Thích

Chia sẻ

Mèo nhà tôi bỗng dưng gầy đi và nôn mửa — Nguyên nhân của bệnh thận mạn tính và thời điểm cần đưa đến phòng khám

ThậnCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bệnh thận mạn tính ở mèo là bệnh tiến triển phổ biến nhất ở mèo cao tuổi. Chúng tôi đã tổng hợp toàn diện, dựa trên giáo trình y học thú y, từ các triệu chứng giai đoạn đầu, phương pháp chẩn đoán đến điều trị và chăm sóc tại nhà.

Bệnh thận mạn tính ở mèo là gì?

Bệnh thận mạn tính ở mèo là một bệnh lý tiến triển, trong đó chức năng thận bị suy giảm dần dần và không thể phục hồi. Một khi mô thận đã bị tổn thương, chúng không thể tái tạo lại được. Bệnh này ngày càng phổ biến theo tuổi tác và là một trong những bệnh lý thường gặp nhất ở mèo cao tuổi. Điều thực sự quan trọng là ngay cả khi thận đã bị tổn thương đáng kể, mèo thường vẫn trông bình thường về mặt lâm sàng. Do đó, khi các triệu chứng trở nên rõ ràng, bệnh thường đã ở giai đoạn khá tiến triển. Các tài liệu y khoa nhấn mạnh rằng tiên lượng bệnh sẽ tốt hơn nếu được chẩn đoán sớm và điều chỉnh các yếu tố liên quan. Vì vậy, xét nghiệm máu và nước tiểu định kỳ là phương pháp chắc chắn nhất để phát hiện bệnh từ sớm.

Nguyên nhân chính gây bệnh thận mạn tính ở mèo

Nguyên nhân gây bệnh thận mạn tính thường không phải do một yếu tố đơn lẻ mà là sự kết hợp của nhiều yếu tố phức tạp. Theo giáo trình Nội khoa thú y, các nguyên nhân chính bao gồm:

Viêm thận kẽ tiểu quản mạn tính: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất, thường khó xác định rõ nguyên nhân cụ thể.

Sỏi niệu quản (gây ứ nước thận): Sỏi làm tắc nghẽn dòng chảy của nước tiểu, dẫn đến ứ nước thận và gây tổn thương thận.

Bệnh thận đa nang di truyền (PKD): Đây là nguyên nhân di truyền điển hình, thường gặp ở giống mèo Ba Tư.

Nhiễm khuẩn tái phát: Viêm bể thận – thận tái phát nhiều lần có thể tiến triển thành tổn thương mạn tính.

Các nguyên nhân khác: U (chủ yếu là u lympho), tăng canxi máu, bệnh thận do giảm kali máu cũng có thể là nguyên nhân.

Danh sách kiểm tra các triệu chứng sớm dễ bỏ sót

Khi mèo xuất hiện các triệu chứng dưới đây, bạn nên nghi ngờ rối loạn chức năng thận và đưa mèo đi kiểm tra.

Uống nhiều nước: Chứng đa khát là dấu hiệu cho thấy thận đã mất khả năng cô đặc nước tiểu.

Lượng nước tiểu tăng lên: Nếu mèo đi vệ sinh thường xuyên hơn và cục vón trong khay vệ sinh lớn hơn, hãy nghi ngờ chứng đa niệu.

Giảm cảm giác ngon miệng: Hội chứng urê huyết thường gây buồn nôn, khiến mèo bỏ ăn.

Giảm cân và teo cơ: Thường đi kèm với việc giảm cảm giác ngon miệng và giảm khả năng sử dụng protein.

Nôn mửa và hơi thở có mùi: Khi ure tích tụ, mèo có thể nôn mửa hoặc hơi thở có mùi amoniac.

Mèo uống nhiều nước — Triệu chứng sớm của bệnh thận mạn tính

Nếu có các triệu chứng này, hãy đưa mèo đến bệnh viện ngay lập tức.

Các triệu chứng dưới đây có thể là dấu hiệu cho thấy chức năng thận đang suy giảm nghiêm trọng. Bạn cần đưa mèo đến phòng khám thú y trong vòng 24 giờ. • Từ chối hoàn toàn ăn và uống trong hơn 24 giờ • Nôn mửa lặp lại hơn 3 lần trong một ngày • Đi lại loạng choạng, co giật, giảm ý thức • Không đi tiểu hoàn toàn • Mệt mỏi cực độ, mắt không tập trung

Phương pháp chẩn đoán — Làm thế nào để xác định?

Chẩn đoán bệnh thận mạn tính chủ yếu dựa vào xét nghiệm máu và xét nghiệm nước tiểu. Theo tiêu chuẩn của Hiệp hội Thận học Thú y Quốc tế (IRIS), bệnh được phân thành 4 giai đoạn từ 1 đến 4 dựa trên nồng độ creatinin huyết thanh, từ đó xác định hướng quản lý và điều trị.

