Thích

Chia sẻ

Lồi mắt ở chó đầu ngắn — Hướng dẫn toàn diện từ xử trí cấp cứu đến chăm sóc mắt trọn đời

Sức khỏe mắtSức khỏe theo giốngDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Các giống chó đầu ngắn như Pug, Shih Tzu và Pekingese có nguy cơ cao bị lồi nhãn cầu và viêm giác mạc do phơi nhiễm, do hốc mắt nông và khe mi mắt rộng. Bài viết này tổng hợp toàn diện từ cách nhận diện tình trạng khẩn cấp đến quy trình chăm sóc, bảo vệ mắt suốt đời cho chó.

Tại sao việc chăm sóc mắt lại đặc biệt quan trọng đối với chó đầu ngắn?

Ảnh chụp mặt trước của chó Pug, nổi bật với đôi mắt to tròn

Các giống chó đầu ngắn có cấu trúc mõm ngắn và hộp sọ dẹt, khiến hốc mắt (khoang xương chứa nhãn cầu) nông và khe mi rộng, khiến mắt tiếp xúc nhiều hơn với môi trường bên ngoài. Điều quan trọng nhất là chỉ cần một cú va chạm nhẹ hoặc sự kích thích cũng có thể gây ra tình trạng sa nhãn cầu (nhãn cầu lồi ra ngoài). Chủ nuôi của các giống Pug, Shih Tzu, Pekingese, Lhasa Apso và Bulldog cần nắm vững cách nhận biết tình trạng khẩn cấp và phương pháp chăm sóc bảo vệ suốt đời để đảm bảo an toàn cho thú cưng.

Các bệnh về mắt mà chó đầu ngắn cần đặc biệt lưu ý

Do đặc điểm cấu trúc, các giống chó đầu ngắn có tỷ lệ mắc một số bệnh về mắt cao hơn hẳn so với các giống chó khác. Nếu chủ nuôi biết nhận diện các dấu hiệu cảnh báo từ sớm, sẽ dễ dàng phát hiện bệnh kịp thời. - Lồi nhãn cầu (Proptosis): Tình trạng cấp cứu khi nhãn cầu bị lồi ra khỏi hốc mắt. - Viêm giác mạc do phơi nhiễm (Exposure Keratopathy): Bệnh mạn tính khiến giác mạc bị khô và tổn thương do mí mắt không che phủ kín. - Loét giác mạc: Bệnh lý gây vết thương sâu trên giác mạc do ma sát, khô mắt hoặc chấn thương. - Viêm giác mạc – kết mạc khô: Bệnh lý khiến mắt bị khô do thiếu hụt tiết nước mắt. - Lộn trong/lộn ngoài mí mắt: Tình trạng mí mắt cuộn vào trong hoặc ra ngoài, khiến lông mi cọ xát và kích thích giác mạc.

Lồi mắt có thể xảy ra trong những tình huống nào?

Lồi nhãn cầu là bệnh lý mắt cấp cứu phổ biến và nguy hiểm nhất ở các giống chó đầu ngắn. Trong các tài liệu lâm sàng, tình trạng này được ghi nhận nhiều nhất ở chó Shih Tzu, Pug và Lhasa Apso. Các tình huống thường gặp có thể tóm tắt như sau: - Ép cổ: Khi kéo mạnh dây dắt hoặc nhấc chó lên - Chấn thương mặt: Do đánh nhau với chó khác, té ngã, hoặc va chạm với xe cộ - Kích thích quá mức hoặc giãy giụa: Do cố gắng giữ chó quá mức trong lúc chải chuốt hoặc tắm rửa - Va chạm trực diện vào mặt: Va vào cạnh đồ nội thất hoặc cánh cửa Lồi nhãn cầu chủ yếu do chấn thương gây ra. Một khi nhãn cầu lồi ra, hiện tượng "kẹt thứ cấp" thường xảy ra khi nhãn cầu bị mắc kẹt trong các mô quanh mắt bị sưng nề, khiến mắt khó tự trở về vị trí ban đầu. Ngoài ra, nếu các bó cơ vận động nhãn cầu bị đứt (bóc tách nhiều cơ vận động nhãn cầu), giác mạc hoặc củng mạc bị rách, hoặc kèm theo xuất huyết tiền phòng, tiên lượng sẽ xấu đi. Do đó, việc không trì hoãn thời gian và đưa chó đến cơ sở thú y để được xử trí sớm nhất là rất quan trọng.

