Thích

Chia sẻ

Ung thư túi hậu môn ở chó (Ung thư tuyến apocrine): Nguyên nhân, triệu chứng và điều trị

Miễn dịchCẩm nang bệnh lýDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Tổng hợp nguyên nhân, triệu chứng sớm, chẩn đoán, phẫu thuật, hóa trị và quản lý tái phát của ung thư tuyến apocrine - khối u ác tính trong túi hậu môn của chó.

Ung thư tuyến apocrine túi hậu môn là gì?

Bác sĩ thú y đang khám nhẹ nhàng vùng túi hậu môn của chó

Ung thư tuyến apocrine túi hậu môn (Apocrine Gland Anal Sac Adenocarcinoma) là khối u ác tính phát triển từ tuyến apocrine bên trong túi hậu môn nằm hai bên hậu môn của chó. Điều quan trọng nhất là phát hiện sớm. Loại ung thư này ban đầu không biểu hiện rõ ràng bên ngoài nhưng có đặc tính di căn đến hạch bạch huyết vùng lân cận (cục bộ), đặc biệt là hạch bạch huyết dưới xương chậu và cột sống thắt lưng, đồng thời xâm lấn các mô xung quanh. Vì vậy, nếu thấy đồng thời các dấu hiệu rối loạn phân, khối u quanh hậu môn và khát nước quá mức, hãy nhanh chóng đưa đến bệnh viện thú y để kiểm tra mà không trì hoãn.

Tại sao lại xảy ra? Nguyên nhân và cơ chế phát bệnh

Nguyên nhân chính xác vẫn chưa được làm rõ. Ngay cả trong sách giáo khoa y học thú y cũng mô tả nguyên nhân (bệnh nguyên) của ung thư tuyến apocrine túi hậu môn là 'không rõ ràng'. Về giới tính, nó được báo cáo phổ biến hơn ở chó cái lớn tuổi, nhưng cũng có thể xảy ra ở chó đực. Chủ yếu xuất hiện ở chó già, các trường hợp được báo cáo thường ở khoảng 10-11 tuổi. Không có bằng chứng rõ ràng từ sách giáo khoa cho thấy giống nào dễ mắc hơn hay có liên quan trực tiếp đến việc triệt sản. Vì vậy, bất kỳ giống chó nào khi bước vào giai đoạn già cũng không nên chủ quan mà cần chăm sóc kỹ lưỡng việc kiểm tra sức khỏe định kỳ.

Các triệu chứng chính không thể bỏ qua

Ban đầu hầu như không có triệu chứng nên thường được phát hiện tình cờ trong quá trình kiểm tra sức khỏe định kỳ. Nếu thấy các dấu hiệu sau, hãy kiểm tra ngay lập tức.

Khối u quanh hậu môn: Một bên túi hậu môn cảm thấy cứng khi sờ

Rối loạn phân: Phân dẹt như dải băng hoặc phải rặn nhiều khi đi vệ sinh

Liếm hậu môn: Liếm hoặc kéo lê liên tục một vùng cụ thể (scooting)

Khát nước quá mức và tăng lượng nước tiểu: Uống nhiều nước do tăng canxi máu

Khó đi vệ sinh và rặn: Khi hạch bạch huyết dưới xương chậu và cột sống thắt lưng to lên sẽ gây táo bón và đau khi đi vệ sinh

Mệt mỏi, nôn mửa, chán ăn: Nếu kèm theo tăng canxi máu sẽ thấy uể oải, nôn hoặc không ăn.

Chủ nuôi đang nhẹ nhàng sờ nắn cơ thể chó để kiểm tra tại nhà

Khi nào cần đến bệnh viện trong vòng 24 giờ

Nếu gặp bất kỳ trường hợp nào sau đây, hãy đưa đến bệnh viện thú y ngay lập tức. ① Khi sờ thấy khối u cứng bên cạnh hậu môn ② Khi uống nhiều nước hơn bình thường và lượng nước tiểu tăng đột ngột (dấu hiệu cảnh báo tăng canxi máu) ③ Khi kèm theo mệt mỏi, nôn mửa và chán ăn ④ Khi đi vệ sinh khó khăn và phải rặn quá mức. Đặc biệt, tăng canxi máu có thể dẫn đến suy thận cấp tính nên đây là tình trạng khẩn cấp.