Xét nghiệm máu: Đánh giá chức năng lọc của thận thông qua chỉ số creatinin và BUN (nitơ ure trong máu).

Xét nghiệm nước tiểu: Nếu tỷ trọng nước tiểu (USG) thấp dù mèo đang bị mất nước, cần nghi ngờ suy giảm chức năng thận.

Xét nghiệm SDMA: Đây là chỉ số trong máu phản ánh suy giảm chức năng thận ở giai đoạn tương đối sớm, hỗ trợ phát hiện bệnh kịp thời.

Siêu âm: Kiểm tra các bất thường về kích thước và hình dạng thận, chẳng hạn như thận teo nhỏ, biến dạng không đều hoặc có sỏi.

Đo huyết áp: Tăng huyết áp là biến chứng phổ biến của bệnh thận mạn tính (theo báo cáo có thể gặp ở tối đa 60% trường hợp), vì vậy cần kiểm tra đồng thời.

Phương pháp điều trị — Chiến lược quản lý theo từng giai đoạn tiến triển

Bệnh thận mạn tính ở mèo không thể chữa khỏi hoàn toàn, mà mục tiêu điều trị là làm chậm tốc độ tiến triển của bệnh. Phương hướng điều trị sẽ thay đổi tùy thuộc vào giai đoạn bệnh và tình trạng sức khỏe cụ thể.

Thức ăn chức năng cho thận: Thức ăn được kê đơn để hạn chế photpho (phospho) là lựa chọn hiệu quả nhất trong việc bảo vệ thận. Bạn cần sử dụng loại này sau khi được bác sĩ thú y kê đơn.

Bổ sung nước: Khuyến khích mèo uống đủ nước bằng cách cho ăn thức ăn dạng hộp hoặc sử dụng máy uống nước.

Tiêm dịch dưới da: Đối với các trường hợp từ giai đoạn trung bình trở lên, chủ nuôi có thể học cách tự tiêm dịch tại nhà.

Thuốc hấp thu photpho: Nếu chỉ dùng thức ăn chức năng chưa đủ để kiểm soát lượng photpho, bác sĩ thú y sẽ kê thêm thuốc riêng.

Kiểm soát huyết áp: Nếu mèo bị tăng huyết áp đi kèm, bác sĩ sẽ kê thuốc để làm chậm tốc độ tổn thương thận.

Mèo được khám bởi bác sĩ thú y tại bệnh viện thú y

Các điểm chăm sóc tại gia có thể thực hiện ở nhà

Bên cạnh việc điều trị, việc chăm sóc hàng ngày đều đặn tại nhà cũng vô cùng quan trọng.

Tăng cường bổ sung nước: Đặt nhiều bát nước ở các vị trí khác nhau hoặc sử dụng đài uống nước. Tăng tỷ lệ thức ăn ướt (hộp) sẽ giúp mèo bổ sung nước một cách tự nhiên.

Theo dõi lượng thức ăn mỗi ngày: Nếu mèo bỏ ăn hơn hai ngày, hãy liên hệ ngay với phòng khám thú y.

Ghi chép cân nặng hàng tuần: Giảm cân nhanh chóng là dấu hiệu bệnh tình đang tiến triển nặng hơn. Việc ghi chép lại sẽ giúp bạn dễ dàng cung cấp thông tin cho bác sĩ thú y.

Duy trì lịch khám định kỳ: Tùy theo giai đoạn bệnh, cần thực hiện xét nghiệm máu và nước tiểu mỗi 1–3 tháng.

Giảm thiểu căng thẳng: Môi trường yên tĩnh và ổn định sẽ hỗ trợ duy trì chức năng thận của mèo.

Mèo uống nước từ đài uống nước — Quản lý bệnh thận tại nhà

Lưu ý theo từng giống mèo & Mẹo phòng ngừa tái phát

Mèo Persia có tỷ lệ mắc bệnh thận đa nang di truyền (PKD) cao, nên cần được khám sức khỏe định kỳ từ sớm. Ngoài ra, các giống mèo Abyssinian và Siamese cũng đã được ghi nhận mắc các bệnh thận di truyền như bệnh amyloid thận, vì vậy cũng cần đặc biệt lưu ý. Bất kể giống mèo nào, khi bước vào giai đoạn cao tuổi, nên kiểm tra chỉ số chức năng thận mỗi 6 tháng. Đối với những chú mèo đã được chẩn đoán mắc bệnh, việc duy trì ổn định chế độ ăn uống theo chỉ định của bác sĩ, quản lý lượng nước uống và khám sức khỏe định kỳ là chìa khóa then chốt để ngăn ngừa tình trạng bệnh tiến triển nặng hơn.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-05-29

Câu hỏi thường gặp

Bệnh thận mạn tính ở mèo có chữa khỏi hoàn toàn được không?