Chó giống đầu ngắn được khám mắt tại bệnh viện thú y

Lồi mắt — Thời gian vàng là trong vòng 1 giờ

Nếu thấy nhãn cầu lồi ra khỏi mí mắt, hãy đưa chó đến ngay bệnh viện thú y 24/24. Việc phẫu thuật phục hồi vị trí nhãn cầu càng được thực hiện sớm thì khả năng bảo tồn thị lực càng cao, vì vậy điều quan trọng là không được trì hoãn mà phải lên đường ngay lập tức. Trong quá trình di chuyển, hãy liên tục giữ ẩm cho bề mặt nhãn cầu bằng gạc sạch thấm dung dịch muối sinh lý vô trùng hoặc nước mắt nhân tạo (nên tránh dùng nước máy không vô trùng vì nguy cơ nhiễm bẩn, ngay cả trong trường hợp khẩn cấp). Tuyệt đối không cố đẩy nhãn cầu trở lại bằng tay; hãy nhẹ nhàng ngăn chó dụi mắt bằng cách đeo vòng Elizabeth hoặc dùng khăn che chắn.

Tại bệnh viện thú y, bác sĩ sẽ xử trí như thế nào?

Tại phòng khám, bác sĩ thú y sẽ ổn định tình trạng toàn thân và xử lý các chấn thương đe dọa tính mạng trước khi tiến hành điều trị mắt. Quy trình thường bao gồm các bước sau: 1. Đánh giá toàn thân: Kiểm tra xem chó có bị sốc, gãy xương hoặc chấn động não hay không. 2. Bảo vệ giác mạc: Rửa bề mặt bằng nước muối sinh lý và nhỏ thuốc kháng sinh. 3. Phẫu thuật nắn chỉnh (đưa nhãn cầu trở lại vị trí) dưới gây mê toàn thân: Cắt mở mí mắt bị sưng phồng để đưa nhãn cầu trở lại ổ mắt. 4. May tạm thời mí mắt (Tarsorrhaphy): May mí mắt trong một khoảng thời gian nhất định để bảo vệ nhãn cầu. 5. Quyết định cắt bỏ nhãn cầu: Nếu xác nhận tổn thương bó cơ vận nhãn ngoài, rách giác mạc hoặc đứt dây thần kinh thị giác, bác sĩ sẽ khuyến nghị cắt bỏ nhãn cầu. Bác sĩ thú y sẽ thông báo khả năng bảo tồn thị lực dựa trên mức độ tổn thương.

Chăm sóc trong giai đoạn phục hồi sau khi nắn chỉnh nhãn cầu về vị trí

Sau phẫu thuật nắn chỉnh nhãn cầu, việc khâu tạm thời mí mắt để bảo vệ mắt thường được duy trì trong khoảng 10–14 ngày, và thời gian phục hồi hoàn toàn sẽ khác nhau tùy thuộc vào mức độ tổn thương. Chế độ chăm sóc trong giai đoạn này quyết định việc bảo tồn thị lực. - Duy trì khâu: Không tự ý tháo hoặc chạm vào (thường do bác sĩ thú y tháo bỏ sau 10–14 ngày) - Tuân thủ đúng thời gian nhỏ mắt: Nhỏ thuốc kháng sinh và nước mắt nhân tạo đều đặn theo đúng số lần bác sĩ thú y chỉ định - Đeo vòng Elizabeth 24/24: Ngăn chó dụi hoặc cào mắt - Hạn chế đi dạo: Trong 1–2 tuần đầu, chỉ cho chó đi dạo ngắn để đi vệ sinh - Tuân thủ lịch tái khám: Để tháo khâu và đánh giá quá trình phục hồi của giác mạc Ngay cả sau khi phục hồi, một số chó vẫn có thể để lại các di chứng như liệt mí mắt, viêm giác mạc tiếp xúc, viêm giác mạc kết mạc khô hoặc suy giảm thị lực, do đó cần phải kiểm tra mắt định kỳ.