Chẩn đoán như thế nào?

Chẩn đoán được thực hiện qua nhiều xét nghiệm theo từng bước. Trước tiên kiểm tra kích thước và độ cứng của túi hậu môn qua thăm khám trực tràng, sau đó xác định loại tế bào khối u qua xét nghiệm tế bào (FNA). Chẩn đoán xác định được thực hiện qua xét nghiệm mô như sinh thiết hút tế bào (FNA) hoặc sinh thiết cắt bỏ. Việc xác định di căn là quan trọng nhất, đánh giá qua siêu âm bụng, chụp X-quang ngực và CT để kiểm tra hạch bạch huyết dưới xương chậu và cột sống thắt lưng cũng như tình trạng di căn. Trong xét nghiệm máu, bắt buộc phải kiểm tra mức độ canxi. Khoảng 50-90% chó mắc ung thư tuyến apocrine có kèm theo tăng canxi máu.

Điều trị được tiến hành như thế nào?

Cơ bản của điều trị là phẫu thuật cắt bỏ. Nếu khối u nhỏ và không di căn, chỉ cần phẫu thuật cắt rộng cũng có tiên lượng tốt. Nếu có di căn hạch bạch huyết, cần cắt bỏ cả hạch bạch huyết dưới xương chậu và cột sống thắt lưng. Nếu có nguy cơ tái phát hoặc di căn sau phẫu thuật, có thể kết hợp hóa trị liệu ung thư. Các loại thuốc hóa trị được báo cáo bao gồm Cisplatin, Carboplatin, Doxorubicin, Mitoxantrone. Nếu có tăng canxi máu, cần điều trị bằng truyền dịch không qua đường miệng để ổn định mức canxi trước khi phẫu thuật.

The veterinary medical team preparing for surgery in the operating room of an animal hospital.

Chăm sóc tại nhà như thế nào?

Sau phẫu thuật 7-14 ngày, bắt buộc phải đeo vòng Elizabeth để bảo vệ vết thương. Duy trì phân mềm bằng thức ăn đặc trị giàu chất xơ và ít chất béo để tránh rặn khi đi vệ sinh. Chỉ cho phép đi bộ ngắn 2-3 lần mỗi ngày, cấm các hoạt động chạy nhảy trong 2 tuần. Ghi chép hàng ngày về việc uống đủ nước và lượng nước tiểu bình thường sẽ giúp phát hiện sớm tái phát tăng canxi máu. Không tự ý ngừng thuốc theo đơn.

Lịch kiểm tra sức khỏe định kỳ để ngăn ngừa tái phát

Ung thư tuyến apocrine là loại ung thư có tỷ lệ tái phát và di căn cao ngay cả sau phẫu thuật. Khuyến nghị kiểm tra sức khỏe định kỳ mỗi 3 tháng trong năm đầu, sau đó mỗi 6 tháng từ năm thứ hai. Mỗi lần kiểm tra cần xác nhận cùng lúc thăm khám trực tràng, siêu âm bụng, chụp X-quang ngực và mức canxi trong máu. Tại nhà, thói quen nhẹ nhàng sờ nắn vùng quanh hậu môn một lần mỗi tháng cũng rất hữu ích.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-04-28

Câu hỏi thường gặp

Ung thư túi hậu môn có di truyền không?

Không phải là bệnh di truyền trực tiếp. Nguyên nhân phát bệnh chưa được làm rõ ngay cả trong sách giáo khoa, và cũng khó xác định liệu giống nào dễ mắc hơn dựa trên bằng chứng hiện có. Tuy nhiên, vì chủ yếu xảy ra ở chó già (khoảng 10 tuổi), khi chó lớn tuổi cần chú ý quan sát vùng quanh hậu môn và kiểm tra sức khỏe định kỳ kỹ lưỡng hơn.