Thật không may, việc chữa khỏi hoàn toàn là rất khó. Lý do là vì một khi mô thận đã bị tổn thương, chúng sẽ không thể tái tạo lại được. Tuy nhiên, bằng cách chăm sóc chế độ ăn uống và điều trị phù hợp, chúng ta có thể làm chậm đáng kể tốc độ tiến triển của bệnh. Nhiều mèo vẫn duy trì được chất lượng cuộc sống tốt trong nhiều năm sau khi được chẩn đoán.

Tôi có thể tự truyền dịch dưới da cho mèo tại nhà không?

Vâng, nếu được bác sĩ thú y hướng dẫn trực tiếp phương pháp, bạn hoàn toàn có thể thực hiện tại nhà. Ban đầu có thể cảm thấy hơi khó khăn, nhưng khi đã quen thì sẽ không còn phức tạp nữa. Phương pháp này giúp bổ sung nước ổn định mà không cần nhập viện thường xuyên, nên rất nhiều chủ nuôi đang áp dụng.

Mèo nhà tôi không chịu ăn thức ăn kê đơn cho thận. Tôi nên làm sao?

Việc thay đổi đột ngột có thể khiến mèo cảm thấy khó chịu và từ chối ăn. Phương pháp hiệu quả là trộn một lượng nhỏ thức ăn kê đơn vào thức ăn hiện tại, rồi dần dần chuyển đổi hoàn toàn trong vòng 2–3 tuần. Nếu mèo vẫn từ chối ăn nghiêm trọng, hãy thử các loại thức ăn kê đơn của thương hiệu khác hoặc dạng hộp, đồng thời tham khảo ý kiến bác sĩ thú y.

Có thể cho mèo ăn thức ăn đóng hộp thông thường được không?

Mặc dù thức ăn khô kém hơn về khả năng bổ sung nước, các loại thức ăn đóng hộp thông thường có hàm lượng photpho cao có thể làm trầm trọng thêm tổn thương thận. Việc sử dụng thức ăn đóng hộp theo đơn thuốc dành cho thận an toàn hơn nhiều. Hãy luôn tham khảo ý kiến bác sĩ thú y trước khi chọn sản phẩm.

Mèo mắc bệnh thận mạn tính có cần tiếp tục tiêm phòng không?

Vâng, việc phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm vẫn rất quan trọng ngay cả khi mèo mắc bệnh thận. Tuy nhiên, lịch tiêm chủng và loại vắc-xin có thể được điều chỉnh tùy thuộc vào tình trạng miễn dịch và chức năng thận của mèo. Bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ thú y để xây dựng lịch tiêm chủng phù hợp nhất cho mèo.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Top 5 loại thức ăn kê đơn dành cho mèo bị suy thận mạn tính — Điều chỉnh protein theo từng giai đoạn

Top 5 thực phẩm bổ sung thận cho mèo được khuyên dùng năm 2026

Tổng hợp những loại thức ăn trị liệu cho mèo bị bệnh thận được đánh giá cao nhất và các tiêu chí lựa chọn

Chó nhà tôi bị bệnh gan thì nên cho ăn gì? — Nguyên tắc và lưu ý khi sử dụng chế độ ăn hỗ trợ chức năng gan

Chỉ số gan của chó kém có nguy hiểm không? — Khả năng hồi phục và cách chăm sóc qua các chỉ số tiên lượng

Gan của chó nhà tôi bị u? — Từ triệu chứng nguyên phát và di căn đến chẩn đoán và điều trị

Nếu chó của bạn thường xuyên bị bầm tím — Dấu hiệu cảnh báo và chẩn đoán rối loạn đông máu do bệnh gan

Chó nhà bạn cứ lờ đờ và sốt mãi — dấu hiệu áp xe gan và thời điểm đến phòng khám

Chó uể oải sau khi uống thuốc — Triệu chứng tổn thương gan do thuốc và độc tố, thời điểm cấp cứu

Nếu chó của bạn gầy dần và mất sức — Triệu chứng viêm gan mãn tính và chế độ ăn suốt đời

Tài liệu tham khảo

[1] Langston CE, Eatroff AE. Chronic Kidney Disease. In: Silverstein DC, Hopper K (eds). Small Animal Critical Care Medicine, 3rd Ed. Elsevier Saunders, 2023.

[2] Little SE (ed). The Cat: Clinical Medicine and Management, 2nd Edition. Elsevier Saunders, 2023. Chapter 35: Urinary Tract Disease — Chronic Kidney Disease.

[3] Herring I. The Veterinary Workbook of Small Animal Clinical Cases. CABI, 2023. Case 28.