Chó đầu ngắn đang trong giai đoạn hồi phục khi đeo vòng Elizabeth

Chăm sóc bảo vệ mắt trọn đời — Thói quen hàng ngày của người nuôi dưỡng

Với các giống chó đầu ngắn, một khi xảy ra tai nạn thì việc phục hồi rất khó khăn, nên phòng ngừa trong sinh hoạt hàng ngày là yếu tố then chốt. Dưới đây là những thói quen tốt mà chủ nuôi nên thực hiện mỗi ngày và mỗi tuần. - Sử dụng dây đai ngực: Thay vì dùng dây dắt cổ, hãy dùng dây đai ngực để ngăn ngừa áp lực lên cổ. - Nhỏ nước mắt nhân tạo hỗ trợ: Nhỏ 1–2 lần/ngày trong môi trường khô hanh. - Vệ sinh vùng quanh mắt: Lau sạch gỉ mắt và lông mỗi ngày bằng gạc thấm dung dịch muối sinh lý. - Tỉa lông mày: Tỉa định kỳ những sợi lông dài có thể đâm vào mắt. - Khám mắt định kỳ: Khám 1 lần mỗi 6 tháng đến 1 năm, bao gồm nhuộm huỳnh quang và kiểm tra bài tiết nước mắt. - Chơi đùa an toàn: Hạn chế đuổi bắt trong không gian chật hẹp và các cuộc vật lộn thô bạo.

Trong những trường hợp như vậy, vui lòng ngừng cho chó đi dạo và chơi đùa.

Vào những ngày nắng nóng, nếu chó bị kích thích và đi dạo quá mạnh, không chỉ gây khó thở mà còn có thể dẫn đến tăng nhãn áp và sung huyết kết mạc. Ngoài ra, những cuộc vật lộn thô bạo với chó khác, quay người nhanh trong lối đi hẹp, hoặc đột ngột dừng lại trên đường có ô tô và xe đạp chạy qua cũng làm tăng nguy cơ lồi nhãn cầu. Để đảm bảo an toàn, bạn nên tránh những khung giờ nắng nóng và nhắc nhở mọi thành viên trong gia đình không kéo đầu hay cổ của chó.

Bác sĩ thú y đã kiểm duyệt nội dung này

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

Bác sĩ thú y

Bác sĩ thú y tốt nghiệp ngành thú y tại Đại học Khon Kaen (Thái Lan) và hoàn thành chương trình IVSA tại North Carolina State University (Hoa Kỳ). Với kinh nghiệm lâm sàng tại bệnh viện thú y, anh làm việc trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe thú cưng và tập trung xây dựng môi trường khám chữa số kết nối người nuôi với bác sĩ thú y.

Kiểm duyệt ngày 2026-05-11

Các câu hỏi thường gặp về chăm sóc mắt cho chó đầu ngắn

Chó đầu ngắn có nhất thiết phải bị lồi mắt ít nhất một lần trong đời không?

Không hẳn là vậy. Mặc dù nguy cơ về mặt cấu trúc khá cao, nhưng nếu sử dụng dây đai ngực, phòng ngừa chấn thương và tuân thủ việc khám sức khỏe định kỳ, nhiều chú chó cả đời không hề mắc phải tình trạng này. Tuy nhiên, khả năng mắc bệnh vẫn cao hơn so với các giống chó thông thường, nên bạn nhất định phải nắm rõ các biện pháp xử lý cấp cứu.

Nếu bị lồi mắt, thị lực có thể phục hồi được không?

