thức ăn: Cung cấp thức ăn cân bằng dinh dưỡng để hỗ trợ duy trì sức khỏe tổng thể cho mèo. - Giảm căng thẳng: Duy trì môi trường sống hàng ngày ổn định cho mèo nhằm giảm thiểu căng thẳng. - Chăm sóc trong quá trình điều trị: Tuân thủ nghiêm ngặt lịch trình dùng thuốc và không tự ý ngưng thuốc khi đang điều trị. - Khám sức khỏe định kỳ: Bệnh nhiễm Aspergillus có thể tái phát, do đó cần tiếp tục khám định kỳ sau khi kết thúc điều trị để theo dõi và phát hiện sớm tình trạng tái phát.

Hình ảnh một chú mèo đang nghỉ ngơi thoải mái trong môi trường trong nhà sạch sẽ

Phòng ngừa tái phát và lưu ý theo từng giống mèo

Những chú mèo thuần chủng có đầu ngắn (mũi tẹt), đặc biệt là mèo Ba Tư và Himalaya, có thể dễ bị mắc bệnh nhiễm nấm Aspergillus dạng hốc mắt, một dạng bệnh xâm lấn đến vùng quanh mắt. Dạng hốc mắt là thể bệnh xâm lấn và phổ biến nhất, có tiên lượng xấu, vì vậy cần theo dõi sát sao các triệu chứng ở mũi và mắt của những giống mèo này. Ngoài ra, bệnh nhiễm nấm Aspergillus có thể tái phát, nên ngay cả khi đã hoàn thành điều trị, vẫn cần kiểm tra sức khỏe định kỳ để theo dõi tình trạng tái phát.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-06-29

Câu hỏi thường gặp

Nhiễm trùng đường hô hấp do nấm ở mèo có lây sang người không?

Hiện chưa có bằng chứng rõ ràng cho thấy nhiễm nấm Aspergillus ở mèo có thể lây trực tiếp sang người. Tuy nhiên, vì nấm Aspergillus là loại nấm phổ biến trong môi trường, những người có hệ miễn dịch suy giảm nghiêm trọng (ví dụ: bệnh nhân ung thư, bệnh nhân sau ghép tạng) cần thận trọng khi tiếp xúc với các bào tử nấm trong môi trường.

Thời gian điều trị kéo dài bao lâu?

Thời gian dùng thuốc kháng nấm thường kéo dài từ 3 đến 10 tháng trở lên. Trong quá trình điều trị, cần kiểm tra định kỳ để đánh giá đáp ứng điều trị và tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc.

Nhiễm Aspergillus có thể chữa khỏi hoàn toàn không?

Trường hợp dạng khoang mũi, chỉ giới hạn ở mũi và xoang, nếu đáp ứng tốt với điều trị thì tiên lượng tương đối khả quan; nhiều trường hợp triệu chứng cải thiện rõ rệt nhờ duy trì điều trị và quản lý môi trường sống. Tuy nhiên, dạng hốc mắt, khi bệnh đã lan đến vùng quanh mắt, tiên lượng có thể kém hơn; nếu điều trị chậm trễ, tổn thương mô sẽ nặng hơn và có thể để lại di chứng.

Có những cách nào để phòng ngừa tại nhà?

Việc hút ẩm, bảo quản kín phân bón và ngũ cốc, vệ sinh nhà cửa định kỳ, cũng như hạn chế mèo tiếp cận những môi trường dễ sinh nấm mốc là rất quan trọng. Sử dụng máy lọc không khí cũng sẽ mang lại lợi ích.

Tác dụng phụ của thuốc có những loại nào?

Itraconazole có thể gây tăng men gan (độc tính gan) hoặc các triệu chứng đường tiêu hóa như chán ăn, nôn mửa, vì vậy trong quá trình điều trị, thường cần kiểm tra chức năng gan mỗi tháng. Nếu mèo xuất hiện bất kỳ triệu chứng bất thường nào trong khi dùng thuốc, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ thú y ngay lập tức.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

7 nguyên tắc cốt lõi trong việc quản lý hen suyễn ở mèo do bác sĩ thú y chỉ ra, cùng các tiêu chí lựa chọn sản phẩm

Tổng hợp những tiêu chí lựa chọn và gợi ý hàng đầu về cách chăm sóc thuốc giãn phế quản cho chó

Tổng hợp các tiêu chí lựa chọn và gợi ý sản phẩm tốt nhất để chăm sóc tim mạch thông qua theo dõi nhịp thở (RR) của mèo trong khi ngủ

Răng mèo bị thô ráp và ố vàng — Nguyên nhân, điều trị và các điểm chăm sóc quan trọng trong trường hợp men răng kém phát triển

Tổng quan toàn diện về chụp X-quang răng cho mèo — Tại sao cần thiết và phát hiện những bệnh lý nào?

Snack nha khoa cho mèo thực sự có hiệu quả không? — Cách chọn và những lưu ý quan trọng khi sử dụng đúng cách

Nếu bạn đang lo lắng về mùi hôi miệng ở mèo — Cách ngăn ngừa cao răng và mảng bám cùng những điểm chăm sóc quan trọng

Mèo con nhà bạn bú sữa mà chảy ra mũi — Triệu chứng của hở hàm ếch ở mèo và thời điểm phẫu thuật

Nếu mèo nhà bạn liên tục nghiến răng — Nguyên nhân gây nghiến răng và thời điểm cần đưa đến phòng khám

Tổng hợp toàn diện về tiên lượng, thời gian sống, triệu chứng và nguyên nhân của khối u ở chó, cùng với các điểm quan trọng trong chẩn đoán, điều trị và chăm sóc

Tài liệu tham khảo

[1] Barrs, V. et al. (2007). Feline sino-orbital aspergillosis: an emerging clinical syndrome. Australian Veterinary Journal, 85(3), N23.

[2] Camps, S.M.T. et al. (2012). Discovery of a hapE mutation that causes azole resistance in Aspergillus fumigatus through whole genome sequencing and sexual crossing. PLoS ONE, 7(11), e50034.

[3] Trivedi, S.R. et al. (2011). Clinical features and epidemiology of cryptococcosis in cats and dogs in California: 93 cases (1988–2010). Journal of the American Veterinary Medical Association, 239(3), 357–369.