Phẫu thuật có chữa khỏi hoàn toàn không?

Nếu khối u nhỏ và không di căn ở giai đoạn sớm, có thể sống lâu dài chỉ với phẫu thuật. Tuy nhiên, nếu đã có di căn hạch bạch huyết, ngay cả khi kết hợp phẫu thuật và hóa trị vẫn có khả năng tái phát nên cần theo dõi suốt đời.

Khác gì với viêm túi hậu môn?

Viêm túi hậu môn là bệnh do viêm nên cải thiện bằng cách làm rỗng và rửa túi hậu môn cùng với kháng sinh và thuốc chống viêm. Ngược lại, ung thư tuyến apocrine là khối u ác tính nên không thể điều trị chỉ bằng thuốc mà phẫu thuật cắt bỏ là phương pháp điều trị lựa chọn. Nếu khối u cảm thấy cứng và không giảm kích thước dù đã uống thuốc, bắt buộc phải làm xét nghiệm tế bào.

Tại sao tăng canxi máu lại nguy hiểm?

Khi canxi trong máu tăng cao sẽ gây áp lực lên thận và có thể dẫn đến tổn thương thận không thể đảo ngược. Nếu thấy uống quá nhiều nước hoặc có triệu chứng nôn mửa, mệt mỏi, cần đưa đến bệnh viện ngay lập tức. Tiến hành phẫu thuật sau khi ổn định mức canxi bằng truyền dịch.

Vắt túi hậu môn trước có phòng ngừa được không?

Việc vắt túi hậu môn định kỳ giúp ích cho việc quản lý đầy túi hậu môn hoặc viêm túi hậu môn, nhưng không thể phòng ngừa ung thư tuyến apocrine. Tuy nhiên, có lợi ích phụ là có thể phát hiện sớm khối u trong quá trình vắt định kỳ.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

So sánh bệnh viện thú y cấp 1 và cấp 2

Tác dụng và hướng dẫn bổ sung Vitamin C

7 giống chó chân ngắn hàng đầu

Tổng hợp công thức quy đổi tuổi của chó, các triệu chứng và nguyên nhân, cũng như những điểm quan trọng trong chẩn đoán, điều trị và chăm sóc

Tổng hợp những điều cần biết về thời điểm tối ưu để triệt sản cho chó: dấu hiệu, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và các lưu ý trong chăm sóc

Tổng hợp toàn diện về tư vấn dinh dưỡng, lựa chọn khẩu phần ăn cho chó, các triệu chứng và nguyên nhân, cũng như chẩn đoán, điều trị và những điểm chăm sóc quan trọng.

Tổng hợp các phương pháp chăm sóc móng cho chó, bao gồm triệu chứng và nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị cũng như những điểm quan trọng trong chăm sóc.

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm chăm sóc quan trọng khi cấy chip vi điện tử cho chó

Tổng hợp các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và những điểm cần lưu ý trong chăm sóc liên quan đến kiểm tra an toàn môi trường trong nhà cho chó

Tổng hợp các điểm cần lưu ý về lựa chọn và so sánh thuốc phòng ngừa bệnh giun tim ở chó, cũng như các triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán, điều trị và chăm sóc

Tài liệu tham khảo

[1] Kudnig S.T., Séguin B., Veterinary Surgical Oncology, 2nd Edition, Chapter: Alimentary Tract - Perianal and Anal Sac Tumors, Wiley-Blackwell, 2022

[2] Thrall D.E., The Veterinary Workbook of Small Animal Clinical Cases, Case 26: Perianal Masses, Wiley-Blackwell, 2018

[3] Withrow S.J., Vail D.M., Page R.L., Small Animal Clinical Oncology, 6th Edition, Chapter: Tumors of the Gastrointestinal Tract, Elsevier, 2019

[4] Heaton C.M., Fernandes A.F.A., Jark P.C., et al., Evaluation of toceranib for treatment of apocrine gland anal sac adenocarcinoma in dogs, J Vet Intern Med 34(2):873-881, 2020