Nếu phẫu thuật phục hồi được thực hiện càng sớm càng tốt sau khi phát hiện, đồng thời phản xạ đồng tử (PLR) vẫn còn, dịch chuyển nhãn cầu ít và tổn thương cơ vận nhãn ngoài cũng như dây thần kinh thị giác nhẹ, thì khả năng bảo tồn thị lực là có. Tuy nhiên, nếu nhiều bó cơ vận nhãn ngoài bị đứt (bóc tách đa cơ vận nhãn ngoài) hoặc giác mạc và củng mạc bị rách, thì việc cắt bỏ nhãn cầu có thể được khuyến nghị.

Có thể nhỏ nước mắt nhân tạo mỗi ngày không?

Các loại nước mắt nhân tạo không chứa hoặc chứa ít chất bảo quản thường an toàn để dùng làm thuốc nhỏ mắt bổ trợ. Tuy nhiên, nếu kết quả kiểm tra tiết nước mắt cho thấy chó bị viêm giác mạc – kết mạc khô, thì cần kê đơn thuốc nhỏ mắt chuyên biệt; vì vậy, vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ thú y để quyết định, bao gồm cả tần suất nhỏ mắt.

Khi dắt chó đi dạo, loại dây đeo ngực nào là tốt nhất?

Với chó đầu ngắn, bạn nên tránh gây áp lực lên vùng cổ, do đó hãy chọn loại dây đeo ngực hình chữ H hoặc chữ Y có vòng chữ D ở phía trước ngực. Tránh các loại dây quá mỏng hoặc thiết kế khiến dây leo lên gần cổ. Hãy điều chỉnh độ chặt vừa phải, đảm bảo chó thở thoải mái và bạn có thể luồn vừa hai ngón tay vào giữa dây và cơ thể chó.

Thời điểm nào cần đưa chó đi khám mắt ngay từ khi còn nhỏ?

Sau lần khám mắt cơ bản đầu tiên khi chó được 6 tháng tuổi, Meongsiljang khuyến nghị tiến hành khám định kỳ mỗi năm một lần từ khi chó tròn 1 tuổi trở lên. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như chó dụi mắt, thay đổi màu sắc của nước mắt hoặc tăng lượng gỉ mắt, việc đưa chó đến khám ngay lập tức, bất kể lịch trình định kỳ, là biện pháp an toàn nhất.

Chia sẻ

Nội dung liên quan

Top 5 thực phẩm bổ sung cho mắt chó năm 2026

Tổng hợp những gợi ý hàng đầu và tiêu chí lựa chọn khi chăm sóc chó bị viêm màng bồ đào

7 nguyên tắc chăm sóc quan trọng sau khi xét nghiệm nước mắt (Schirmer) cho chó, do bác sĩ thú y chỉ định

Hướng dẫn khám sức khỏe định kỳ cho các giống chó dễ mắc bệnh cơ tim giãn nở (DCM) — Trường hợp đặc biệt của giống Doberman

Sỏi axit uric ở chó Dalmatian — Từ chế độ ăn di truyền đến chăm sóc trọn đời

Bệnh tích tụ đồng ở chó Bedlington Terrier — Tổng hợp triệu chứng, xét nghiệm và phương pháp điều trị

Bệnh amyloid thận ở mèo Abyssinian — Hướng dẫn tầm soát cho giống mèo có nguy cơ cao

Ung thư xương và đứt dây chằng chéo ở chó Rottweiler – Hướng dẫn về các bệnh thường gặp ở chó lớn

Bệnh đĩa đệm và cột sống ở chó Pekingese — Danh sách kiểm tra chăm sóc suốt đời cho giống chó đầu ngắn

Trật xương bánh chè ở chó Yorkshire Terrier — Hướng dẫn toàn diện về các triệu chứng theo từng giai đoạn và việc kiểm tra sức khỏe định kỳ

Tài liệu tham khảo

[1] Clinical Atlas of Canine and Feline Ophthalmic Disease, 2nd Ed — Chapter 156: Proptosis of the Globe

[2] Handbook on Field Veterinary Surgery — Ch9: Management of Basic Eye Affections, Traumatic Ocular Proptosis

[3] Clinical Atlas of Canine and Feline Ophthalmic Disease, 2nd Ed — Chapter 83: Bullous Keratopathy